trefwoord
De oorlog in Oekraïne: achtergrond, analyse en getuigenissen
Sinds 24 februari 2022 houdt de Russische invasie van Oekraïne de wereld in haar greep. Wat begon als een regionale crisis is uitgegroeid tot het grootste militaire conflict in Europa sinds de Tweede Wereldoorlog. De oorlog stelt fundamentele vragen: over Russische machtspolitiek, over Europese veiligheid, over democratie en autocratie, en over de mensen die er middenin zitten. Journalisten, historici, militaire experts en politici hebben inmiddels een indrukwekkend oeuvre opgebouwd dat dit conflict vanuit zeer verschillende invalshoeken belicht. Deze pagina brengt de beste titels bij elkaar.
Rusland van binnenuit
Wie de oorlog in Oekraïne wil begrijpen, moet beginnen bij Rusland zelf. Welke samenleving stuurt haar soldaten de grens over? Hoe reageerden Russen op de invasie, en hoe was het om als westerse journalist in Moskou te werken toen de bommen vielen op Kyiv? Twee boeken geven een indringend beeld van Rusland in oorlogstijd.
-
RuZland - ‘Buitengewoon actueel’Verder lezen in het magazineEva Cukier werkte 25 jaar als journalist in Rusland en moest het land in 2023 verlaten. In RuZland doet ze verslag van haar laatste twee jaar als NRC-correspondent — een buitengewoon actuele getuigenis van een land op oorlogspad.
De militaire en politieke cultuur van Rusland
De invasie van Oekraïne was geen impulsieve beslissing. Ze wortelt in decennia van Russisch strategisch denken, in een specifieke militaire cultuur en in de logica van afschrikking en macht. Joris Van Bladel en anderen bieden de diepgaande analyse die nodig is om die achtergrond te doorgronden.
Joris Van Bladel
-
Frank Schaper: ‘Visie en leiderschap ontstaan pas ná een catastrofe’Verder lezen in het magazineFrank Schaper kondigde het Oekraïneconflict in 2015 al aan in Het Dictatorvirus. In dit artikel betoogt hij dat het Westen door wensdenken en gebrek aan voorstellingsvermogen een voorspelbare oorlog niet heeft voorkomen — een confronterende terugblik.
Europese veiligheid: een nieuw tijdperk
De invasie van Oekraïne heeft de Europese veiligheidsorde fundamenteel verstoord. Het idee dat grootschalige oorlog op het continent onmogelijk was geworden, bleek een illusie. Rob de Wijk, een van de meest invloedrijke veiligheidsexperts van Nederland, analyseert wat deze verschuiving betekent — en wat Europa te doen staat.
Rob de Wijk
-
Waarom dit niet de laatste oorlog is - ‘Scherpe, maar toegankelijke analyse’Verder lezen in het magazineKoert Debeuf onderzoekt in Waarom dit niet de laatste oorlog is de psychologische wortels van internationale conflicten. Collectieve trauma's en gekrenkte trots blijven oorlogen voeden — een scherpe analyse die ook op het huidige conflict van toepassing is.
Geopolitiek ontwaken: Europa's antwoord
De invasie werd in brede kring beschouwd als een 'Zeitenwende' — een historisch keerpunt. Politiek filosoof Govert Buijs en publicist Paul Bosman onderzochten wat dit ontwaken van Europa werkelijk betekent, en of het van blijvende aard is.
Militaire analyse: hoe wordt er gevochten?
De oorlog in Oekraïne is ook een militair laboratorium. Moderne wapensistemas, drone-oorlogsvoering, artillerieschaarste en logistieke uitdagingen: de strijd op het slagveld levert waardevolle inzichten op voor iedereen die begrijpt hoe oorlog in de 21ste eeuw functioneert. Peter van Uhm, voormalig Commandant der Strijdkrachten, is een van de auteurs die dit perspectief biedt.
Peter van Uhm
Het menselijke gezicht van de oorlog
Achter de strategische analyses schuilen mensen: vluchtelingen die huis en haard verlieten, soldaten, burgers in gebombardeerde steden. Schrijver Arnon Grunberg bezocht Oekraïne en de Oekraïense diaspora en stelt, zoals hij dat doet, de ongemakkelijke vragen.
-
De poorten van Europa - ‘Verplicht leesvoer‘Verder lezen in het magazineDe poorten van Europa van Serhii Plokhy biedt de historische context voor wie de achtergronden van de oorlog wil begrijpen. Van 700 BC tot 2016: de politieke geschiedenis van Oekraïne als sleutel tot het heden.
Autocratie en democratie: de bredere strijd
De oorlog in Oekraïne is voor velen ook een confrontatie van politieke systemen: autocratie tegen democratie. Historica en columnist Anne Applebaum is een van de scherpste waarnemers van dit fenomeen en heeft er een van de meest invloedrijke boeken over geschreven.
Anne Applebaum
Autocraten bewonderen elkaar niet ondanks hun misdaden, maar vanwege hun misdaden — want die misdaden bewijzen dat ze sterk genoeg zijn om de regels te breken.
Uit: Autocratie bv
Europa heroriënteert zich
De oorlog in Oekraïne is voor velen aanleiding om de vraag te stellen wat Europa eigenlijk is en wil zijn. Politiek en identiteit komen samen in een debat dat urgenter is dan ooit. Dat geldt ook voor de Nederlandse politiek: het kabinet-Rutte IV werd door de invasie op een nieuwe koers gezet.
-
William Ury en Bruce Patton: ‘Zelfs in Oekraïne is er ruimte voor toenadering’Verder lezen in het magazineOnderhandelingsexperts William Ury en Bruce Patton betogen in dit interview dat er zelfs in Oekraïne ruimte is voor toenadering. Ze nuanceren het beeld van pure zero-sum-conflicten — een verrassend maar gedegen perspectief.
Autocratische netwerken zijn niet te negeren of te paaien — ze verstaan alleen de taal van consequente tegendruk. Wie hoopt dat een autocratisch regime vanzelf gematigder wordt, vergist zich: concessies worden als zwakte gezien, niet als uitnodiging tot dialoog.
Uit: Autocratie bvConclusie: lezen om te begrijpen
De oorlog in Oekraïne is te complex voor één verhaal of één invalshoek. De boeken op deze pagina bieden samen een veelzijdig beeld: van de Russische militaire cultuur en de logica van afschrikking, via de Europese veiligheidsrespons en het politieke ontwaken, tot de ervaringen van journalisten, vluchtelingen en politici. Of je nu op zoek bent naar historische context, militaire analyse of een persoonlijk reisverslag — er is voor elk perspectief een boek dat de moeite waard is. Want begrijpen hoe deze oorlog tot stand kon komen, en wat hij betekent voor Europa, is een verantwoordelijkheid die verder reikt dan het nieuws van de dag.
