Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
Rake vragen - 'Verrijkend'
5 september 2018 | Edwin Tuin

Rake vragen van Siets Bakker is een verrijkend soepel lezend en ietwat sober vormgegeven boek op het grensvlak van therapie, coaching en psychologie over in beweging brengen van situaties die vastzitten.

De inzichten zijn gebaseerd op de systeemtheorie, die ervan uitgaat dat alles een natuurlijke en logische ordening (hiërarchie) heeft en van nature stroomt met zo min als mogelijk energieverbruik. Stilstand is dus onnatuurlijk en kost onnodige energie. Als het niet stroomt in een organisatie is er sprake van een blokkade die moet worden weggenomen zodat de natuurlijke stroming herstelt. ‘Als je het niet belemmert, dan stroom het vanzelf’, zo wordt gesteld.

Rake vragen gaat over in beweging van mensen en organisaties komen middels het stellen van vragen. Dat ‘in beweging komen’ is belangrijk, want juist op gang komen van verandering blijkt in de praktijk en belangrijke faalfactor bij veranderingen. Doordat verandering niet op gang komt worden onder andere de beoogde baten niet gerealiseerd en raken medewerkers gedemotiveerd. Vele organisaties kampen hiermee.

In het boek wordt onderscheid gemaakt tussen ‘gewoon goede vragen’ – doel of oplossingsgerichte vragen - en ‘rake vragen’. Universele rake vragen zijn o.a. ‘wat wordt er niet gezien?’ en ‘voor wie of wat is dit een goede oplossing?’ Rake vragen zoomen uit en brengen een ander perspectief. Rake vragen richten zich op het onzichtbare en zijn direct. Een belangrijke is rol is toebedeeld aan de vragensteller met tips over optimale aanwezigheid en bieden van maximale ruimte, zodat je gesprekspartner door beantwoording van de vraag is beweging kan komen. Als vragensteller (adviseur, coach) is het aantrekkelijk je te verdiepen in de situatie om zelf een mening te vormen. Echter, hoe minder je weet en oordeelt, hoe minder de (zichtbare) en subjectieve symptomen je kunnen (af)leiden. Je richt je op je gesprekspartner; daar moet de beweging vandaan gaan komen. Als leider, adviseur of coach word je daarmee veel effectiever. Het vraagt een behoorlijk ontwikkeld bewustzijn, sensitiviteit, ervaring en wellicht enige training om goede rake vragen passend bij het moment te kunnen formuleren, want ‘rake vragen’ zijn o.a. leeg, van en voor de ander, hebben geen komma’s, verwijzen naar het onbekende en hoeven niets op te lossen. Ze passen in een omgeving waar de toekomst zich kan ontvouwen zonder beperkingen of kaders vooraf.

Ik vraag me af de typering ‘raak’ voor dit soort vragen de juiste is. Of een vraag ‘raak’ is wordt m.i. bepaald door de ontvanger en de impact (verkregen inzicht) die door hem of haar wordt ervaren. Niet iedereen begrijpt dit soort vragen, die als vaag kunnen overkomen, of wil dit soort vragen beantwoorden. Een van de oorzaken is dat iemand inziet dat het eigen functioneren tot de problemen leidt en die persoon wil de eigen rol en positie niet ter discussie stellen. Een andere oorzaak is dat het antwoord (verkregen inzicht) te groot kan zijn. Dit soort vraaggesprekken liggen dan ook snel op het grensvlak van coaching en therapie. Een integere en deskundige vragensteller, veilige omgeving en rapport is dan ook van groot belang.

Ik heb Rake vragen met plezier gelezen. Ik vind het een interessant boek dat voor velen nieuwe handvatten biedt om mensen en organisaties in beweging te krijgen.

Edwin Tuin is zelfstandig veranderstrateeg en auteur van Alles draait om verandering. Hij heeft ruim 25 jaar ervaring met het vormgeven van ambities van organisaties, het ontwikkelen van veranderstrategieën en helpen van veranderen en digitaliseren van organisaties.

Rake Vragen: een praktische toepassing van systemisch werk
30 maart 2018 | Kees Hopman

Rake vragen is een rake titel die de aandacht trekt, schurend allitereert maar bovenal ook de lading gewoon dekt. Rake Vragen zijn bruikbaar om beweging te krijgen in situaties die vastzitten, is de veelbelovende ondertitel. 

Siets Bakker brengt die belofte binnen handbereik met de praktische wijze waarop ze het thema systemisch werk behandelt. Geen zwaar betoog om de lezer te overtuigen van systemen, maar praktische handvatten voor het gebruik bij herkenbare dagelijkse problemen. 

Rake vragen komen voort uit systemisch werk. Het is een interpretatie hoe je met het gedachtegoed kunt werken. Of zoals Siets Bakker zelf schrijft in haar epiloog: "Mijn bijdrage is dat ik de kennis en ervaring die ik heb opgedaan, heb vertaald in de vorm van vragen stellen. Dat is wat ik in het boek met je deel."   

Je hebt Gewoon Goede Vragen, dat zijn vragen die je gebruikt in het zichtbare. Vragen die doel- of oplossingsgericht zijn. Die vragen om een concreet antwoord.  Daar waar "normaal" doorvragen met Gewoon Goede Vragen geen antwoord of verandering meer brengt, komen Rake Vragen in beeld. 

Rake Vragen richten zich op dat wat niet zichtbaar is in het heden. Op dat wat je niet weet of niet kunt waarnemen. Op de beweging en de verbinding. Omdat het probleem eigenlijk een oplossing is voor iets anders. Of omdat er sprake is van herhaling. Of omdat je instinct je dat vertelt. Of omdat niet de oorzaak van het probleem wordt aangepakt maar een symptoom wordt bestreden.  

Een bekende Rake Vraag is: "Waarvoor is dit probleem eigenlijk een oplossing?" Eens werkte deze oplossing voor je maar nu manifesteert het zich als een probleem. Het is nu hoog tijd om de symptoombestrijding achter je te laten en met Rake Vragen op zoek te gaan naar echte oorzaken. En zo beweging te creëren op weg naar een nieuwe oplossing. 

De kern van het boek behandelt in drie delen het leren stellen van Rake Vragen:

1. Hoe je jouw vraag Raak maakt: hoe zorg je voor een juiste setting voor het stellen van een Rake Vraag?

2. Als voorbeeld een aantal kant-en-klare Rake Vragen:

- 3 kant-en-klare universele vragen voor de context.

- 8 kant-en-klare vragen bij coaching en intervisie.

- 4 kant-en-klare vragen die je verder laten bewegen, ter verkenning van mogelijkheden en beperkingen.

3. Zelf Rake Vragen maken, met behulp van de acht richtingaanwijzers. Rake Vragen …

- zijn leeg;

- zijn van en voor de ander;

- hebben geen komma's;

- verwijzen naar het onbekende;

- hoeven niets op te lossen;

- leiden tot uitzoomen (grote geheel, verbanden), nooit tot inzoomen (details, geen overzicht);

- spelen met de betekenis van een woord;

- stellen een ander perspectief voor. 

De richtingsaanwijzers brengen je op het spoor voor het formuleren van een Rake Vraag. De grootste tip staat echter los gedrukt: volg je instinct bij het maken van Rake Vragen en zorg dat het je plezier brengt. 

Om wat context mee te geven wordt het boek afgesloten met twee hoofdstukken over systemen en de wetmatigheden van systemen. Eén van de praktische onderwerpen die daarbij aan bod komt is feedback van systemen. Als je (on)bewust in conflict komt met de wetmatigheden van het systeem waar je je in bevindt, dan geeft het systeem je feedback. Twee veelvoorkomende vormen van feedback zijn steeds harder werken dan passend is om resultaten te halen, en de ander reageert steeds niet op jouw geweldige vraag. Ook dat zijn nog twee aanleidingen om Rake Vragen te gaan stellen.  

De schrijver neemt je aan de hand en doet dat in een prettige schrijfstijl. Dat nodigt uit om dòòr te lezen en te oefenen. Als "leeswijzer" wenst de schrijver je echter toe om niet te hard werken bij het lezen van het boek: laat het door je heen stromen, wat van waarde is verdwijnt niet zomaar. Mijn aanpak was eerst het gehele boek lezen en dan weer terug om stap-voor-stap een eigen case af te pellen. Ook hier helpt de overzichtelijke opzet van het boek. De diverse uitspringende kaders begeleiden en verleiden je stap-voor-stap tot transformatie naar Rake Vragen-steller. 

Kees Hopman is zelfstandig ondernemer en verbindt zich momenteel aan Zign Innovations bij het realiseren van innovatieve elektronicaproducten.

Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden