De discussie over Big Tech wordt vaak gevoerd vanuit emoties of geopolitiek. Ik laat zien waarom het onderwerp juist relevant is voor ondernemers, managers en professionals die risico's willen beheersen, continuïteit willen waarborgen en toekomstbestendige keuzes willen maken.
Opgegroeid met technologie en ondernemerschap
Nog voor ik goed en wel op de middelbare school zat, was ik al aan het ondernemen en programmeren. Je zou haast zeggen dat het genetisch is, als ik zie hoe mijn oudste zoon - inmiddels acht jaar - ook al geobsedeerd is door technologie en zeker weet dat hij uitvinder wil worden.
Zelf groeide ik tegelijkertijd op met het internet. Ik zag hoe kennis en informatie wereldwijd ineens voor iedereen toegankelijk werden en hoeveel mogelijkheden dat bood om te ondernemen. Online was booming, bruisend, tegendraads en onontgonnen. Het was een tijd van pionieren, experimenteren en creatief ondernemen.
Van open internet naar Big Tech
Maar terwijl ik opgroeide, mijn opleiding afrondde en begon met werken, zag ik hoe het digitale landschap langzaam veranderde. Waar het internet bedoeld was als een open en breed toegankelijk netwerk, ontstonden de eerste grote bedrijven die delen ervan claimden en daar verdienmodellen aan verbonden.
Sociale media maakten contact met mensen over de hele wereld mogelijk, maar verzamelden en verhandelden tegelijkertijd enorme hoeveelheden gebruikersdata.
Ik zag hoe de fundamenten van het internet steeds verder werden gecommercialiseerd. E-mail was voor Microsoft een betaalde dienst en voor Google een manier om nog meer persoonlijke data te verzamelen. Zoeken op internet werd een middel om koopgedrag te analyseren. En dat werkte. Heel goed.
Langzaam maar zeker werden de pioniers de gevestigde orde. Zo ontstond Big Tech.
De voordelen én de keerzijde
Gelukkig heeft de opkomst van Big Tech ook veel gebracht. Dankzij hun commerciële succes konden deze bedrijven fors investeren in de technologie die onze digitale samenleving mogelijk maakt. Daardoor ontstond een digitale revolutie die onze manier van leven en werken ingrijpend heeft veranderd.
Maar die vooruitgang heeft ook een keerzijde.
Een neveneffect van deze digitalisering is dat we ongemerkt zijn meegegroeid met de ecosystemen van een handvol grote technologiebedrijven. Wie gebruikt er geen Microsoft of Google voor zijn werk? Wie heeft er geen Apple- of Android-telefoon?
Onze manier van werken wordt sterk gedomineerd door Big Tech.
Technologie inzetten om je organisatie slimmer en efficiënter te laten werken is verstandig. Maar volledig afhankelijk worden is iets anders. De tijd van gedachteloos meedeinen op de golven van Silicon Valley is voorbij. Het is tijd om zelf het roer in handen te nemen.
Daarom is het voor ondernemers, bestuurders en leiders tijd om de regie terug te pakken.
In vijf stappen los van Big Tech
Stap 1: Bewustwording - Verdiep je in de technologie die je dagelijks gebruikt. Soms is dat eenvoudig te herkennen: e-mail van Microsoft, Photoshop van Adobe of Facebook van Meta. Maar vaak ligt het minder voor de hand. Waar wordt je website gehost? Wie is eigenaar van de gegevens in je CRM? Welke data delen medewerkers met ChatGPT?
Stap 2: Risicoanalyse - Nu je weet welke tools je gebruikt, is het tijd om de risico's in kaart te brengen. Gebruik je AI vooral om leuke afbeeldingen te maken voor collega's? Dan is het risico beperkt. Staat je volledige bedrijfsadministratie in een Amerikaanse cloudomgeving? Dan is het risico aanzienlijk groter.
Zo krijg je inzicht in waar je grootste afhankelijkheden zitten.
Stap 3: Alternatieven - Wanneer duidelijk is waar de grootste risico's liggen, kun je gericht zoeken naar alternatieven. Welke oplossingen geven je eigenaarschap over je eigen data? Welke software valt onder Europese wet- en regelgeving? Maak een overzicht van geschikte alternatieven.
Stap 4: Veranderen - Begin vervolgens met experimenteren. Stap niet in één keer volledig over, maar werk met kleine, beheersbare stappen totdat je zeker weet dat een alternatief goed werkt.
Vergeet daarbij niet je collega's mee te nemen in de verandering. Nieuwe software vraagt soms om nieuwe vaardigheden. Ook dat hoort bij een succesvolle overstap.
Stap 5: Optimaliseren - De digitale wereld verandert voortdurend. Blijf daarom kritisch kijken naar verbeteringen. Door deze vijf stappen structureel onderdeel te maken van je organisatie, bouw je niet alleen afhankelijkheden af, maar versterk je ook duurzaam de controle over je digitale fundament.
Nieuwsgierig hoe jouw organisatie minder afhankelijk kan worden van Big Tech? In Los van Big Tech laat Jens Kooij zien hoe je met praktische stappen werkt aan digitale soevereiniteit, meer grip op je data en een toekomstbestendige organisatie. Bestel het boek bij Managementboek.