Jarenlang liep Europa, met Amerika, voorop in de auto-industrie. Diverse landen hadden hier een bloeiende eigen industrie met aansprekende merken. Vanaf de jaren zestig van de vorige eeuw tot aan het begin van deze eeuw was de automotive een sector met veel aantrekkingskracht. In de media, op de banenmarkt en niet te vergeten voor ondernemers.
Deze steeds sterker globaliserende industrie is in haar hele bestaan aan vele invloeden onderhevig geweest, maar nog niet eerder zó veranderd als nu. Door elektrificatie winnen Chinese autofabrikanten snel terrein en binnen Europa is een verschuiving gaande in het ‘eigenaarschap’ van de eindklant en bijbehorende berijdersdata. Met als consequentie bijvoorbeeld alleen al in Duitsland een overschot van duizenden banen binnen de autodivisie.
Het traditionele dealermodel staat al jaren onder druk. Door geopolitiek, digitalisering en veranderende verkoopmodellen heeft het z’n glans verloren. De kracht van de sector gaat van glamour naar flow, aldus Ruud Tiems, auteur van het zelf uitgegeven boek Het ontstaan en de ondergang van de autodealer.
De geschiedenis van de autobranche en haar merken
Tiems schreef een geschiedenisboek over de sector. Geen merk en bijna geen organisatie met invloed in de Nederlandse branche laat hij onbenoemd. Wanneer zijn de merken gestart en door wie werden de auto’s ontwikkeld? Welke technologieën volgden elkaar op? Welke aftakkingen kende de industrie? Wat deden conjunctuur en politiek door de jaren heen? Welke wereldleiders bemoeiden zich met de industrie en welke uitwerking heeft dat gehad?
Als oud-autodealer van Aziatische merken en later als universeel autodealer onderging Tiems in zijn tientallen praktijkjaren de successen van de hoogtijdagen en de zorgen tijdens dieptepunten door onder meer de steeds wijzigende regelgeving en maatregelen.
Actie geeft uiteraard reactie en ondernemers zijn altijd sterk afhankelijk van de onvermijdelijke veranderingen die ontstaan door nieuw beleid van de overheid, de fabrikant en/of het consumentengedrag. Dat Tiems daarin niet de enige was, mag duidelijk zijn. Hij laat in het boek ook enkele collega’s aan het woord. De pijn is tussen de regels voelbaar als hij schetst dat de ondernemer steeds meer uitvoerder is geworden.
Van zelfstandige autodealer naar dealerholding en agentuurmodel
In tientallen jaren veranderden autobedrijven van zelfstandige dealerschappen naar grote dealerholdings en het agentuurmodel. Tiems lijkt zichzelf te willen troosten door te relativeren dat vakmanschap, onafhankelijkheid en op vertrouwen gebaseerde persoonlijke relaties blijvend positief onderscheidend vermogen hebben.
Ook nog in de toekomst, waarin hij voorspelt dat intieme stadsstudio’s de imposante showrooms op autoboulevards zullen vervangen, met afleverhubs buiten de stad.
Maar met de ontwikkelingen van de laatste jaren verschuift autobezit in rap tempo naar gebruik. Mobiliteitsabonnementen, (private)lease en deelauto’s hebben gevolgen voor de verkoopmodellen, het onderhoud en de gebruiktewagenhandel.
Een toegankelijk naslagwerk over de autogeschiedenis
Het boek heeft geen logische tijdlijn, waardoor het wat gefragmenteerd leest. Je kunt het zien als een naslagwerk, of als een boek om vanuit interesse in auto’s ontspannen te lezen. Het is geen hobbyboek met plaatjes, maar leest heel vlot weg.
Toch zet het je wel aan het denken en herken je parallellen door de jaren heen. Bijvoorbeeld als je terugleest over de oliecrisis, veroorzaakt door een oorlog met Israël, die hogere brandstofprijzen, handelssancties en stagflatie als uitkomst had. Voor alle duidelijkheid: we schrijven 1973.
Een persoonlijk perspectief op de toekomst van de autodealer
Het boek is vooral aantrekkelijk door de breedte die het omvat: tientallen jaren, tientallen merken en zowel de horizontale als de verticale beschrijving van de distributieketen.
Het bevat geen sterke strategie of vernieuwende duiding. Ruud Tiems heeft de automobielwereld beschreven vanuit zijn persoonlijke perspectief. Daarmee sluit hij voor zichzelf een tijdperk af.
Eenieder die zich daarmee verbonden voelt, kan veel plezier aan Het ontstaan en de ondergang van de autodealer beleven.