We hebben in Nederland een bijzondere arbeidsmarkt gecreëerd. Werkgevers staan te springen om mensen. Vacatures blijven openstaan, organisaties hebben moeite om hun werk gedaan te krijgen en de vergrijzing maakt die uitdaging alleen maar groter. Tegelijkertijd staan er nog altijd honderdduizenden mensen langs de kant.
Personeelstekort én mensen langs de kant: hoe kan dat?
Die vraag heeft mij jarenlang beziggehouden. Niet vanachter een bureau, maar vooral in de dagelijkse praktijk. Ik werk bij de Rijksuniversiteit Groningen, waar ik leidinggeef aan Facility Support. Daar werken mensen die om allerlei redenen niet vanzelfsprekend een plek op de arbeidsmarkt kregen. Mensen uit de Participatiewet, mensen die lang niet hebben gewerkt, jongeren die via een BBL-traject leren en werken, en mensen die soms vooral iemand nodig hadden die in hen bleef geloven.
Niet ieder verhaal is gemakkelijk en niet ieder traject verloopt in een rechte lijn. Maar juist daarom wil ik deze verhalen vertellen.
Inclusief werkgeverschap: van ‘wat kun je niet?’ naar ‘wat heb je nodig?’
We zijn gewend om mensen te beoordelen op diploma’s, werkervaring, productiviteit en alles wat iemand direct moet kunnen. Bij mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt kijken we bovendien vaak eerst naar hun beperking.
Ik draai die vraag liever om.
Niet: Waarom lukt het jou niet?
Maar: Wat heb jij nodig zodat het wél lukt?
Dat lijkt een klein verschil, maar in de praktijk verandert daarmee bijna alles. Misschien heeft iemand meer structuur nodig. Een vaste werkbegeleider. Duidelijke instructies. Meer tijd om een taak te leren. Een opleiding naast het werk. Of simpelweg het vertrouwen dat een fout niet meteen betekent dat de kans voorbij is.
Mijn ervaring is dat mensen vaak veel meer kunnen dan we denken, wanneer we bereid zijn het werk ook een beetje aan de mens aan te passen in plaats van uitsluitend te verwachten dat de mens zich aanpast aan het werk.
Vier pijlers voor inclusief werk: vertrouwen, verbondenheid, structuur en groei
In dit boek beschrijf ik de verhalen van mensen die bij Facility Support een kans kregen. Ik laat zien wat er gebeurt als je besluit het anders te doen – en ook waarom dat soms moeilijker is dan het zou moeten zijn.
Inclusief werkgeverschap is geen liefdadigheid. Het vraagt om professioneel organiseren, duidelijke verwachtingen, goede begeleiding en soms ook om grenzen stellen. Maar het begint bij vertrouwen.
In de praktijk zie ik steeds opnieuw vier elementen terug: vertrouwen, verbondenheid, structuur en groei. Samen vormen ze de basis van wat ik het KansWerk Model Hilberdink® noem.
Mensen moeten voelen dat ze ertoe doen. Ze moeten onderdeel zijn van een team. Ze moeten weten wat er van hen wordt verwacht. En misschien wel het belangrijkste: ze moeten de mogelijkheid krijgen om zich verder te ontwikkelen. Want een inclusieve baan moet geen eindstation worden. Het moet een plek zijn van waaruit iemand verder kan groeien.
Waarom inclusief werkgeverschap sociaal én economisch verstandig is
Inclusief werkgeverschap wordt nog te vaak alleen gezien als een maatschappelijke opdracht. Natuurlijk is die maatschappelijke kant belangrijk. Werk betekent inkomen, eigenwaarde, sociale contacten en perspectief.
Maar er is ook een andere kant. In een arbeidsmarkt waarin personeel steeds schaarser wordt, kunnen we het ons simpelweg niet permitteren om talent ongebruikt te laten.
Bij Facility Support laten we zien dat inclusieve arbeid en professionele dienstverlening naast elkaar kunnen bestaan. Door werkzaamheden anders te organiseren en taken slim te bundelen, kunnen mensen passend werk doen én waarde toevoegen aan de organisatie. Reguliere professionals kunnen zich daardoor meer richten op specialistische werkzaamheden. Inclusie, kwaliteit en efficiëntie hoeven elkaar niet in de weg te zitten. Ze kunnen elkaar juist versterken.
De ideale arbeidsmarkt begint met een andere vraag
Met De ideale arbeidsmarkt wil ik daarom niet alleen vertellen wat er allemaal misgaat op onze arbeidsmarkt. Daar zijn al genoeg rapporten over geschreven.
Ik wil vooral laten zien wat er gebeurt wanneer we besluiten het anders te doen. Aan de hand van persoonlijke verhalen uit de praktijk – soms inspirerend, soms confronterend, maar altijd eerlijk.
De verhalen in dit boek spelen zich af in Groningen, maar de lessen zijn wat mij betreft overal toepasbaar: bij bedrijven, gemeenten, onderwijsinstellingen, ministeries en maatschappelijke organisaties.
We hoeven niet te wachten op de volgende wetswijziging, subsidieregeling of arbeidsmarkthervorming om te beginnen.
We kunnen morgen al één andere vraag stellen aan iemand die moeilijk aan het werk komt:
Wat heb jij nodig zodat dit wél lukt?
Misschien begint de ideale arbeidsmarkt precies daar.
Hoe benut je talent dat op de arbeidsmarkt nog te vaak over het hoofd wordt gezien? Arthur Hilberdink laat zien dat inclusief werkgeverschap niet alleen maatschappelijke waarde oplevert, maar ook organisaties sterker kan maken. Bestel De ideale arbeidsmarkt bij Managementboek en ontdek welke praktische lessen uit Groningen ook binnen andere organisaties toepasbaar zijn.