Wat als we jong ondernemerschap niet bekijken als een eindbestemming, maar als een lens? Een manier om te begrijpen hoe jongeren vandaag naar leren, werk en leven kijken.
Ik werk al meer dan 25 jaar in het hoger onderwijs en zag het ecosysteem rond jong ondernemerschap van dichtbij groeien. Maar vooral: ik zag jongeren anders bewegen tussen studie, werk en ondernemen. Ze wachten niet noodzakelijk tot na hun diploma of eerste job om hun project te starten. Ze proberen, combineren en schakelen tussen verschillende rollen vanaf (heel) jonge leeftijd.
Dat botst soms met hoe mijn generatie geleerd heeft naar werk en loopbanen te kijken. Precies die spanning wilde ik onderzoeken en jongeren, alle jongeren, proberen te begrijpen.
Van carrièreladder naar klimrek: hoe jongeren hun loopbaan vormgeven
Jongeren kiezen steeds minder vanzelfsprekend voor één vast carrièrepad. Ze bouwen aan een eigen merk, freelancen of openen een pop-up, en dat allemaal naast hun studies en/of job. De klassieke grens tussen werknemer en ondernemer vervaagt.
Dat tonen de cijfers ook aan: het aantal studenten dat werkt tijdens het jaar is spectaculair gestegen, net als het aantal jonge zelfstandigen.
Voor oudere generaties oogt dat soms versnipperd. Alsof ze niet kunnen kiezen of onvoldoende loyaal zijn. Maar voor veel jongeren is combineren net een bewuste strategie om financiële zekerheid, autonomie, groei en verschillende interesses samen te brengen.
Hun loopbaan lijkt daardoor minder op een ladder en meer op een klimrek: niet altijd recht omhoog, maar bewegen tussen rollen en projecten, tijdelijk of naast elkaar. Ambitie krijgt daardoor voor hen een andere invulling.
Ondernemerschap versus ondernemingszin: niet iedereen hoeft ondernemer te worden
Dat brengt me bij een onderscheid dat centraal staat in het boek: dat tussen ondernemerschap en ondernemingszin.
Niet elke jongere hoeft een eigen zaak te starten, maar wel ondernemend in het leven te staan. Ondernemingszin gaat immers breder: kansen zien, initiatief nemen, verantwoordelijkheid opnemen, creatief denken, omgaan met onzekerheid en durven bijsturen.
Die competenties zijn relevant als ondernemer, maar evengoed als werknemer, leidinggevende of burger. Daarom interesseert mij niet alleen wie uiteindelijk ondernemer blijft, maar ook wat jongeren onderweg leren.
Het leerproces op jonge leeftijd is minstens even belangrijk als de vraag wie na de studies nog blijft ondernemen, want die competenties worden ingezet in een job of een nieuw project.
De keerzijde van jong ondernemerschap: wat sociale media niet laten zien
Op sociale media lijkt ondernemen soms zelfs de nieuwe norm geworden voor deze generatie. Sociale media hebben ondernemen toegankelijker gemaakt. Jongeren kunnen vandaag snel een idee testen, een publiek opbouwen en klanten vinden.
Maar online zien ze vooral de bovenkant van de ijsberg: vrijheid (voor hen is dat werken waar en wanneer ze willen), groei (aantal samenwerkingen of klanten), zichtbaarheid (aantal likes) en succes (financieel, zichtbaar in een bepaald soort levensstijl).
Veel minder zichtbaar is alles wat onder de ijsberg zit, en dat is heel veel. Om maar enkele dingen op te sommen: de zelfdiscipline die nodig is, de financiële onzekerheid of de non-stop to-do-lijsten.
Vooral voor kansarme jongeren is dit een zeer aantrekkelijke, snelle weg naar financieel succes of om hogerop de sociale ladder te klimmen. Maar niet iedereen staat aan dezelfde startlijn. Niet elke jongere heeft hetzelfde financiële, sociale, culturele en mentale kapitaal.
Voor sommige jongeren is ondernemerschap een kans om hun creativiteit vorm te geven of zien ze een marktopportuniteit. Voor anderen is het een antwoord op drempels op de arbeidsmarkt en niet steeds een bewuste keuze.
Daarom kijk ik in het boek bewust naar beide kanten: de kansen én de keerzijde, en wat we nodig hebben om iedereen mee te krijgen.
Wat jong ondernemerschap mij leerde over werk en ambitie
Zelf heb ik mijn loopbaan vooral als intrapreneur opgebouwd: kansen zien, nieuwe projecten starten, onderzoek uitbouwen en dingen creëren die er voordien niet waren. Maar wel vanuit de zekerheid van een organisatie.
Tegelijk ben ik opgegroeid met een aantal ideeën over werk: trouw zijn aan één werkgever, doorgroeien, eerst bewijzen wat je kunt.
Wanneer ik jongeren vandaag verschillende projecten zie combineren of heel bewust grenzen hoor aangeven, denk ik steeds meer: hadden wij het bij het rechte eind? Of herstellen zij iets wat wij misschien te lang als normaal hebben beschouwd?
Jong ondernemerschap is daarom geen pleidooi om van iedere jongere een ondernemer te maken, en evenmin een boek dat alles wat een nieuwe generatie doet verheerlijkt.
Het is vooral een uitnodiging om beter te kijken. Naar hoe jongeren werk en ondernemerschap combineren. Naar wat ze leren door te proberen. Naar welke kansen ze krijgen. En naar wat hun keuzes ons vertellen over de manier waarop wij werk, ondernemerschap en groei vandaag hebben georganiseerd.
Want niet alleen jongeren veranderen, wij zullen dat ook moeten doen.
Waarom jong ondernemerschap ons allemaal aangaat
Wat kunnen werkgevers, onderwijsinstellingen en beleidsmakers leren van een generatie die werk en ondernemerschap anders benadert? In Jong ondernemerschap laat Karijn Bonne zien waarom ondernemingszin, gelijke kansen en een nieuwe kijk op loopbanen onlosmakelijk verbonden zijn. Een boek voor iedereen die jong talent beter wil begrijpen en ondersteunen. Bestel het bij Managementboek.nl.