Meten & Weten
Gebonden NL 2026 4e druk 9789082396256Samenvatting
Meten en weten is niet hetzelfde. Wat weet je eigenlijk nadat je meet?
Geen enkele fysische meting vertelt precies wat de werkelijke waarde is. Elk instrument heeft zijn beperkingen, omstandigheden veranderen. Grootheden kunnen variëren of niet duidelijk en eenduidig gedefinieerd zijn. Als je pech hebt, speelt ook toeval een rol.
Wie een meting op waarde wil schatten, moet daarom niet alleen naar het getal kijken, maar ook snappen hoe dat tot stand is gekomen en hoeveel vertrouwen het verdient.
Meten & Weten speelt zich af in die wereld achter de meetwaarde. Over systematische en toevallige fouten, nauwkeurigheid en precisie. Over gemiddelden en standaardafwijkingen, fouten (of onzekerheden?) en hun doorwerking. Maar ook over afronden, meer of minder significante cijfers, het beoordelen van verschillen, lijnen door meetpunten en de vraag of een model eigenlijk wel bij de werkelijkheid past. Na meten volgt niet alleen rekenen, maar ook kritisch denken, kwaliteit, verificatie, validatie en falsifieerbaarheid.
Het boek bestaat uit korte, zelfstandig leesbare hoofdstukken waarin theorie, voorbeelden, uitstapjes en oefeningen elkaar afwisselen. Wiskunde wordt gebruikt waar zij nodig is, maar nooit als doel op zichzelf. De toon is soms speels; de inhoud altijd serieus.
Specificaties
Lezersrecensies
Inhoudsopgave
0. Lees wijzer 3
1. “Tweeënzeventig zes!” 7
2. Snelheidscontroles 9
3. De sleutel 11
4. Doellijntechnologie 13
5. Model & Werkelijkheid 15
6. De glazen bol 16
7. Meten & Weten: de… 18
Feilen 21
8. Model van een meting 23
9. Systematisch & Toevallig 27
10. Toevallige systematische fouten 30
11. Nauwkeurig & Precies 32
12. Type A & Type B 36
13. Wijzers & Cijfers 38
14. Digitaal & Analoog 41
15. Definitieprobleem 44
16. Meetschalen 45
17. SI: Standaardiseer Iets! 47
Ontwarren 51
18. Spreiding in ruimte & tijd 53
19. Spreiding in wat we meten 55
20. Spreiding door het meten 57
21. Beïnvloeden van wat we meten 59
22. Herhalen & Reproduceren 60
23. Werkelijk & Geaccepteerd 62
24. Beste schattingen 64
25. Systematische fout door toeval (1) 66
26. Systematische fout door toeval (2) 68
27. Systematisch toenemende fout 71
28. Zwevendekommagetallen 73
29. Decimalen in Python & C 76
Dobbelen 79
30. Rekenkundig gemiddelde 81
31. Harmonisch & kwadratisch gemiddelde 83
32. Standaardafwijking 85
33. Een klein aantal metingen 87
34. Eindig aantal mogelijkheden 89
35. Kansvariabele 91
36. Normale verdeling 94
37. Normaal & Uniform 97
38. Overschrijdingskansen 99
39. Kleine phi (φ) & grote phi (Φ) 103
40. Verwachtingswaarde 105
41. Permutaties & Combinaties 107
42. Simulatie van een kansvariabele 110
43. Betere schatting van spreiding 112
44. De spreiding in de spreiding 115
45. Normaal & Uniform verdeelde fouten 118
Vertrouwen 121
46. Voorbeelden van (on)afhankelijkheid 123
47. Extreme voorbeelden 126
48. Onafhankelijke fouten optellen 129
49. Met & zonder afhankelijkheid 131
50. (On)afhankelijke normale verdelingen 133
51. Het criterium van Chauvenet 136
52. Chauvenet in Excel 139
53. Kansverdeling resultaat & meting 141
54. Overschrijdingskans & significantie 145
Rekenen 147
55. Absolute & relatieve onzekerheden 149
56. Kleine waarde, grote onzekerheid 151
57. De spreiding schatten 152
58. De wortel van het gemiddelde 156
59. Waarom RMS? 157
60. Foutdoorwerking bij optellen 159
61. Doorwerking bij aftrekken 161
62. Doorwerken bij vermenigvuldigen 163
63. En als je het niet mag verwaarlozen? 166
64. Doorwerken in het algemeen 168
65. Doorwerken bij delen 171
66. Doorwerken bij een exacte factor 173
67. Doorwerken bij machtsverheffen 174
Weergeven 175
68. Beste schatting & onzekerheid 177
69. Rekenkundig & statistisch afronden 179
70. Significante cijfers 182
71. Significante cijfers in berekeningen 184
72. Significante cijfers in onzekerheden 187
73. Noteren van onzekerheden 190
74. De Grote Negen 195
75. Maak er maar geen punt van 199
76. Cijfers in letters & U+202F 201
77. Verschillen meten 202
78. Lijnen door punten 204
79. Kleinste kwadraten 207
80. Résidu 210
81. Past het model? 213
Bespiegelen 217
82. Onzekerheid 219
83. Fout gebruik van de term ‘error’ 222
84. Verificatie & Validatie 226
85. Relatief & Absoluut 227
86. Graden & Ontraden 229
87. Discrepantie 231
88. Relevant & Significant 234
89. Kwaliteit 236
90. Falsifieerbaarheid 238
91. Inschatten wat verwaarloosbaar is 240
92. Pas op 242
Antwoorden 243
Bijlagen 269
A. Alt-codes & Unicodes 271
B. Bekende afgeleiden 273
C. Competenties bij het meten 274
D. Doorwerking van fouten 276
E. Eenheden in SI 279
F. Foutenvinders 282
G. Gebruikte boeken 283
H. Het bewijs van de correctie van Bessel 285
I. In één pagina: het bewijs van “die √N” 289
J. Ja, dáááág! 290
Rubrieken
- advisering
- algemeen management
- coaching en trainen
- communicatie en media
- economie
- financieel management
- inkoop en logistiek
- internet en social media
- it-management / ict
- juridisch
- leiderschap
- marketing
- mens en maatschappij
- non-profit
- ondernemen
- organisatiekunde
- personal finance
- personeelsmanagement
- persoonlijke effectiviteit
- projectmanagement
- psychologie
- reclame en verkoop
- strategisch management
- verandermanagement
- werk en loopbaan
