Wanneer er over CFO’s wordt geschreven, gaat het vaak over de harde kant van hun vak: cijfers, controle en compliance. Wij wilden het anders doen. Want wij zien dat de zachte kant van het CFO-schap structureel wordt onderschat. Daarom schreven we het boek De allerbeste nummer twee, inspiratie voor nextgen CFO’s. Over leiders die niet altijd op de voorgrond treden, maar wel op cruciale momenten het verschil maken.
De rol van de CFO in de bestuurskamer
Steeds vaker viel het ons op in onze sessies met bestuurders, in onze wereldwijde onderzoeken en in onze academies waarin we jonge CFO’s opleiden en ondersteunen: de wereld waarin ze (gaan) functioneren vraagt om een ander – rijker – profiel. De positie van de CFO is de afgelopen decennia sterk veranderd en fundamenteel verbreed: van financieel beheerder naar strategisch partner, van rapporteur van cijfers naar medeverantwoordelijke voor waardecreatie en transformatie. De rol van de CFO in de bestuurskamer is prominenter geworden. En dat vraagt om wendbaarheid, overtuigingskracht, nieuwsgierigheid en – met stip bovenaan – leiderschap.
De allerbeste nummer twee: een werktitel die bleef
We kozen voor de werktitel: De allerbeste nummer twee. En die titel bleef in het hele schrijfproces overeind. Geloof ons, wij hebben af en toe getwijfeld aan de juistheid ervan. Maar steeds weer werden we bevestigd in onze zienswijze. Want wat maakt een CFO écht groot? Niet de ambitie om nummer één te worden, maar de kunst om de allerbeste nummer twee van de organisatie te zijn.
Om die kunst te leren beheersen, biedt ons boek een praktisch leiderschapsmodel waarin we zowel de rollen als de relaties van de CFO blootleggen. De rollen definiëren we aan de hand van het model de Four Faces: de CFO is zowel operator en steward als catalyst en strategist. Welke rol op de voorgrond staat, hangt af van de relatie. Aan elke relatie is een hoofdstuk gewijd: de CFO als leider van het financiële domein, de CFO als teamlid in de Raad van Bestuur, de CFO en de CEO als critical friends, de CFO als werknemer van de RvC en de CFO in zijn rol naar de buitenwereld. Elk hoofdstuk sloten we af met een praktische opdracht of reflectievragen.
Openhartige interviews met acht vooraanstaande CFO’s
Van meet af aan was het ons duidelijk: we wilden de CFO zelf aan het woord laten. En dan ook hier niet over vaktechniek en cijfers, maar over hun persoonlijke reis. Over scharnierpunten in hun loopbaan, over de relatie die ze hebben met hun CEO enerzijds en de RvC anderzijds, over wat het vraagt om collegiaal teamlid te zijn en tegelijkertijd hoeder van de schatkist.
Dat leverde openhartige interviews op met acht vooraanstaande CFO’s: Roger Dassen (ASML), Chris Figee (KPN), Barbara Geelen (Fugro), René Hooft Graafland (ex-Heineken), Linde Jansen (PostNL), Michel Lamie (Achmea), Jolanda Poots-Bijl (Ahold Delhaize) en Mark Rutten (Royal Swinkels).
Drie leiderschapslessen voor de CFO van de toekomst
Hoe verschillend de acht geïnterviewde CFO’s ook zijn in achtergrond, stijl en sector, er zijn opvallende overeenkomsten in wat ze ons meegaven. Als we alle gesprekken terugbrengen tot drie lessen voor aankomende CFO’s, dan zijn het deze:
1. Sta financieel stevig
De basis moet kloppen. Niet als doel op zichzelf, maar als fundament voor alles wat daarboven komt. Je komt niet aan tafel als de cijfers niet kloppen. Maar je blijft ook niet aan diezelfde tafel als je niets anders te bieden hebt.
2. Ontwikkel je in de breedte
Ga naar buiten. Neem rollen die je onzeker maken. Werk aan je leiderschapsstijl, je zichtbaarheid en je netwerk buiten finance. De CFO van de toekomst is een leider die ook financieel is. Niet andersom.
3. Ken je plek en neem die volledig in
De allerbeste nummer twee weet precies wie hij of zij is. Niet om zichzelf te beperken, maar om vanuit die positie maximale impact te hebben. De kracht van de rol ligt niet in het overstijgen ervan, maar in het volledig bezetten ervan.
Deze lessen kunnen wij alleen maar onderschrijven. En we voegen hieraan toe: ons boek is geen blauwdruk. Het is een ambitie. Een richting. Een manier van kijken naar je vak, naar je organisatie en naar de mensen om je heen.