
Mr. Arie de Ruijter is interim-manager en adviseur op het terrein van Human Resources, Arbeidsrecht en Ambtenarenrecht.
Meer over Arie de RuijterHet sociaal plan voor de overheid
Handleiding voor verantwoord reorganiseren: een integrale aanpak
Paperback Nederlands 2012 1e druk 9789012576970Samenvatting
Reorganisaties en het opstellen van een sociaal plan zijn aan de orde van de dag. Met name bij herplaatsen en afvloeien van medewerkers is sprake van een ingrijpende en complexe aangelegenheid. Hoewel het geen dagelijkse kost is van de directie en de P&O-manager verwacht de organisatie meestal wel dat zij van de hoed en de rand weten. 'Het sociaal plan voor de overheid' biedt daarvoor praktische handvatten: op arbeidsrechtelijk, financieel, organisatiekundig en personeelsterrein. De ervaring van de vier auteurs staat borg voor een praktijkgerichte aanpak vanuit een integrale visie.
'Het sociaal plan voor de overheid' besteedt uitvoerig aandacht aan de rol van vakorganisaties en ondernemingsraad, het managementteam en de afdelingen Finance en HRM en aan de communicatie met de medewerkers. De belangrijkste juridische aspecten op het terrein van het ambtenarenrecht en de socialezekerheidsrecht komen aan bod, naast talrijke tips op het gebied van Finance, HRM en organisatiekunde. De procedures voor herplaatsing en ontslag en ontslaguitkeringen worden behandeld, maar ook meer praktische onderwerpen op uitvoeringsniveau, zoals de vaststellingsovereenkomst, non-activiteit, voortzetting van de pensioenverzekering, veelal aan de hand van checklists en tabellen. Een belangrijk uitgangspunt vormt het in de hand houden van de kosten van het sociaal plan.
'Het sociaal plan voor de overheid' is in eerste instantie geschreven voor de directeur en P&O-manager. Maar ook voor or-leden, leidinggevenden en interim-managers die functioneel betrokken worden bij een reorganisatie of saneringsoperatie en zich snel op de hoogte willen stellen van de belangrijkste aspecten die bij de totstandkoming van een sociaal plan spelen is dit boek uitermate geschikt.
Specificaties
Lezersrecensies
Inhoudsopgave
Woord vooraf 13
Afkortingenlijst 17
Inleiding 19
1. De reorganisatie als aspectensysteem 21
1.1 Het bestuurlijke aspect 21
1.2 Het financiële en fiscale aspect 22
1.3 Het bedrijfspolitieke aspect 23
1.4 Het vakinhoudelijke en marketingaspect 24
1.5 Het organisatorische aspect 25
1.6 Het medezeggenschapsaspect 25
1.7 Het personele en juridische aspect 26
2. Regelgeving en beleidsuitgangspunten voor reorganisatie bij de overheid 29
2.1 Ambtenarenwet 29
2.2 Algemene wet bestuursrecht (Awb) 30
2.3 Algemene wet gelijke behandeling (AWGB) 30
2.4 Wet op de ondernemingsraden (WOR) 30
2.5 Georganiseerd overleg 31
2.6 Sector Rijk 31
2.7 Sector gemeenten 31
2.8 Sociaal plan en privatisering 31
2.9 Burgerlijk Wetboek (BW) 32
2.10 Wet overgang van onderneming (WOO) 32
3. De belangrijkste vragen over reorganisatie en inkrimping 37
3.1 Is er sprake van vermindering of vervallen van arbeidsplaatsen of worden (ook) nieuwe functies gecreëerd? 37
3.2 Is er een voldoende breed projectteam samengesteld om de reorganisatie het hoofd te kunnen bieden? 37
3.3 Wat is het verschil tussen een sociaal plan dat eenzijdig is opgesteld of met de ondernemingsraad dan wel vakorganisaties? 37
3.4 Is een sociaal plan noodzakelijk of nuttig? 39
3.5 Hoelang duurt een gemiddelde reorganisatie? 40
3.6 Welke reorganisatiegronden kunnen worden aangevoerd? 41
3.7 Welke alternatieven zijn er voor personele maatregelen? 41
3.8 Wat is de stand van zaken op personeelsterrein? 42
3.9 Welke eisen worden in het toepasselijke ambtenarenreglement bij reorganisatie en inkrimping aan de werkgever gesteld? 42
3.10 Is een raam-sociaal plan van toepassing? 42
3.11 Heeft de ondernemingsraad adviesrecht of instemmingsrecht over het sociaal plan? 42
3.12 Moeten uitvoeringsbesluiten voor advies aan de ondernemingsraad worden voorgelegd? 43
3.13 Moet geheimhouding worden opgelegd aan vakorganisaties en ondernemingsraad? 44
3.14 Ontslagprocedure of vaststellingsovereenkomst? 44
3.15 Moeten onderwerpen uit het ambtenarenreglement buiten werking worden gesteld? 46
3.16 Hoe ziet een stappenplan eruit? 47
4. Projectorganisatie 49
4.1 Doel van een projectteam 49
4.2 Instelling van een projectteam en werkgroepen 49
4.3 Kwaliteiten in een projectteam 49
4.4 Samenstelling van een projectteam 50
4.5 Voortgang van de werkzaamheden van een projectteam 51
4.6 Controller van personeelsgegevens 51
4.7 Afdeling Financiën 51
4.8 Overleg secretarissen 52
5. Personeelsformatie en -bezetting: voorbereiding en uitvoering 53
5.1 Voorbereiding en uitvoering van de reorganisatie 53
5.2 Personeelsformatie en -bezetting 53
5.3 ‘Was-wordt’-lijst 54
5.4 Voortgangsrapportage (monitor) 56
5.5 Model voor het bepalen van uitwisselbare functies 57
5.6 Model voor het bepalen van passendheid functies 66
6. Maatregelen ter voorkoming van verlies van werkgelegenheid 67
6.1 Redenen voor onderzoek naar alternatieven 67
6.2 Selectieve vacaturestop 67
6.3 Natuurlijk verloop en vervroegd vertrek van oudere medewerkers 67
6.5 Dienstverbanden met langdurig zieke medewerkers 68
6.6 Contracten met externe medewerkers 69
6.7 Overwerk 70
6.8 Terughalen van uitbesteed werk 70
6.9 Interne herplaatsing naar vacatures 70
6.10 Vrijwillige opzegging 70
6.11 Terugdringing van ziekteverzuim 71
6.12 Aanpassing van salarissen en salarisgerelateerde vergoedingen 71
6.13 Inleveren van vakantiedagen 71
6.14 Beperking van kosten van personeelsfaciliteiten 71
6.15 Selectieve opleidingsstop 72
6.16 Arbeidsduur 72
6.17 Flexurenbank 72
6.18 Arbeidsmarktperspectiefbureaus 72
6.19 Detacheringsbureaus 72
6.20 Overname van het werkgeverschap 73
6.21 Loopbaanbegeleiding 73
6.22 Special leave 73
6.23 Verlaging van salaris en andere inkomensbestanddelen 73
7. Kosten sociaal plan 75
7.1 Ontslagkosten 75
7.2 Overige kosten 76
8. Overleg met medewerkers 81
8.1 Betrekken van medewerkers 81
8.2 Middelen om medewerkers bij een reorganisatie te betrekken 81
9. Overleg met de ondernemingsraad 85
9.1 Algemene gang van zaken voor de ondernemingsraad 85
9.2 Informatierecht 86
9.3 Adviesrecht 87
9.4 Belang van medezeggenschap 87
9.5 Medezeggenschap en (strategische) beleidszaken 87
9.6 Moment van erbij betrekken van de ondernemingsraad 88
9.7 Geheimhouding 88
9.8 Taakverdeling tussen ondernemingsraad en vakorganisaties 89
9.9 Rollen van de ondernemingsraad bij herstructurering en sanering 90
9.10 Adviesrecht en inhoud adviesaanvraag 91
9.11 Instemmingsrecht 93
9.12 Toegezegd advies- of instemmingsrecht 93
9.13 Adviesrecht, instemmingsrecht en sociaal plan 93
9.14 Overlegvergadering 94
9.15 Termijnen en planning 94
9.16 Advies over uitvoeringsbesluiten 95
9.17 Gekwalificeerd advies 95
9.18 Besluitvorming bestuurder op advies ondernemingsraad 95
9.19 Beroep op de Ondernemingskamer 95
9.20 Duur van een adviesprocedure 96
9.21 Aandachtspunten 96
10. Overleg met de vakorganisaties 99
10.1 Moment van erbij betrekken van de vakorganisaties 99
10.2 Geheimhouding 99
10.3 Taakverdeling tussen vakorganisaties en ondernemingsraad 99
10.4 Rollen van de vakorganisaties bij herstructurering en sanering 100
10.5 Overleg met de vakorganisaties 100
10.6 Termijnen 100
10.7 Onderhandeling met de vakorganisaties: startdocument 101
10.8 Geen wettelijke plicht 103
10.9 Welke vakorganisaties 103
10.10 Vakorganisaties en hun achterban 103
10.11 Akkoord met de vakorganisaties 104
10.12 Collectieve actie 105
11. De inhoud van een sociaal plan 107
11.1 Considerans 108
11.2 Definities 108
11.3 Werkingssfeer 114
11.4 Werkingsduur 117
11.5 Wijzigingen wet- en regelgeving 118
11.6 Informatieverstrekking door de werkgever 119
11.7 Informatieverstrekking door de werknemer 119
11.8 Fiscus en sociale verzekeringen 120
11.9 Samenloop/anticumulatie 120
11.10 Plaatsingsprocedure 120
11.11 Passende functie 126
11.12 Remplaçantenregeling 131
11.13 Bezwaar tegen passende functie 131
11.14 Gevolgen van weigeren passende functie 131
11.15 Scholing 132
11.16 Financieel advies voor medewerkers 132
11.17 Outplacement 132
11.18 Arbeidsvoorwaarden bij herplaatsing 133
11.19 Uitkering 134
11.20 Hardheidsclausule 134
12. Bezwarencommissie 135
12.1 Bevoegdheid 135
12.2 Samenstelling 135
12.3 Kosten 135
12.4 Secretariaat 136
12.5 Werkwijze 136
12.6 Geheimhouding 137
12.7 Adviezen 137
12.8 Besluit werkgever 137
12.9 Evaluatie 137
13. Bezwaar en beroep 139
13.1 Het begrip ‘besluit’ 139
13.2 Bezwaar 144
13.3 Beroep 145
13.4 Procedures 146
13.5 Voorlopige voorziening 147
13.6 Nieuwe zaaksbehandeling 148
14. Alternatieve selectiemogelijkheden 149
14.1 Stoelendans 149
14.2 Functieovergangsmatrix (FOM) 150
14.3 Activiteitenovergangsmatrix (AOM) 150
14.4 Skillmix 151
14.5 Problemen in de praktijk met afwijkende selectiecriteria 151
14.6 Sociaal plan en de Ondernemingskamer 152
15. Gesprekken over beëindiging dienstverband 155
15.1 Voorbereiding 155
15.2 Gesprekken 155
16. Wet OOW, WW, IOAW, IOW en WWB 159
16.1 Wet overheidspersoneel onder de werknemersverzekeringen (Wet OOW) 159
16.2 Werkloosheidswet (WW) 159
16.3 Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers (IOAW) 164
16.4 Inkomensvoorziening voor oudere werklozen (IOW) 164
16.5 Wet werk en bijstand (WWB) 164
16.6 Tabellen 165
17. Bovenwettelijke uitkering 167
17.1 Samenloop van bovenwettelijke uitkering en uitkering ineens 167
17.2 Bovenwettelijke uitkering in de sector Rijk 167
17.3 Bovenwettelijke uitkering in de sector gemeenten 169
17.4 Recht op bovenwettelijke uitkering 170
17.5 Duur bovenwettelijke uitkering 171
17.6 Hoogte bovenwettelijke uitkering 172
17.7 Inkomsten uit of in verband met arbeid of bedrijf 174
17.8 Verplichtingen 175
17.9 Van werk naar werk begeleiden 175
17.10 Cumulatie 176
17.11 Financiële aspecten 176
18. Het sociaal plan en de jaarrekening 177
18.1 Voorwaarden voor een reorganisatievoorziening 178
18.2 Verplichting aan de vorming van een reorganisatievoorziening 179
18.3 Kosten reorganisatievoorziening 179
18.4 Bepaling van de hoogte van de reorganisatievoorziening 179
18.5 Het moment van verwerken in de jaarrekening 180
19. Fiscale aspecten van financiële ontslagvergoedingen 183
19.1 Bedrag ineens 183
19.2 Een periodieke uitkering of wachtgeld 189
19.3 Regeling vervroegde uittreding (RVU) 189
20. Afwikkeling van het dienstverband 191
20.1 Opzegtermijnen 191
20.2 Non-activiteit 193
20.3 Afscheid 195
20.4 Achterblijvers 196
20.5 Getuigschrift 196
20.6 De eindafrekening 196
21. (Vroeg)pensioen 201
21.1 Pensioen 201
21.2 Sociaal plan en ABP 203
22. Ter afsluiting: tips bij een reorganisatie of inkrimping 205
22.1 Bestuur en management 205
22.2 Voorbereiding 205
22.3 Medezeggenschap 206
22.4 Communicatie 206
22.5 Planning 206
22.6 Financiën 206
22.7 Uitvoering 207
Bijlagen 209
Bijlage 1 Voorbeeld van een inkomstenverklaring bovenwettelijke uitkering 211
Bijlage 2 Voorbeeld van een reglement bezwarencommissie 213
Bijlage 3 Voorbeeld van de opzet van een advies van de bezwarencommissie 217
Bijlage 4 Model getuigschrift 219
Bijlage 5 Model bezwaarformulier bezwarencommissie 221
Bijlage 6 Model plan van aanpak reorganisatie 223
Bijlage 7 Adviesaanvraag aan de ondernemingsraad 225
Bijlage 8 Schema vergelijking functies ten behoeve van plaatsing en beëindiging dienstverband 227
Bijlage 9 Schema procedure adviesrecht ondernemingsraad 229
Bijlage 10 Functieovergangsmatrix 231
Bijlage 11 Checklist innemen goederen en apparatuur, lidmaatschappen, melding aan instanties enzovoort 233
Bijlage 12 Notitie met betrekking tot reorganisatie 235
Bijlage 13 Onderlinge uitwisselbaarheid van functies bepalen 243
Bijlage 14 Vaststelling van de passendheid 249
Bijlage 15 Voorbeeld ‘was-wordt’-lijst 254
Bijlage 16 Voorbeeldbrief advies begeleidingscommissie 257
Bijlage 17 Voorbeeld besluit herplaatsing 259
Bijlage 18 Voorbeeld besluit interne herplaatsing tijdens re-integratiefase 263
Bijlage 19 Voorbeeld besluit externe herplaatsing tijdens re-integratiefase 265
Bijlage 20 Voorbeeld besluit ontslagaanzegging en re-integratiefase 267
Bijlage 21 Voorbeeld besluit toepassing vrijwillige vertrekregeling 271
Bijlage 22 Model plan van aanpak organisatieverandering gemeente Apeldoorn 273
Bijlage 23 Relevante wet- en regelgeving 291
Register 358
Rubrieken
- advisering
- algemeen management
- coaching en trainen
- communicatie en media
- economie
- financieel management
- inkoop en logistiek
- internet en social media
- it-management / ict
- juridisch
- leiderschap
- marketing
- mens en maatschappij
- non-profit
- ondernemen
- organisatiekunde
- personal finance
- personeelsmanagement
- persoonlijke effectiviteit
- projectmanagement
- psychologie
- reclame en verkoop
- strategisch management
- verandermanagement
- werk en loopbaan