Oral history

Inleiding Susan Hogervorst en Marloes Hülsken 9
Achtergrond 10 | Opbouw van het boek 12
portret – barbara henkes: ‘Ook als mensen zich slecht kunnen
uitdrukken hebben ze iets te vertellen’ 14
1 Wat is Oral History? 15
Susan Hogervorst en Marloes Hülsken
1.1 Doelen van oral history 17
1.2 De opkomst en ontwikkeling van oral history 20
Contemporaine geschiedenis en de schok van de oorlog 22 |
Democratisering en emancipatie 24 | Critical humanities 27 |
Technologie 28
1.3 Centrale concepten en begrippen 29
Subjectiviteit 30 | Betrouwbaarheid 31 | Co-creatie 32 |
Gedeelde autoriteit 33 | Positionaliteit 33 | Narrativiteit 35 |
Performativiteit 36
1.4 Oral history en herinnering 39
Individuele herinnering 40 | Collectieve herinnering 41
portret – jan bleyen: ‘Mondelinge geschiedenis is een ontmoeting
waarin het verleden tot stand komt’ 46
2 Voorbereiden 47
Marloes Hülsken
2.1 Starten van een oral history-project 47
Ethische en praktische aspecten vooraf: informeren en toe-
stemming 48 | Het zoeken van vertellers 54 | Over kwantiteit,
representativiteit en relevantie 58 | Contact leggen 60
2.2 Een interviewvorm kiezen 62
Levensgeschiedenisbenadering 62 | Semigestructureerde
interviews 64 | Groepsinterviews en interviews met meerdere
personen 64 | Interviews door meerdere interviewers 67
2.3 Inhoudelijke voorbereiding 68
2.4 De interviewleidraad 69
2.5 Interviewvragen opstellen 72
Een voorbeeld 73
portret – rose mary allen: ‘De verhalen van anderen geven me de
veerkracht om door te gaan’ 78
3 Interviewen 79
Marloes Hülsken
3.1 De locatie 79
Interviewen op afstand 81
3.2 Het moment van het interview 83
Opnemen en filmen 85 | Off the record 87 | Interviewen zonder
opname 88 | Notities maken 88 | Hulpmiddelen en gespreks-
vormen 89
3.3 Verloop van het interview 90
Communicatie 91 | Sturen en ingrijpen 93 | Non-verbale
communicatie 95 | Omgaan met vragen van de verteller 96 |
Contact na het interview 97
3.4 De relatie interviewer-geïnterviewde 99
Macht en (gedeelde) autoriteit 100 | Vriendschap en conflict 102 |
Pijn en ongemak 105 | Trauma 106
portret – tinne claes: ‘Ik ben iemand die echt durft te vragen’ 110
4 Documenteren 111
Susan Hogervorst
4.1 Vastleggen van de interviewsituatie 111
4.2 Bewaren 113
4.3 Transcriberen 115
Waarom transcriberen? 116 | Wat zet je in een transcript? 120 |
Spreektaal en schrijftaal 123 | Meertaligheid en dialect 124 |
Interpunctie en witregels 125 | Volgorde en herhalingen 127 |
Geluiden, stiltes en lichaamstaal 128 | Tijdcodes 129
4.4 Automatisch transcriberen 130
Software 132
4.5 De autoriteit over het transcript 133
Voorleggen aan de geïnterviewden 134 | Anonimiteit en herken-
baarheid 135
4.6 Alternatieven voor transcriberen 137
Samenvatten 138 | Indexeren 139
portret – selma leydesdorff: ‘Er is altijd een verhaal achter
wat er wordt verteld’ 142
5 Analyseren en interpreteren 143
Marloes Hülsken
5.1 Twee benaderingen 144
Een sociaalwetenschappelijke lens 145 | Een cultuurweten-
schappelijke lens 147
5.2 Analyse door te coderen 151
Coderen: hoe en waarom? 152 | Handmatig of met gebruik van
een computerprogramma? 158
5.3 Betekenis geven en interpreteren 160
Een voorbeeld vanuit twee benaderingen 160
5.4 Geschiedenis schrijven 167
Taal 167 | Onderzoeksvragen 168 | Schrijven over bronnen en
methode 170 | Het construeren van een geschiedverhaal 171 |
Citeren en parafraseren 174 | Anonimiteit en herleidbaarheid in
publicaties 176 | De autoriteit over het geschiedverhaal 178
portret – dienke hondius: ‘Oral history lijkt het minst op werk’ 182
6 Onderwijs 183
Marloes Hülsken
6.1 De positie van oral history in onderwijs 184
Waarom is oral history-onderwijs van belang? 185
6.2 Leeropbrengsten 187
Critical oral history in de klas of collegezaal 191
6.3 Uitdagingen 192
Vakspecifieke uitdagingen 193 | Praktische uitdagingen 197
6.4 Oral history in verschillende onderwijssoorten 202
Universitair onderwijs 202 | (Hoger) Beroepsonderwijs 207 |
Voortgezet onderwijs 209 | Primair onderwijs 212 | Burgerschaps-
onderwijs 213
portret – norah karrouche: ‘Oral history is voor mij als historicus
een way of life’ 217
7 Erfgoed 219
Susan Hogervorst
7.1 Interviews in het archief 221
Vindbaarheid 221 | Interviews overdragen 224 | Openbaar-
heid 227 | Data en metadata 228 | Niet archiveren 231
7.2 Oral history en erfgoedparticipatie 232
Gedeelde autoriteit 234
7.3 Oral history in musea 237
De opmars van ooggetuigen in het museum 238 | Functies van
interviews in tentoonstellingen 240 | Herinneringscultuur 242 |
Interviews presenteren in een documentaire of podcast 243 |
Ethische aspecten 245
portret – tina de gendt: ‘Oral history is een manier om geschiedenis
te democratiseren’ 249
Bijlagen 251
i Informatiedocument 251
ii Toestemmingsverklaring 255
iii Interviewleidraad 259
iV Overzicht transcriptiesoftware 261
Noten 265
Bronnen en literatuur 283
Dankwoord 297
Register 299