Spinoza: een Naturalistische filosofie

INHOUD

Voorwoord

H.1 Wat is religie?
1.1 Een eerste blik op religie
1.2 Religie versus godsdienst
1.3 Een eigentijdse interpretatie van religie
1.4 Godsgeloof versus atheïsme
1.5 Benedictus de Spinoza (1632-1677)
1.6 Spinoza en religie
1.7 De God van Spinoza
1.8 Geen vrije wil

H.2 Humanisme en atheïsme
2.1 Het vroegere humanisme
2.2 Het huidige humanisme
2.3 Humanisme en religie
2.4 ‘Nieuw’ atheïsme en religie

H.3 Spinozisme, de filosofie van Kant en Aziatische religies
3.1 Spinozisme
3.2 Spinoza versus Kant
3.3 Aziatische religies
3.3.1 Hindoeïsme
3.3.2 Boeddhisme
3.3.3 Confucianisme

H.4 Religie als politiek machtsmiddel
4.1 Religie en politiek
4.2 Scheiding van kerk en staat (secularisme)
4.3 Niccolò Machiavelli (1469-1527))

H.5 Politieke ideologieën
5.1 Inleiding
5.2 Liberalisme
5.3 Marxisme
5.4 Communisme
5.5 Fascisme
5.6 Nazisme
5.7 De politieke positie van Spinoza

H.6 Religieus geïnspireerd terrorisme
6.1 De wortels van het huidige islamitisch terrorisme
6.2 Islamitische terreur in het Westen
6.3 Is islamitische terreur uniek?
6.4 Islamitische neergang
6.5 De opkomst van het islamitische fundamentalisme
6.6 Westers interventionisme
6.7 Stimulering Korankritiek

H.7 Spinoza en de moderniteit
7.1 Voorgeschiedenis
7.2 Wetenschappelijke revolutie
7.3 Spinoza’s radicale, monistische filosofie
7.4 De Verlichting (ca. 1650-ca. 1800)
7.5 Verbreiding van Spinoza’s filosofie
7.6 Radicale versus Gematigde Verlichting
7.7 Tijdperk van de Rede
7.8 Politiek radicalisme
7.9 Spinoza en de Amerikaanse onafhankelijkheidsverklaring
van 1776
7.10 Verlichting versus islam

H.8 Over moraal en recht
8.1 Moraal, recht en religie
8.2 Natuurrecht versus positief recht
8.3 Natuurrecht
8.3.1 Natuurrecht in de Oudheid
8.3.2 Het christelijke natuurrecht
8.3.3 Het moderne natuurrecht
8.3.4 Spinoza’s natuurrecht
8.4 Rechtspositivisme
8.5 Strafrecht en vrije wil

H.9 Mensen- en dierenrechten
9.1 Mensenrechten
9.2 Dierenrechten
9.2.1 Antropocentrisme
9.2.2 De dierenethiek van Peter Singer
9.2.3 Darwin versus Singer
9.2.4 Over moraal en belangen
9.2.5 Aanpak dierenleed binnen brede belangenafweging

H.10 Over economie
10.1 Het economische denken van Adam Smith
10.1.1 Arbeidsdeling
10.1.2 Kapitaalvorming
10.1.3 Ontwikkeling landbouwgrond en bestrijding
feodaliteit
10.1.4 Eigenbelang en economie
10.1.5 Laisser-faire
10.1.6 Het beperkte belang van de ‘onzichtbare hand’
10.2 Klassieke economie en laisser-faire liberalisme
10.3 Neoliberalisme
10.3.1 Wat is neoliberalisme?
10.3.2 Bezit versus schuld
10.3.3 Deregulering van de financiële sector
10.3.4 Vermogens- en inkomensongelijkheid
10.4 Industrieel kapitalisme versus financieel kapitalisme
10.4.1 Industrieel kapitalisme
10.4.2 Financieel kapitalisme
10.4.3 Bestrijding van financieel kapitalisme

Nawoord

Referenties

Bibliografie

Personenregister

Zakenregister