Voorwoord / V
Lijst van afkortingen / XV
HOOFDSTUK 1
Algemene beschouwingen / 1
Voorlopers van de Wet op belastingen van rechtsverkeer / 1
1. Rechtsverkeerbelastingen: korte historie / 1
2. Formaliteit van de registratie: korte historie / 1
3. De Registratiewet 1917: oorsprong / 2
4. De Zegelwet 1917 / 2
De Wet op belastingen van rechtsverkeer / 3
5. De wet van 1970 / 3
6. Aanleiding voor de nieuwe wetgeving / 4
7. De uitdrukking ‘rechtsverkeer’ / 4
8. Waarde / 5
9. Toepasselijkheid van de Algemene wet inzake rijksbelastingen / 5
10. Uitvoeringsvoorschriften / 6
11. Betekenis van gepubliceerde departementale beslissingen / 7
12. Rechtsvinding / 8
Ingrijpende wetswijzigingen / 10
13. Ingrijpende wetswijzigingen: algemeen / 10
14. Herziening Burgerlijk Wetboek (1992) / 11
15. Wet Constructiebestrijding (1995) / 12
16. Wet terugsluis opbrengst reparatievoorstel-btw (1995) / 13
17. Andere belangrijke wijzigingen / 14
17a. Gereserveerd / 15
17b. Toelichting Overdrachtsbelasting / 15
18. Schematisch overzicht overdrachtsbelasting / 16
HOOFDSTUK 2
De overdrachtsbelasting / 19
Belastbaar feit; verkrijging / 19
19. Belastbaar feit: algemeen / 19
20. Het begrip ‘verkrijging’ / 19
21. Gereserveerd / 21
22. Economische eigendom: de wettelijke definitie van 1995-1999 / 21
23. Economische eigendom: de wettelijke definitie vanaf 12 november 1999 / 22
23a. Economische eigendom: certificering / 24
24. Economische eigendom: nader beschouwd aan de hand van voorbeelden / 27
25. Economisch eigendom: verhouding tot juridische eigendom / 32
25a. Economische eigendom: verhouding tussen art. 2 lid 2 en art. 4 / 32
26. Verkrijging: nadere afbakening / 34
Uitgezonderde verkrijgingen / 34
27. Verkrijging krachtens boedelmenging (art. 3 lid 1, onderdeel a) / 34
28. Verkrijging krachtens erfrecht (art. 3 lid 1, onderdeel a) / 35
29. Verkrijging krachtens verjaring (art. 3 lid 1, onderdeel a) / 38
30. Verkrijging krachtens verdeling (art. 3 lid 1, onderdeel b) / 38
31. Verdelingen: algemeen (art. 3 lid 1, onderdeel b, art. 7, 12 en 15 lid 1, onderdeel f en g) / 38
32. Verdelingen: situatie sinds 1 januari 1992 / 40
33. Begrip ‘verdeling’ / 41
34. Verdelingen: voorbeelden / 43
35. Verkrijging krachtens natrekking (art. 3 lid 1, onderdeel c) / 43
Onroerende zaken / 44
36. Onroerende zaken / 44
37. Fictieve onroerende zaken: algemeen (art. 4 en 10) / 46
38. Verkrijging van aandelen in vastgoedlichamen/onroerendezaakrechtspersonen / 48
39. Aanmerkelijk belang / 57
40. Verbonden personen en lichamen en andere van belang zijnde criteria / 59
41. Lidmaatschapsrechten (art. 4 lid 1, onderdeel b) / 64
42. Aangifte. Inlichtingen (art. 4 lid 9) / 65
Rechten. Uitgezonderde rechten / 66
43. Rechten waaraan onroerende zaken zijn onderworpen (art. 2) / 66
44. Hypotheek- en pandrecht / 66
45. Grondrente / 67
46. Bezit / 67
47. Zekerheidsoverdracht / 67
48. Verkrijging, wijziging en opzegging van beperkte rechten: algemeen (art. 2, 5 en 6 lid 1 en 2 en art. 9 lid 2) / 68
Tijdstip van de verkrijging / 68
49. Tijdstip van de verkrijging: hoofdregel / 68
50. Leveringsakte (art. 8 lid 1) / 69
51. Akte van verdeling / 70
52. Niet ingeschreven akten / 70
53. Opschortende voorwaarde (art. 8 lid 2) / 71
54. Bijzondere situaties. Huurkoop (art. 6 lid 3) / 71
55. Nietigheid (art. 8 lid 3) / 72
Maatstaf van heffing / 72
56. Heffingsmaatstaf: algemeen / 72
Waarde / 72
57. Waarde in het economische verkeer (art. 52) / 72
58. Waarde eigen woning / 75
Tegenprestatie / 76
59. Waarde van de tegenprestatie / 76
60. Verkoopregulerende bedingen (art. 9 lid 5) / 81
61. Huur en pacht / 82
62. Kwalitatieve verbintenissen / 83
63. Ruiling / 83
64. A-B-C-contracten / 84
65. Verkrijging economische eigendom gevolgd door verkrijging juridische eigendom en omgekeerd (art. 9 lid 4) / 85
66. Maatstaf van heffing gelijk aan de kostprijs (art. 9 lid 6) / 88
Maatstaf van heffing: wettelijke aanpassingen op de hoofdregel / 88
67. Wettelijke aanpassingen: algemeen (art. 9 en 10) / 88
68. Rechten van erfpacht, opstal en beklemming. Erfdienstbaarheden / 89
69. Kapitalisatie van canon, retributie en huur / 90
70. Omzetting van een beperkt recht (art. 9 lid 2) / 91
71. Duurverlenging / 91
72. Duurverkorting / 91
73. Wijziging schuldplichtigheid (art. 9 lid 2 slot) / 91
74. Eigendom bezwaard met een beperkt recht (art. 11 lid 2) / 92
75. Vruchtgebruik. Recht van gebruik en bewoning / 93
76. Einde voorbehouden vruchtgebruik en recht van gebruik en bewoning / 95
77. Verdeling: algemeen (art. 7 en 12 lid 1 en 2) / 96
78. Verdeling: vrije medegerechtigdheid (art. 7 en 12 lid 1 en 2) / 97
79. Toedeling onder algemene titel (art. 12 lid 1 en 2) / 97
Opvolgende overdrachten (art. 13) / 98
80. Elkaar opvolgende verkrijgingen / 98
Tarief (art. 14) / 100
81. Het tarief / 100
82. Ruiling van landerijen / 101
83. Samenloop met kapitaalsbelasting / 101
83a. Tariefsverlaging voor woningen / 101
Vrijstellingen / 102
84. Vrijstellingen: algemeen (art. 15) / 102
85. Beroep op vrijstelling / 102
86. Vergoeding lager dan de waarde (art. 15 lid 4) / 103
Samenloop met omzetbelasting (art. 15 lid 1, onderdeel a) / 105
87. Verband overdrachtsbelasting-omzetbelasting: algemeen / 105
88. Belastbaar feit voor de omzetbelasting / 106
89. Het begrip ‘ondernemer’ voor de omzetbelasting / 107
90. Het begrip ‘goederen’ voor de omzetbelasting / 107
91. Het begrip ‘diensten’ voor de omzetbelasting / 108
92. Levering van vastgoed: regime voor de omzetbelasting / 109
93. Levering van vastgoed: situatie voor 11 juli 1997 / 109
94. Bouwterrein / 111
95. Gebouw en het erbij behorende terrein / 114
96. Overig vastgoed / 116
97. Opteren voor een met omzetbelasting belaste levering / 117
98. Verhuur van vastgoed / 117
99. Cumulatie van omzetbelasting en overdrachtsbelasting / 118
100. Levering van vastgoed in de bouw- en handelsfase / 120
101. Levering van vastgoed: optie / 124
102. Levering van vastgoed: dienst / 126
103. Economische eigendomsoverdracht / 126
104. A-B-C-contracten / 128
105. Andere verwijzingen naar de omzetbelasting / 129
106. Verband overdrachtsbelasting-omzetbelasting: slotopmerkingen / 130
Bedrijfsoverdracht binnen de familiesfeer (art. 15 lid 1, onderdeel b) / 134
107. Algemeen / 134
108. Verkrijging / 135
109. Het begrip ‘onderneming’ / 135
110. Dienstbaar / 136
111. Familiekring / 136
112. Voortzettingseis / 137
112a. Departementaal beleid voor bedrijfsoverdrachten binnen de familiesfeer / 138
Verkrijging door en van publiekrechtelijke lichamen (art. 15 lid 1, onderdeel c) / 141
113. Verkrijging door publiekrechtelijke lichamen / 141
114. Verkrijging van publiekrechtelijke lichamen / 142
Samenloop met schenkingsrecht (art. 15 lid 1, onderdeel d) (oud) / 142
115. Samenloop met schenkingsrecht / 142
116. Gereserveerd / 142
117. Gereserveerd / 142
Verkrijging krachtens inbreng en omzetting (art. 15 lid 1, onderdeel e) / 142
118. Algemeen / 142
119. De begrippen ‘inbreng’ en ‘omzetting’ / 144
120. Het begrip ‘onderneming’ / 144
121. Inbreng in personenvennootschappen / 145
122. Omzetting van een onderneming in een kapitaalvennootschap / 147
123. Inbreng tegen toekenning van aandelen / 149
124. Oneigenlijke inbreng / 150
125. Gereserveerd / 152
126. Bedrijfsfusies / 152
127. Gereserveerd / 152
128. Gereserveerd / 152
Verdeling en vereffening van vennootschapsvermogen (art. 15 lid 1, onderdeel f) / 152
129. Algemeen / 152
130. Verdeling vermogen personenvennootschappen / 153
131. Verdeling vermogen personenvennootschap met een in aandelen verdeeld kapitaal / 155
132. Vereffening vermogen NV of BV / 155
133. Verdeling vermogen van verenigingen / 156
Verdeling na gezamenlijke verkrijging (art. 15 lid 1, onderdeel g) / 156
134. Algemeen / 156
135. Gezamenlijke verkrijging / 158
136. Samenwoners / 158
137. Tijdstip van de gezamenlijke verkrijging / 159
138. Tijdstip van verdeling / 159
139. Gerechtigdheid van de samenwoners / 159
140. Toedeling / 159
140a. Herverkaveling / 160
Verkrijging bij fusie, splitsing en interne reorganisatie (art. 15 lid 1, onderdeel h) / 161
141. Algemeen / 161
142. Verhouding tussen de verschillende vrijstellingen / 162
143. Juridische fusie algemeen (art. 5bis UB) / 163
144. Juridische fusie met onroerendezaakrechtspersoon (art. 5bis UB) / 166
145. Bedrijfsfusie (art. 5a UB) / 169
146. Interne reorganisatie (art. 5b UB) / 171
147. Juridische splitsing (art. 5c UB) / 182
148. Juridische fusie ANBI’s en bepaalde verenigingen (art. 5d UB) / 184
149. Voorwaardelijke vrijstelling, ontstaan belastingschuld / 185
150-153 Gereserveerd / 186
Aanbrengen van een zaak (art. 15 lid 1, onderdeel i) / 186
154. Aanbrengen van een zaak: algemeen / 186
155. Aanbrengen van een zaak: vereisten / 186
Uitbedongen zaken (art. 15 lid 1, onderdeel j en lid 2 en 3) / 187
156. Inhoud van de regeling / 187
Onderwijsvrijstelling (art. 15 lid 1, onderdeel k) / 188
157. Inhoud van de regeling / 188
Ruilverkaveling en verwante regelingen (art. 15 lid 1, onderdeel l) / 188
158. Inhoud van de regeling / 188
Bureau beheer landbouwgronden (art. 15 lid 1, onderdeel m) / 188
159. Inhoud van de regeling / 188
Omzetting van een rechtspersoon (art. 15 lid 1, onderdeel n (oud)) / 189
160. Inhoud van de thans vervallen regeling / 189
161. Stedelijke herstructurering:woningcorporaties (art.15 lid 1, onderdeel n) / 189
161a. Stedelijke herstructurering: wijkontwikkelingsmaatschappijen (art. 15 lid 1, onderdeel o) / 190
161b. Stedelijke herstructurering: voltooiing (art. 15 lid 1, onderdeel oa) / 190
Monumentenvrijstelling (art. 15 lid 1, onderdeel p) (oud) / 191
162. Monumentenvrijstelling / 191
163. (Gereserveerd) / 191
Cultuurgrondvrijstelling (art. 15 lid 1, onderdeel q) / 191
164. Cultuurgrondvrijstelling: algemene opmerkingen / 191
165. Cultuurgrondvrijstelling: inhoud van de regeling / 192
166. Cultuurgrondvrijstelling: bedrijfsmatige exploitatie / 192
167. Cultuurgrondvrijstelling: tienjaarseis / 192
168. Cultuurgrondvrijstelling: overheidsbeleid / 193
169. Gereserveerd / 194
170. Gereserveerd / 194
Herstel (art. 15 lid 1, onderdeel r) / 194
171. Herstel: algemeen / 194
172. Herstel: vervulling van een ontbindende voorwaarde / 194
173. Herstel: nietigheid of vernietiging / 194
174. Herstel: niet-nakoming / 195
Natuurgrondvrijstelling (art. 15 lid 1, onderdeel s) / 195
175. Natuurgrondvrijstelling: algemeen; tienjaarseis / 195
176. Natuurgrond vrijstelling: het begrip ‘natuurgrond’ / 196
Hervestiging van een landbouwbedrijf in verband met overheidsbeleid (art. 15 lid 1, onderdeel t (oud)) / 196
177. Hervestiging van een landbouwbedrijf / 196
Verkrijging door Staatsbosbeheer (art. 15 lid 1, onderdeel u) / 196
178. Verkrijging door Staatsbosbeheer / 196
Verplaatsing landbouwbedrijf vanuit Landinrichtingswetgebied (art. 15 lid 1, onderdeel v) / 197
179. Verplaatsing van een landbouwbedrijf / 197
Hervestiging van een glastuinbouwbedrijf (art. 15 lid 1, onderdeel w) / 197
180. Hervestiging van een glastuinbedrijf / 197
Erfrechtelijke wilsrechten (art. 15 lid 1, onderdeel x) / 197
180a. Erfrechtelijke wilsrechten / 197
Netwerken (art. 15 lid 1, onderdeel y) / 198
180b. Inhoud van de regeling / 198
Wijze van heffing (art. 16, 17 en 18) / 200
181. Belastingplichtige: de verkrijger / 200
182. Verkrijgingen die blijken uit een notariële akte / 200
183. Akten van zaakwaarnemers-administrateurs / 201
184. Onderhandse akten van verkrijging / 202
185. Aansprakelijkheid notaris voor overdrachtsbelasting / 202
186. Aansprakelijkheid vervreemder voor overdrachtsbelasting / 203
Teruggave van belasting (art. 19) / 203
187. Teruggave van belasting: algemeen / 203
188. Vervulling van een ontbindende voorwaarde / 204
189. Nietigheid of vernietiging / 205
190. Ontbinding wegens niet-nakoming / 207
191. Afwikkeling van een verzoek om teruggaaf / 207
192. Samenloop met art. 13 / 207
Literatuuropgave / 209
Bijlagen
Wet op de belastingen van rechtsverkeer (uittreksel) / 211
Uitvoeringsbesluit belastingen van rechtsverkeer (uittreksel) / 225
Chronologisch register van wetten, besluiten en jurisprudentie / 237
Trefwoordenregister / 245
