De toekomst lijkt overal aanwezig. Organisaties maken scenario's, overheden ontwikkelen langetermijnvisies en bedrijven investeren in trendonderzoek en innovatie. Toch praten we vaak over de toekomst alsof die al vastligt. We extrapoleren trends, zoeken naar zekerheden en proberen onzekerheid zoveel mogelijk te reduceren. Thomas D’Hooge kiest in Stilstaan bij de toekomst juist een andere invalshoek. Hij nodigt de lezer uit om niet sneller vooruit te kijken, maar eerst stil te staan bij wat de toekomst eigenlijk is.Toekomstgeletterdheid vanuit vele invalshoeken
Toekomstgeletterdheid
Het boek is nadrukkelijk geen handboek vol methodieken of een overzicht van de nieuwste trends. D’Hooge neemt de tijd om alle aspecten van toekomstdenken onder de loep te nemen. Vanuit vele invalshoeken onderzoekt hij hoe mensen naar de toekomst kijken, welke aannames daarin verborgen zitten en waarom verschillende toekomstbeelden naast elkaar kunnen bestaan. In de bronvermelding noemt hij tal van denkers, waaruit blijkt hoe breed zijn blik is. D’Hooge onderstreept het belang van ‘toekomstgeletterdheid’: het vermogen om met meerdere mogelijke toekomsten tegelijk te denken en daar in het heden bewust naar te handelen.
Stap voor stap de toekomst verbeelden
Een sterke kwaliteit van het boek is de toegankelijkheid. Filosofische inzichten, toekomsttheorie en praktijkvoorbeelden worden met elkaar verbonden zonder dat het zwaar of academisch wordt. Je kunt alle stukjes lezen, of erdoorheen bladeren en wat voor jou belangrijk is eruit lichten.
D’Hooge schrijft helder en neemt de lezer stap voor stap mee langs verschillende manieren waarop wij de toekomst verbeelden, voelen en bespreekbaar maken. Daarmee richt hij zich niet alleen op futuristen, maar juist ook op beleidsmakers, docenten, leidinggevenden en anderen die beslissingen nemen in een onzekere wereld.
De toekomst als ruimte vol mogelijkheden
Zoals gebruikelijk bij toekomstverkenning besteedt D’Hooge weinig aandacht aan het voorspellen van de toekomst. Juist de beperkingen daarvan komen aan bod. De toekomst is geen bestemming die wacht om ontdekt te worden, maar een ruimte vol mogelijkheden die mede ontstaat door de keuzes die we vandaag maken.
Dat maakt toekomstdenken minder een analytische exercitie en meer een vaardigheid die vraagt om nieuwsgierigheid, gezamenlijke verbeeldingskracht en reflectie. D’Hooge legt de nadruk op de manier waarop wij betekenis geven aan de toekomst. Dat levert een verdiepend perspectief op.
Vertraging en reflectie bij toekomstverkenning
Het boek biedt vooral een manier van kijken die uitnodigt tot vertraging en reflectie. Zelf heb ik daar enorm van genoten. Maar ik kan me voorstellen dat lezers ook op zoek zijn naar handvatten, praktische methoden om met toekomstverkenning te werken. Gelukkig is het vakgebied van toekomstverkenning inmiddels dusdanig gegroeid dat daarin volop keuze is.
Stilstaan bij de toekomst is een waardevolle aanvulling voor iedereen die zich bezighoudt met strategie, beleid of toekomstverkenning. Het helpt om beter te begrijpen hoe toekomstbeelden ontstaan en welke rol zij spelen in de keuzes die we vandaag maken. In een tijd waarin onzekerheid eerder toeneemt dan afneemt, is dat een belangrijke vaardigheid die we kunnen ontwikkelen.