vraag & antwoord

Hoe schrijf je een lobbystrategie?

Een lobbystrategie schrijf je door eerst scherp te maken wat je concreet wilt bereiken, vervolgens te analyseren waar en wanneer daarover wordt besloten en wie daar invloed op heeft, en pas daarna je boodschap, aanpak en planning vast te leggen. De kern is een concreet voorstel waarmee je iets komt brengen, gericht op de juiste personen op het juiste moment, en onderbouwd met kennis van wat die personen al over het onderwerp hebben gezegd. Een lobbystrategie is dus geen wensenlijst of klacht, maar een plan dat de belangen van beslissers en andere betrokkenen meeweegt.

Lobbyen is het beïnvloeden van besluitvorming door overheden, politici of andere beslissers in het belang van je organisatie of groep. Dat kan gaan om een wet, een vergunning, een subsidie, een regeling of lokaal beleid. Het document dat je schrijft wordt ook wel lobbyplan of public affairs-plan genoemd. De onderstaande aanpak is gebaseerd op Nederlandstalige lobbyliteratuur en praktijkartikelen; hoe uitgebreid je strategie moet zijn, hangt af van de omvang van je organisatie en van het vraagstuk.

Annemarie Gehrels
De 9 stappen van lobby
Werkboek dat uitlegt wat lobby is, wanneer het een passend instrument is en hoe je in negen stappen je eigen lobbystrategie ontwikkelt. Elke stap combineert theorie met opdrachten; praktijkanekdotes maken de stappen concreet. Boek bekijken
€ 20,–
Nu besteld, vrijdag in huis
Gratis verzonden

Wat staat er in een lobbystrategie?

Een bruikbare lobbystrategie beantwoordt in elk geval vijf vragen. Wat wil je precies bereiken, en is lobby daarvoor het juiste instrument? Wie beslist erover en wanneer? Wie heeft nog meer belang bij de uitkomst, en wie staat aan jouw kant of juist niet? Wat is je boodschap en met welk concreet voorstel kom je? En welke middelen, contacten en momenten zet je in, inclusief hoe je de voortgang volgt.

Annemarie Gehrels benadrukt in De 9 stappen van lobby dat je eerst moet bepalen onder welke omstandigheden lobby een goed instrument is voor je organisatie, voordat je de strategie zelf uitwerkt. Die toets vooraf voorkomt dat je energie steekt in een traject waar een ander middel, zoals een juridische procedure of een campagne, beter past.

Bedrijfslobbyist Karel Joos wijst in Lobbyen op het verschil tussen de logica van de politiek en die van het bedrijfsleven. Zijn fictieve schaliegascase laat zien hoe een onderneming een vergunning verliest omdat ze omwonenden, lokale bestuurders en sociale media onderschat. Een lobbystrategie moet dat krachtenveld dus expliciet beschrijven, niet alleen de formele beslisser.

Stappenplan: zo schrijf je een lobbystrategie

Stap 1: bepaal je doel en je inzet

Formuleer het besluit dat je wilt beïnvloeden zo concreet mogelijk: welke wet, regeling, vergunning of begrotingspost, en wat moet daarin anders. In het boekfragment Door Haagse Ogen stellen de auteurs de scherpe vraag of je alleen iets komt vragen of klagen, of dat je een concreet plan hebt. Alleen vragen noemen zij kansloos, alleen klagen nog kanslozer. Leg daarom ook vast wat je zelf te bieden hebt: kennis, cijfers, praktijkervaring of een oplossing die de beslisser verder helpt.

Stap 2: analyseer waar en wanneer het besluit valt

Beleid begint volgens Door Haagse Ogen op de departementen, niet in de Tweede Kamer. Meteen bij Kamerleden binnenlopen is daarom geen goed idee als het ministerie nog aan een voorstel werkt. Breng in je strategie het besluitvormingsproces in kaart: wie bereidt voor, wie adviseert, wie besluit formeel en op welke momenten is inbreng nog mogelijk. Voor lokale besluiten gaat het om ambtenaren, wethouders en raadsleden; voor Europese besluiten om de Commissie, de Raad en het Parlement, zoals Caroline de Cock in iLobby.eu beschrijft, waarbij zij de timing in wetgevingsprocedures als afzonderlijk aandachtspunt behandelt.

Stap 3: breng het krachtenveld in kaart

Noteer alle partijen die belang hebben bij de uitkomst: beslissers, ambtenaren, concurrenten, brancheverenigingen, ngo's, omwonenden en media. Noteer per partij wat hun belang is en of ze medestander, tegenstander of neutraal zijn. In het interview Lobbyen kan heel effectief zijn wordt gewaarschuwd dat organisaties zich vaak alleen richten op partijen die hen goed gezind zijn, terwijl je juist met kritische stakeholders in contact moet komen. Zoek daarnaast actief naar medestanders met wie je een coalitie kunt vormen; Door Haagse Ogen noemt dat als een van de voorbereidende vragen.

Lukas Burgering
Door de ogen van je stakeholders
Methode om stakeholders te identificeren, hun belangen te analyseren en via samenwerking draagvlak te creëren. Burgering stelt dat eenzijdig zenden bij lobbyen niet werkt; je netwerk betrekken vanuit hun belangen wel. Geschikt voor stap 3 van je strategie. Boek bekijken
€ 26,99
Nu besteld, vrijdag in huis
Gratis verzonden
Past door de brievenbus

Stap 4: formuleer je boodschap en onderbouwing

Schrijf per doelgroep op welke boodschap je brengt en met welke feiten je die onderbouwt. Recensent Hanneke Tinor-Centi vat in haar bespreking Door Haagse ogen - 'Een uiterst actueel inkijkje' het advies van de auteurs samen: voordat je op een ambtenaar of Kamerlid afstapt, moet je weten wat de wethouder, minister of staatssecretaris al over het onderwerp heeft gezegd en geschreven. Daarnaast moet je boodschap niet alleen goed onderbouwd zijn, maar ook zo gebracht worden dat hij raakt, liefst persoonlijk. In een bespreking van Lobbyen-auteur Karel Joos' boek Boeie! wordt dezelfde lijn aangehaald: volgens Joos ligt het probleem vaak niet aan onwetende of onwillige politici, maar aan een boodschap die onvoldoende sterk binnenkomt (Boeie! - 'Mooi betoog over binnenkomen bij beleidsmakers').

Stap 5: kies je aanpak, middelen en momenten

Bepaal voor elke belangrijke partij hoe je contact legt: een gesprek op het ministerie, een werkbezoek op je eigen locatie, een positiepaper, een gezamenlijke brief met je coalitie of mediacontact. Door Haagse Ogen raadt aan om bij een Kamerlid eerst diens 'gebruiksaanwijzing' te kennen: meteen ter zake komen of eerst kennismaken. Koppel elke actie aan een moment in het besluitvormingsproces uit stap 2, zodat je inbreng komt wanneer die nog verschil kan maken.

Stap 6: organiseer de uitvoering en evaluatie

Leg vast wie binnen je organisatie de lobby trekt, welk mandaat die persoon heeft en hoe je intern afstemt. Het interview Lobbyen kan heel effectief zijn stelt dat de keuze tussen zelf lobbyen of een extern lobbybureau inschakelen afhangt van de organisatie, de omvang, de sector en de vraagstukken waar je mee te maken hebt. Neem in je strategie ook op hoe je de voortgang bijhoudt en wanneer je de aanpak bijstelt, bijvoorbeeld als een voorstel van het ministerie naar de Kamer gaat.

Welke valkuilen zie je vaak in lobbystrategieën?

  • Alleen halen, niets brengen. Een lobby zonder concreet plan of eigen bijdrage komt volgens de auteurs van Door Haagse Ogen niet ver.
  • Op de verkeerde plek beginnen. Wie direct de Kamer benadert terwijl het beleid nog op het departement wordt gemaakt, is te vroeg bij de verkeerde persoon.
  • Zenden in plaats van luisteren. Lukas Burgering betoogt in Door de ogen van je stakeholders dat de klassieke eenrichtingsaanpak minder effectief is dan het begrijpen van de belangen van je netwerk.
  • Alleen praten met vrienden. Kritische stakeholders negeren vergroot het risico dat zij het besluit tegen je laten kantelen, zoals de schaliegascase van Joos illustreert.
  • Onvoorbereid het gesprek in. Niet weten wat een bewindspersoon eerder over het onderwerp heeft gezegd, ondermijnt je geloofwaardigheid.

Welk lobbyboek past bij jouw situatie?

De boeken hieronder behandelen allemaal het opzetten van een lobby, maar verschillen in doelgroep, bestuurslaag en aanpak. Kies op basis van waar jouw besluit valt en hoeveel ervaring je hebt.

Erik van Venetië Jaap Luikenaar
Het grote lobbyboek
3 beoordelingen
Brede praktijkgids over lobbyen op alle overheidsniveaus, met nadruk op communicatie, netwerken en concrete voorbeelden. Volgens de auteurs kan iedereen lobbyen; zij bieden tips en trucs voor zowel beginners als ervaren lobbyisten. Boek bekijken
€ 25,–
Levertijd ongeveer 3 werkdagen
Gratis verzonden
Mara van Waveren
Lobbyen kun je leren
Voor wie als burger of kleine organisatie lokale besluiten wil beïnvloeden. Mara van Waveren (Stichting Lobby Lokaal) laat aan de hand van succesvolle burgerlobby's zien waar je begint en hoe je stap voor stap een lobbyplan maakt. Boek bekijken
€ 12,99
Nu besteld, vrijdag in huis
Past door de brievenbus
Karel Joos
Lobbyen
Gids voor ondernemingen die hun belangen bij beleidsmakers en burgers willen verdedigen. Joos combineert overheids- en adviseurservaring met modellen uit management en gedragseconomie, uitgewerkt via een doorlopende vergunningscase in Belgische context. e-book bekijken
€ 21,99
Direct te downloaden

Lobbyen in de Europese Unie

Een lobbystrategie voor Brussel vraagt een eigen analyse van de instellingen en hun besluitvorming. Milos Labovic zet in EU Superlobby verschillende lobbytactieken en -strategieën uiteen die een organisatie een concurrentievoordeel moeten geven in de Brusselse besluitvorming. Caroline de Cock behandelt in iLobby.eu de institutionele driehoek van Raad, Commissie en Parlement, verschillende typen lobbyisten en de rol van sociale media bij EU-instellingen. Dat boek is Engelstalig.

Milos Labovic
EU Superlobby
5 beoordelingen
Nederlandstalige handleiding voor lobbyen in Brussel. Lobbyist Milos Labovic geeft inzicht in de EU-besluitvorming en beschrijft tactieken en strategieën om als organisatie invloed te krijgen op Europees beleid. Boek bekijken
€ 37,50
Levertijd ongeveer 3 werkdagen
Gratis verzonden

Veelgestelde vragen over een lobbystrategie

Wat is het verschil tussen lobby en public affairs?

Public affairs wordt in de recensie van Het grote lobbyboek omschreven als de strategische managementdiscipline die zich richt op de politiek-bestuurlijke omgeving van een organisatie. In de wandelgangen wordt het kortweg lobby genoemd, maar ingewijden maken onderscheid: lobby is het concrete beïnvloeden van besluiten, public affairs het bredere strategische beheer van de relatie met die omgeving. Een lobbystrategie is dus meestal een onderdeel van public affairs.

Moet ik zelf lobbyen of een bureau inhuren?

Dat hangt volgens het interview Lobbyen kan heel effectief zijn af van de organisatie, de omvang, de sector en de vraagstukken. Een lobbystrategie kun je in beide gevallen zelf schrijven; het bepaalt juist welke taken je eventueel uitbesteedt en wat je intern moet regelen.

Hoe belangrijk is het verhaal naast de feiten?

Volgens Karel Joos, aangehaald in de bespreking Boeie!, komt een lobbyboodschap vaak onvoldoende sterk binnen bij politici. Hij pleit ervoor je verhaal te ontdekken, te schrijven en goed over te brengen, naast een stevige feitelijke onderbouwing. Dit is een auteursvisie, geen onderzoeksuitkomst.

Is lobbyen wel legitiem?

In het interview Lobby uit het achterkamertje stellen de geïnterviewde auteurs dat lobby na het verdwijnen van veel adviesraden vaak de enige manier is om je stem in Den Haag te laten horen, en dat lobbyen volgens hen het democratisch gehalte van besluitvorming vergroot. In Lobbyen kan heel effectief zijn wordt daarbij gewezen op de gedrags- en ethische codes die lobbyisten hanteren. Kritischer is Lobbyland, dat de ondoorzichtige draaideur tussen politiek en lobbykantoren in Nederland beschrijft. Neem in je strategie daarom op hoe transparant je bent over wie je vertegenwoordigt.

Aan de slag met je lobbystrategie

Begin met de zes stappen hierboven en vul per stap een korte paragraaf in: doel en inzet, besluitvormingsproces, krachtenveld, boodschap, aanpak en uitvoering. Wil je daarbij een werkboek met opdrachten, kies dan De 9 stappen van lobby. Ligt je nadruk op het winnen van draagvlak bij veel verschillende partijen, dan is Door de ogen van je stakeholders het logische vervolg. Voor een lokale of Europese lobby kies je respectievelijk Lobbyen kun je leren of EU Superlobby.

Verantwoording

Het doel van deze pagina is om vakkennis (m.n. boeken) aan te bevelen die het beste passen bij deze vraag. Managementboek verdiept zich al meer dan 30 jaar in vakliteratuur en gebruikt nu ook AI om de opgebouwde kennis op een relevante en persoonlijke manier uit te serveren. Je kan ook jouw vraag stellen op managementboek.nl/oplossing en wij voegen deze binnen 1 dag toe.

De bestsellers

  1. 1 Door de ogen van je stakeholders
  2. 2 Het grote lobbyboek
    Het grote lobbyboek
    € 25,–
  3. 3 Lobbyen kun je leren
  4. 4 EU Superlobby
    EU Superlobby
    € 37,50
  5. 5 De 9 stappen van lobby

Deel dit artikel

Wat vond u van dit artikel?

0
0

Producten

    Auteurs

      Trefwoorden

        Artikelen