Alle aandacht voor effectief leiderschap ten spijt, wil het nog maar niet vlotten met het creëren van eigenaarschap in organisaties. Niet meer dan 12 procent van de Nederlandse werknemers blijkt ‘engaged’, 13 procent  is zelfs ‘actively disengaged’, en de rest bungelt daar tussenin. Toegegeven: de cijfers, afkomstig van het Amerikaanse onderzoeks- en adviesbureau Gallup, zijn inmiddels een kleine vijf jaar oud, maar in de praktijk blijkt de situatie nog niet echt te zijn verbeterd. Eigenaarschap is nog steeds ‘een dingetje’.

Een team is nog geen team omdat er van ‘teams’ sprake is. Dat is een van de vele waarschuwingen die Karin Derksen geeft in haar boek Goed teamwerk. Dat werken in teams een belangrijke toegevoegde waarde kan hebben, lijdt geen twijfel, maar voor echt of goed teamwerk is meer nodig. Meer dan de praktijk rechtvaardigt, meer ook dan wat de literatuur ons leert.

Cultuur is ongrijpbaar. Daarover zijn de meeste mensen (die het kunnen weten) wel eens. Cultuur ontstaat vanzelf en ‘zit (volgens Danielle Braun – BP) als het ware tussen mensen in’. Cultuur veranderen is dan ook een hele uitdaging, die maar zelden de gewenste resultaten oplevert. Maar daar is Marcella Bremer het niet mee eens. ‘Cultuur kun je best beïnvloeden’, schrijft ze in Cultuur doe je zelf!, ‘als je maar eenmaal weet hoe.’

Een burning platform, een sense of urgency of overlevingsangst creëren: de veranderkunde lijkt geen discipline voor mensen met een optimistische levenshouding te zijn. Het idee is steeds hetzelfde: je krijgt medewerkers alleen in beweging als je duidelijk weet te maken dat het echt vijf voor twaalf is. Want verandering zorgt voor neurologische chaos en die willen we koste wat het kost vermijden. Hoeft niet, zeggen sommige deskundigen; als je de noodzaak van verandering maar goed uitlegt. Wishful thinking, riposteren anderen. Wel eens van cognitieve dissonantie gehoord? Onze neocortex is een kanjer in het recht lullen wat feitelijk krom is. Hoe het ook zij: veranderen gaat altijd van ‘au’!

Wat heeft een professional nodig om de beste versie van zichzelf te kunnen worden? Die vraag staat centraal in Authentiek zelfvertrouwen, een bijzonder boek waarin de auteurs een onderwerp aansnijden dat nog maar weinig aandacht krijgt, terwijl het een essentiële schakel is in het intermenselijk verkeer. Wie geen zelfvertrouwen heeft, vertrouwt namelijk ook een ander niet. De zoektocht naar een passend antwoord leverde diverse prikkelende inzichten op, bijvoorbeeld dat vertrouwen in jezelf een overgave aan het onzekere vergt.

Professionals nemen dagelijks de tijd om de keuzes die ze gemaakt hebben, kritisch te zoeken. Die overtuiging ligt aan de basis van Professioneel Reflecteren (‘Werkervaringen omzetten in beter handelen’).

Ondernemerschap betekent kansen zien en benutten en zo waarde creëren voor jezelf en voor anderen. Ondernemerschap kan niet zonder ondernemendheid. Als je niet ondernemend bent, wordt ondernemerschap knap lastig. Ondernemendheid kun je niet leren, een goede ondernemer worden wel. Dat is een van de belangrijkste conclusies uit de lessen die Jurgen Ingels verzamelde voor zijn boek 50 lessen voor ondernemers.

Benader veranderen als een vak, en dat betekent concreet: stel jezelf de juiste vragen. Dat is de boodschap van Jelger Spijkerboer in Veranderkompas.