Oude levens, nieuwe kwesties

Wat maakt het leven van een ander zo onweerstaanbaar? Van de Belijdenissen van Augustinus tot een biografie van Winston Churchill van ruim achtduizend pagina’s: levensverhalen blijven fascineren. Ze tonen ons niet alleen een mens, maar ook de tijd en de samenleving waarin die leefde. Maar wie staat er centraal als de biograaf steeds nadrukkelijker zelf het verhaal binnenstapt?

In Oude levens, nieuwe kwesties onderzoekt Hans Renders de kracht én de grenzen van de biografie. Ooit gold Groot-Brittannië als het walhalla van het genre; nu neemt Nederland het voortouw. Hoe is dat gekomen? En wat gebeurt er wanneer biografie, autobiografie en memoires steeds meer door elkaar gaan lopen?

Prikkelend en bij vlagen polemisch rekent Renders af met modieuze containerbegrippen als life writing en memoir, die alles lijken te omvatten en daardoor weinig zeggen. Aan de hand van treffende voorbeelden laat hij zien waarom het onderscheid tussen schrijven over jezelf en schrijven over een ander ertoe doet. Ook autorisatie, ziekte en religie werpen nieuw licht op de keuzes van de biograaf.

Renders houdt een scherp pleidooi voor een genre dat zichzelf voortdurend vernieuwt. Want oude levens blijven nieuwe vragen oproepen, waardoor de biografie een grootse toekomst heeft.

Hans Renders (1957) richtte in 2004 aan de Rijksuniversiteit Groningen het Biografie Instituut op. Behalve biograaf van Jan Hanlo, Jan Campert en coauteur van de biografie van Theo van Doesburg, was hij criticus van biografieën in onder meer Het Parool, Historisch Nieuwsblad en Vrij Nederland. Tegenwoordig bespreekt hij biografieën voor EW en het radioprogramma Met het oog op morgen. Als hoogleraar geschiedenis en theorie van de biografie begeleidde hij 35 biografen die een biografie als proefschrift schreven.