Sanna Marin was de jongste Finse premier ooit. Van 2019 tot 2023 leidde ze een kabinet van vijf partijen met uitsluitend vrouwelijke partijleiders. Als leider van de grootste partij wist ze een groot deel van het sociaaldemocratische partijprogramma te verwezenlijken, terwijl ze Finland door de coronacrisis loodste en het NAVO-lidmaatschap realiseerde.
Toch lag ze voortdurend onder vuur. Ieder incident werd uitvergroot en aangevuld met verzinsels op sociale media. Marin sloeg zich erdoorheen. Ze is een harde werker en laat in Van hoop naar actie zien hoe je een hoopvol toekomstverhaal kunt omzetten in realiteit.
Een politiek hart
Marin komt uit een regenbooggezin en groeide op in een arbeiderswijk. Haar vader was alcoholist en verliet het gezin toen Marin nog heel jong was. Haar moeder kreeg later een relatie met een vrouw. Marin groeide op met weinig geld, maar kreeg volop kansen in het egalitaire Finland. Haar moeder stimuleerde haar om te leren en zich te ontwikkelen.
Politiek bewustzijn kreeg ze niet van huis uit mee. Vanuit haar overtuiging dat gelijkheid en klimaat belangrijke thema's zijn, vond ze al snel haar plek bij de sociaaldemocratische partij (SDP). Als student stelde ze zich kandidaat voor de gemeenteraadsverkiezingen. Ze organiseerde haar campagne zelf en behaalde ruim 160 stemmen. Vier jaar later werd ze wel gekozen als raadslid en vervolgens voorzitter van de gemeenteraad.
Daarna ging haar politieke carrière snel. Bij de verkiezing van de partijleiding werd ze vicepartijleider zonder parlementslid te zijn. Toen partijleider Antti Rinne tijdens de campagne ziek werd, nam Marin tijdelijk zijn rol over. De SDP won de verkiezingen. Eerst werd ze minister van Transport en Communicatie. Nadat Rinne vanwege een schandaal moest aftreden, volgde Marin hem op als premier.
Vertrouwen in de overheid tijdens corona
Marin was goed voorbereid op haar nieuwe rol. Ze had zich altijd volledig ingezet voor haar politieke loopbaan. Vrijwel direct kreeg ze te maken met grote dossiers. De repatriëring van kinderen van Finse IS-vrouwen uit Syrië had lange tijd voor politieke verdeeldheid gezorgd. Marin besloot de kinderen terug te halen.
Kort daarna brak de coronapandemie uit. Net als andere regeringsleiders moest Marin belangrijke besluiten nemen op basis van beperkte informatie. Anders dan in Nederland kon zij daarbij bouwen op een stabiele verzorgingsstaat en een overheid die bij veel Finnen vertrouwen genoot. Natuurlijk was er ook kritiek, bijvoorbeeld op de beschikbaarheid van mondkapjes. Naarmate de pandemie langer duurde, werd het steeds lastiger om draagvlak voor de maatregelen te behouden. Vaccinatie bood uiteindelijk perspectief. Marin kreeg haar vaccin toen zij op basis van haar leeftijd aan de beurt was.
Finland kiest voor de NAVO
Nauwelijks was de pandemie voorbij of Rusland viel Oekraïne binnen. Voor Finland, met zijn lange grens met Rusland, veranderde daarmee de veiligheidsrealiteit ingrijpend. Lange tijd had Finland bewust gekozen voor neutraliteit en afstand tot de NAVO. Door de oorlog kantelde de publieke opinie echter snel.
Marin zocht actief samenwerking met Zweden om gezamenlijk toe te treden tot de NAVO. In haar beschrijving van deze periode komt ze naar voren als een stabiele bestuurder, een sterke onderhandelaar en een politica met een scherp strategisch inzicht. Haar sociaaldemocratische waarden blijven daarbij steeds leidend, zowel op het gebied van gelijkwaardigheid als klimaatbeleid.
Roddels, sociale media en seksisme
Vanaf haar aantreden kreeg Marin niet alleen te maken met politieke kritiek, maar ook met seksisme. Haar kabinet werd al snel weggezet als een 'lippenstiftkabinet'. Gedurende haar hele premierschap was zij doelwit van online bedreigingen en persoonlijke aanvallen.
Kleine incidenten groeiden regelmatig uit tot nationale schandalen. Het bekendste voorbeeld is het feest waarop zij tijdens de coronaperiode danste met vrienden, zonder de geldende regels te overtreden. Op sociale media werden de verhalen vervolgens steeds verder aangedikt. Volgens Marin volgen zulke campagnes een herkenbaar patroon: steeds nieuwe beschuldigingen worden toegevoegd om de aandacht vast te houden. Door de opkomst van AI worden ook gemanipuleerde beelden steeds vaker ingezet. Vooral vrouwelijke politici krijgen daarbij te maken met aanvallen die zich richten op hun persoon en moraal, in plaats van op hun politieke keuzes.
Hoop vraagt om actie
Na vier intensieve crisisjaren besloot Marin zich niet opnieuw kandidaat te stellen als premier. De SDP verloor de verkiezingen nipt, waarna een rechts kabinet aantrad. Een rol als parlementariër paste niet meer bij haar ambities en ze verliet de politiek. Inmiddels werkt ze voor het Institute for Global Change van Tony Blair.
Ook privé betaalde zij een prijs. Haar huwelijk hield geen stand onder de druk van het premierschap. De zorg voor haar dochter deelt zij nu met haar ex-partner.
Marin weet nog niet precies welke richting haar loopbaan verder zal nemen. Wel laat ze met haar regering van vrouwelijke partijleiders zien wat mogelijk is. Vrouwen voelen zich nog altijd te vaak buitengesloten van macht, leiderschap en invloed. Haar belangrijkste boodschap is dan ook dat verandering begint met zelf in actie komen.
Een inspirerend politiek portret
Van hoop naar actie is meer dan een politieke memoire. Het is een persoonlijk verhaal over leiderschap, doorzettingsvermogen en de prijs van publieke verantwoordelijkheid. Tegelijkertijd biedt het een inkijk in de recente Finse politiek en de grote geopolitieke en maatschappelijke uitdagingen van deze tijd. Daarmee is het een inspirerend boek voor iedereen die geïnteresseerd is in politiek, leiderschap en maatschappelijke verandering.