Met De vier gekkies in je MT – Over wat er misgaat tussen directiekamer en werkvloer schrijft Robin van Lohuizen een managementboek dat eigenlijk geen managementboek is. Geen modellen, geen stappenplannen en nauwelijks praktische handvatten. Wel een dagboek vol observaties uit de loopgraven van organisaties. Pijnlijk herkenbaar, geestig en soms confronterend legt Van Lohuizen bloot wat we in organisaties dagelijks doen alsof het normaal is.
vormgeving
Het begint al bij de vormgeving. Het kleine, matzwarte boekje met afgeronde hoeken oogt als een aantekenboekje. Van Lohuizen noemt het zelf: ‘Geen schattig Moleskine. Maar een dagboek vol aantekeningen uit de loopgraven van het MT.’
Die vorm blijkt volledig congruent met de inhoud. De vier gekkies in je MT leest namelijk niet als een traditioneel managementboek dat je van voor naar achter leest. Het is een verzameling observaties. Daardoor kun je het boek willekeurig waar openslaan. Twee pagina’s lezen, glimlachen om de herkenbaarheid en vervolgens het boekje op tafel leggen tijdens de eerstvolgende MT-vergadering.
Herkenbaar organisatiegedrag
Van Lohuizen beschrijft niet hoe organisaties zouden moeten functioneren. Hij beschrijft wat er daadwerkelijk gebeurt. De vergadercircussen. De eindeloze cc-mails. De MT’s waarin niemand zegt wat er echt speelt. Hij is creatief in taalgebruik en beeldspraak. Bianca van de afdeling Inkoop die zich gedraagt als een boa constrictor op een warm konijn. Bianca houdt je kosten laag en je bloeddruk hoog. Als Peter loslaat, dan doet hij dat met een afstandsbediening. Het MT dat functioneert als de brandweercommandant die de brand probeert te blussen die het zelf heeft aangestoken.
Het zijn geen theoretische beschouwingen, maar sfeerbeelden van het organisatieleven. Soms absurdistisch. Vaak ongemakkelijk raak.
rituelen en toneelstukken
Wat het boek vooral blootlegt, is dat veel organisatiegedrag weinig te maken heeft met samenwerking of besluitvorming en vooral bestaat uit rituelen en toneelstukken die we professioneel zijn gaan noemen. We knikken terwijl het schuurt. We parkeren wat niet uitkomt. We houden de sfeer goed. En langzaam wordt gedrag beleid, zoals Van Lohuizen het zelf formuleert.
Misschien wel het meest onderscheidend is de schrijfstijl van Van Lohuizen. Die heeft meer weg van poëzie of cabaret dan van managementliteratuur. Korte zinnen. Veel witruimte. Soms slechts enkele woorden per regel.
Robin legt niet uit wat er misgaat in organisaties.
Hij wijst ernaar.
Hij beschrijft.
Hij fileert.
Een passage over Tamara en haar cc-cultuur leest bijna als een gedicht:
Tamara gelooft niet in verantwoordelijkheid.
Tamara gelooft in bewijslast.
Ze communiceert niet.
Ze traceert schuld.
Het is een stijl die dwingt om langzaam te lezen. Juist doordat Van Lohuizen weinig woorden gebruikt, komen ze des te harder binnen.
Geen leiderschapsmodel, maar een scherpe spiegel
Wie op zoek is naar een nieuw leiderschapsmodel of organisatiemethode zal enigszins teleurgesteld zijn. Van Lohuizen belooft dat overigens nergens. Op de achterflap schrijft hij:
‘Geen model. Geen truc. Alleen wat er echt gebeurt.’
Van Lohuizen pretendeert niet organisaties te veranderen. Hij nodigt uit om eindelijk te benoemen wat iedereen allang ziet. En daarin zit de kracht van zijn boek.
De grootste verdienste van het boek? Het geeft taal aan fenomenen die in veel organisaties dagelijks zichtbaar zijn, maar zelden expliciet worden besproken. Misschien af en toe door de medewerkers die nog niet in slaap gesust zijn en het gedrag nog zien dat beleid is geworden. Of door stagiair Thijs, die het ziet. ‘Goed punt, Thijs. We zetten het op de actielijst.’
Zes dingen die een goed MT nodig heeft
Halverwege De vier gekkies in je MT stapt Van Lohuizen heel even uit zijn rol van observator. In het hoofdstuk Zes dingen. Meer niet. beschrijft hij wat een goed MT volgens hem nodig heeft.
Een heldere visie. De juiste mensen. Keiharde data. Issues op tafel. Processen die werken. En uitvoering met ritme.
Meer niet.
De vier gekkies in je MT biedt geen nieuwe managementfilosofie. Het is eerder een lachspiegel voor leiders, directies en managementteams. Soms lach je om de karikaturen die Van Lohuizen schetst. Nog vaker lach je omdat je beseft dat hij het over jouw organisatie heeft.
Van Lohuizen schreef daarmee geen managementboek dat je vertelt wat je moet doen. De vier gekkies in je MT is een boek dat je helpt te zien wat er al die tijd voor je neus gebeurde.