‘Moeten we minder werken, of vooral anders werken?’

Wie veel werkt maar zich afvraagt of al die uren ook werkelijk iets opleveren, herkent het dilemma. Te gast zijn Wessel Tiessens en Rogier van der Wal.

Wessel Tiessens schreef Ambtenaren met ballen. Een boek voor publieke professionals die verantwoordelijkheid willen nemen. Rogier van der Wal schreef samen met Fauzia Mahomedradja Meer dan werk. Daarin staat een veelzijdig leven centraal, met verschillende sporen die elkaar kunnen versterken.

Meer uren is niet hetzelfde als meer werken

Van der Wal zet direct vraagtekens bij de gedachte dat meer uren ook meer resultaat opleveren: ‘Er zit een soort vanzelfsprekendheid in dat als je meer uren werkt, je ook meer werkt. En dat is natuurlijk eigenlijk een fictie. Het is niet gezegd dat als je vier uur aan overleggen bijschrijft, je daarmee ook vier uur meer op de mat hebt gelegd.’

Tiessens herkent dat beeld uit de publieke sector. Professionals zijn volgens hem veel tijd kwijt aan overleg, controle en verantwoording. Tiessens: ‘We hebben een systeem gebouwd, niet door slechte mensen, maar door bange mensen.’ Uit angst voor fouten zijn steeds nieuwe regels en controles toegevoegd. Daardoor wordt veilig handelen al snel belangrijker dan echt iets voor elkaar krijgen.

Een zwembad naast de tredmolen?

Van der Wal kiest een rijker leven als ingang. Zijn pleidooi voor meersporigheid gaat over de verschillende sporen in je leven. Werk is er één van. Maar ook gezin, mantelzorg, maatschappelijke inzet, cultuur of sport kunnen zo’n spoor zijn. Tiessens prikkelt hem daarop: ‘Als mensen vastzitten in een tredmolen, moeten we daar dan een zwembad naast bouwen? Zodat ze af en toe kunnen ontsnappen? Ik denk dat die tredmolen gewoon gesloopt moet worden en dat we met elkaar op een andere manier moeten gaan werken.’

Van der Wal wil juist weg van die tegenstelling: ‘Je moet het één doen en het ander niet laten. Werken aan fijner werk én een fijner leven.’

Daar raken beide boeken elkaar. Werk mag beter. Maar werk hoeft niet de enige bron van betekenis te zijn. Verschillende sporen kunnen elkaar juist versterken.

Ben je nog bevlogen bezig?

Op een tweede punt vinden Tiessens en Van der Wal elkaar snel: je hoeft niet overal ja op te zeggen. Van der Wal: ‘Je moet tegen bepaalde dingen ook nee durven zeggen. Daarmee zet je een luik open voor andere dingen die meer vervullend zijn en meer waarde toevoegen.’

Daarachter zit een grotere vraag: ben je nog bevlogen bezig? Van der Wal: ‘Is dit echt inspirerend wat je doet? Zo nee, zou je niet eens iets anders daarnaast of erin moeten gooien om te kijken of dat beter bij je past?’

Meersporigheid betekent dus niet dat je agenda voller moet. Het gaat juist om kiezen. Welke sporen verdienen aandacht? Welke wil je versterken? En waar zeg je nog ja tegen uit gewoonte?

Van ego- naar eco-leiderschap

Voor Tiessens ligt een belangrijke sleutel bij leiderschap. Hij maakt onderscheid tussen ego- en eco-leiderschap. Tiessens: ‘Eco-leiderschap is eigenlijk dat je een tuinier bent. Je zorgt dat het ecosysteem, dus de mensen om je heen, kan groeien. Je geeft een steuntje, soms geef je richting, maar je bent je ervan bewust: ik doe het met mijn team en ik hoef zelf niet zichtbaar te zijn.’

Eco-leiderschap vraagt daarmee om ruimte voor fouten. Om experimenten. En om persoonlijk contact. Minder de alwetende professional spelen. Vaker durven zeggen: ik weet het ook niet. Wat is hier eigenlijk nodig?

Ruimte moet je ook gebruiken

Tiessens zoekt ruimte binnen werk en organisaties. Van der Wal laat zien dat er ook andere sporen zijn. Sporen die betekenis geven en elkaar sterker kunnen maken.

Maar ruimte zien is nog iets anders dan ruimte gebruiken.

Tiessens: ‘We hebben er niks aan als iedereen het met elkaar eens is. We hebben er pas iets aan als we daadwerkelijk die eerste stap zetten.’

Van der Wal: ‘Steek elkaar aan. Beïnvloed elkaar positief. Probeer iets kleins op te kweken en van daaruit verder te gaan.’