Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
Wat communiceren betekent - 'Een boek dat zijn gelijke niet kent'
24 juli 2019 | Ment Kuiper

Wat communiceren betekent is een boek over communiceren zelf. Met zo'n 35 jaar werkervaring op alle denkbare communicatieterreinen is Frank Regtvoort in 2016 aan dit boek begonnen.

Regtvoort wilde voor zichzelf helder krijgen waar de begrippen ‘communiceren' en ‘communicatie' voor staan: ‘Wat maakt werk tot communicátiewerk?'. De antwoorden die hij vond heeft hij op minder dan 80 bladzijden uiteen weten te zetten.

Vanaf de eerste pagina gooit Regtvoort de knuppel in het hoenderhok. We hebben naar zijn overtuiging de mond vol van communiceren en communicatie, zonder te weten wat communiceren eigenlijk ís. Zolang we het communicatiewerk naar tevredenheid uitvoeren, is er volgens hem niks aan de hand. Goed is goed. En dat is meestal het geval. Maar wat als communicatiewerk een bak ellende veroorzaakt? Dan is er, zo illustreert Regtvoort aan de hand van talloze voorbeelden, zonder uitzondering iets misgegaan in het communiceren zélf. Vraag is waar je concreet aan kunt sleutelen om - dure - communicatiemissers te herstellen of, beter, waar kun je op moet letten om die missers te voorkomen. Als antwoord komt Regtvoort in een paar stappen met ‘kennis van communiceren' op de proppen, die zo verbijsterend eenvoudig wordt gepresenteerd dat je je afvraagt waarom het al niet veel eerder door anderen is bedacht en opgeschreven.

In deel twee van het boek wordt die kennis van communiceren toegespitst op het communicatiewerk dat beroepshalve in opdracht van bedrijven en (overheids)organisaties wordt verricht. In deel drie staat beschreven hoe die kennis kan worden toegepast in de uitingen en media die door organisaties worden gebruikt om te communiceren. De informatiedichtheid van sommige passages is daarbij wel erg hoog en dat komt de leesbaarheid niet altijd ten goede.

Een boek dat zijn gelijke niet kent: Naar mijn weten is er niet eerder zó over communicatiewerk geschreven als in dit boek. Klassieke begrippen als zender, boodschap, medium en ontvanger worden door de auteur terzijde geschoven. In plaats daarvan introduceert hij begrippen als context, betekenis en betekenisdrager. Met communicatiecompetenties wordt korte metten gemaakt, want, zo redeneert Regtvoort, communiceren zelf is de competentie. Een boek met talloze wetenswaardigheden die de mening van de auteur weergeven. Bijvoorbeeld dat waarnemen (luisteren, lezen, proeven, et cetera) géén communiceren is. Of dat alleen werk dat wordt gedaan óm te communiceren, communicatiewerk kan worden genoemd. En dat dit communicatiewerk zonder uitzondering tot het ‘bezit' van de organisatie kan worden gerekend, en dus niet - nooit - tot dat van degenen die dat werk voor de organisatie uitvoeren.

Of je als marketeer iets aan dit boek hebt, en wát, zul je net als ik waarschijnlijk pas ten volle beseffen zodra er een kink in een communicatiekabel komt waarvoor jij je hebt te verantwoorden. Na het (her)lezen van de krappe tachtig bladzijden kun je in een paar zinnen uitleggen wat die kink heeft doen ontstaan en wat er anders moet om wel succesvol te zijn. Dat is wat het lezen van dit boek je als marketeer oplevert: kennis van communiceren. En die komt je niet aanwaaien door wat door die bladzijden te bladeren. Wat communiceren betekent is redelijk toegankelijk geschreven, maar de totaal afwijkende invalshoek van Regtvoort, vereist wel dat je het van begin tot eind met aandacht leest.

Ment Kuiper is bedrijfskundige en Register Marketeer en vindt het een uitdaging om het marketing- en communicatiedenken in Nederland op een hoger niveau te brengen. Vanuit zijn rol als Incompany- en Innovatiemanager bij SCHAAL+ coacht hij jonge professionals op inhoud en ontwikkelt hij maatwerk- en incompany-programma's bij diverse opdrachtgevers.

Wat communiceren betekent
27 mei 2019 | Nico Jong

Wat communiceren betekent van Frank Regtvoort is een essay dat de universele betekenis van communiceren in tachtig pagina’s wil laten zien. Het gaat om ‘zien wat communiceren is’, ‘kennen wat communicatie vermag’ en ‘kunnen wat communiceren laat zien’.

Wat communiceren betekent van Frank Regtvoort bestaat uit een soort filosofisch verhaal, afgewisseld met praktijksituaties en tweegesprekken. Volledig geschreven uit de eigen ervaring van Frank Regtvoort blijkbaar, want nergens verwijst hij naar enige bron die gebruikt is. De schrijfstijl is wat bombastisch met af en toe een leuke vondst. Iedereen doet het, maar toch zijn de begrippen communiceren en communicatie ongekend. Voor de meeste mensen klopt dat wel: die hebben het veelvuldig over communicatie zonder goed te weten wat het is. Als ze erover praten, gaat het over het resultaat, het gevolg van communicatie. Over communiceren zelf gaat het nooit, want wat valt daarover te zeggen als je niet weet wat het is? Erger is dat dit volgens Regtvoort ook opgaat voor communicatieprofessionals. Het lijkt wel of met het samensmelten van de oude communicatiemodaliteiten tot één containerbegrip dat alles omvat, de basiskennis over wat communicatie is en vermag ook is verdampt. En reflectie is niet de sterkste kant van onze beroepsgroep.

Kernbegrippen zijn betekenis, betekenisdrager en context. Communiceren is volgens de auteur de betekenis die een unieke context aan een betekenisdrager geeft. Communiceren is in essentie het kenbaar maken van betekenissen, en niet - zoals velen nog altijd denken - het maken van communicatiemiddelen (de betekenisdragers). Regtvoort gebruikt zijn essay ook om enkele ergernissen in de nadagen van zijn carrière nog eens te spuien, zoals de onontwarbare kluwen van communicatiewerk en functiebenamingen, of het uitblijven van een body of knowledge voor communicatie. Organisaties hechten veel belang aan communicatie, maar wat ze van communicatieprofessionals vragen, blijft diffuus. Een vervolg op het voorgaande: communicatie is belangrijk, maar niet het gesprek voeren waar het dan over gaat. In het derde deel lijkt de auteur te ontsporen in zijn eigen gefilosofeer. Dat is jammer, want hij slaagt er goed in om aan te sporen na te gaan denken over de vraag wat communicatie nu is, over het belang van context, en dat het over meer gaat dan communicatiemiddelen maken. Soms ontlokt hij een glimlach en dan weer boosheid. Het essay is bedoeld om na te denken over en te reflecteren op communicatie, om vervolgens duidelijke keuzes te maken. Prima doelen op zich, maar een goede blog had meer effect kunnen bereiken.

Nico Jong is senior adviseur bij het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden