Evolutie, analyse en verdieping van verhoortechnieken

Het wettelijk kader inzake verhoren is sinds de ‘Salduzwetten’ voldoende gedocumenteerd. Dit doctoraat vormt de eerste geïntegreerde en systematische verkenning van het productieproces van verhoren, met aandacht voor hun evolutie, analyse en verdieping.
De wetenschappelijke literatuur over verhoortechnieken ontstond een halve eeuw geleden en wordt gekenmerkt door een uitgesproken dominantie van rechtspsychologisch experimenteel onderzoek. Deze onderzoeksstroom heeft onmiskenbaar waardevolle empirische inzichten opgeleverd. Het quasi onbeperkt aantal relevante variabelen verhindert evenwel een universele blauwdruk voor elk verhoor. Een verhoor vereist immers een gepersonaliseerde aanpak, afgestemd op de verhoorde, de verhoorder en de specifieke context. Dit spanningsveld tussen empirische generaliseerbaarheid en inherente complexiteit maakt duidelijk dat de verhoorpraktijk meerdere menswetenschappelijke disciplines overspant en niet louter door de rechtspsychologie kan worden gedragen. Wetenschappelijke inzichten kunnen daarbij geen normerende of dwingende rol vervullen, wel ondersteuning en richting bieden aan professioneel handelen.

Verhoortechnieken ontwikkelen zich in de praktijk. De wetenschap zoekt naar (empirische) validering of verbetering ervan, zoals weerspiegeld in de Méndez Principles (2021) en het VNhandboek inzake verhoren (2024), die in België reeds decennialang worden onderwezen en toegepast. Ze reiken handvatten aan voor politieprofessionals die evidenceinformed willen werken. De voortschrijdende verwetenschappelijking van praktijkkennis verklaart waarom bepaalde technieken die in de praktijk als effectief worden ervaren en breed worden toegepast, (nog) niet of slechts beperkt empirisch zijn gevalideerd.

Een unieke survey onder verhoorders, docenten verhoortechnieken en wetenschappelijke auteurs, wijst op duidelijke tekortkomingen in de opleiding rechercheverhoortechnieken in België. Het slothoofdstuk van dit doctoraat formuleert daarom concrete aanbevelingen om deze opleidingen te versterken, wetenschappelijk onderzoek beter af te stemmen op de verhoorpraktijk en de samenwerking tussen theorie en praktijk structureel te verbeteren.