Floris van Egmond (1469-1539)

Voorwoord 9

Dankbetuiging 11

1 De heer van IJsselstein 13
Floris was overal bij 13
Bronnen voor Floris’ leven 16
Ruimtelijk kader: Egmond, Holland en IJsselstein 19
Een exemplarische carrière in een tijd van verandering 23
Brieven van Floris van Egmond 25

2 Utrechtse troebelen en Dominante vaders (1483-1500) 29
Een harde opvoeding 29
Eerste acties tegen Utrecht 32
Assistent-stadhouder van oom Jan 34
Filips de schone, graaf van Holland 38
Een dubbelhuwelijk met gevolgen 40
Nóg een huwelijk 41
Cornelis van Bergen 43
De burcht van Grave 44
Huwelijksgeschenken 45

3 Op reis naar Spanje, 1501-1503 49
De Spaanse erfopvolging 49
Van Brussel via Blois naar Burgos 51
Toledo: de ontmoeting der grootvaders 56
Voorbereidingen voor de terugreis 59
Van Barcelona en Salses naar Lyon 60
Familiebezoek en een feest in Innsbruck 62
Thuisreis 64
Man van de wereld 66

4 Spanningen met Karel van Gelre. De jaren 1504-1505 69
Karel van Egmond 69
Graven van Egmond – Graven van Buren 74
Oorlog met Gelre of toch niet? 75
Gelre valt aan 78
Afgedwongen vrede met Karel van Egmond 81

5 Vliesridder en admiraal: De tweede reis naar Spanje (1505-1506) 85
Ridder van het Gulden Vlies 85
Gekapitteld wegens drankzucht 88
Middelburg, 17 november 1505 89
Admiraal voor één reis 90
Oponthoud in Engeland 94
Het einde nadert 96
Terug naar het noorden 99

6 Stadhouder van Gelre 1507-1513 105
Militair adviseur van Margaretha van Oostenrijk 109
Aanval op Utrecht 112
Aanval op IJsselstein 115
Mislukking bij Venlo en een andere baan 119
Intermezzo: chaperon van Maria (mei 1514) 122

7 Stadhouder van Friesland 1515-1517 125
Een nieuw tijdperk breekt aan 125
Nieuwe stadhouder van Holland en Zeeland 126
Naar Friesland 127
De Bende van de Zwarte Hoop 133
De invasie van 1516 134
Het beleg van Sneek en de plundertocht van de Zwarte Hoop 137
Andere stadhouders en commandanten; Karel V naar Spanje 139

8 Kastelen en heerlijkheden 143
Bouwer van kastelen 143
sint-Maartensdijk 144
IJsselstein 145
Pandheer van Grave 147
Alexander Pasqualini, architect en vestingbouwer 150
Leerdam 151
Veldenstein in Jaarsveld 152
schoonhoven 153
Kasteel van Buren 154
Brabantse bezittingen 158
Kortgene, een kortstondig bezit 161
Ten slotte 161

9 Het militaire bedrijf van Fleurken Dunbier 163
‘Flores Dunnebier, Foert dij de Duwel hijr’ 163
Condottiere in vaste dienst 164
Zwitsers en Duitse landsknechten 167
Bevelhebber op zoek naar geld 169
strijdmakkers: Hendrik van Nassau en Lubbert Torck 171
Familiebedrijf Egmond & Co 174
10 religie, Devotie en mecenaat 177
Geschilderd door Gossaert 177
Benoemingen en de Reformatie 179
Religieuze stichtingen 180
Erasmus van Rotterdam 184
Familievrienden: Antoon en Elisabeth 185
Raamschenkingen 187
Een buxushouten gebedsnoot 189

11 Kapitein-generaal in dienst van de keizer 1522-1539 193
Keizerkroning in Aken, oorlog met Frankrijk 193
Floris naar Terwaan, nieuwe onderhandelingen met Gelre 196
De aanval op Den Haag … 199
… en op Tiel 201
Floris beschimpt in Den Bosch 203
Margaretha sterft, Maria van Hongarije treedt aan 203
De Hoop van Meindert van Ham 207
Nog één keer op veldtocht 208

12 Nazaten en nagedachtenis 213
De grafkelder 213
Maximiliaan en Françoise 216
Walburga (1502-1547) en Anna van Egmond (1504-1574) 218
Filips van Montmorency en Floris van Montigny 221
Anna van Buren en haar kinderen 222
Epiloog – Floris’ nagedachtenis 225

Noten 228

Bronnen en literatuur 236
Archieven 236
uitgegeven bronnen 236
Literatuur 237

registers 243
Namenregister 243
Plaatsnamenregister 245