De formeelrechtelijke aspecten van horizontaal toezicht in belastingzaken

Voorwoord
Afkortingen

HOOFDSTUK 1
Inleiding
1.1 Inleiding tot het onderzoek
1.1.1 Maatschappelijke ontwikkelingen in het houden van
toezicht
1.1.2 Horizontaal toezicht in belastingzaken
1.1.2.1 Toezicht op basis van risicoselectie
1.1.2.2 De introductie van horizontaal toezicht in belastingzaken
1.1.2.3 Fiscale interne beheersing
1.1.2.4 Het handhavingsconvenant
1.1.2.5 De rol van vertrouwen
1.1.2.6 Internationale ontwikkelingen
1.2 Onderzoeksprogramma Erasmus Universiteit Rotterdam
1.3 Relevantie van het onderzoek
1.4 Inleiding tot de probleemstelling
1.5 Probleemstelling
1.6 Afbakening van het onderzoek
1.7 Hoofdstukindeling
1.8 Methoden van onderzoek

HOOFDSTUK 2
De maatschappelijke context
2.1 Inleiding
2.2 Belastingheffing in een democratische rechtsstaat
2.2.1 De verhouding tussen overheid en burger in een democratische rechtsstaat
2.2.2 Horizontalisering van verhoudingen tussen overheid en burger
2.2.3 Belastingheffing
2.3 De rechtsbetrekking tussen de fiscus en de belastingplichtige
2.3.1 Het ontstaan van de rechtsbetrekking
2.3.2 Asymmetrie in de rechtsbetrekking
2.3.3 Ontwikkelingen in de rechtsbetrekking
2.3.4 Algemene beginselen van behoorlijk bestuur in de rechtsbetrekking
2.4 Toezicht
2.4.1 Algemeen
2.4.2 Soorten toezicht
2.4.2.1 Nalevingstoezicht
2.4.2.2 Handhaving
2.4.3 Systeemtoezicht als vorm van preventief toezicht
2.4.3.1 Algemeen
2.4.3.2 Convenanten ter uitvoering van systeemtoezicht
2.4.4 De rol van vertrouwen in toezichtrelaties
2.4.4.1 De invulling van vertrouwen
2.4.4.2 De wisselwerking tussen vertrouwen en toezicht houden
2.4.5 Compliance
2.4.5.1 Bevorderen van compliance als kerntaak van de Belastingdienst
2.4.5.2 Het controlebeleid van de Belastingdienst
2.5 Conclusie

HOOFDSTUK 3
Horizontaal toezicht in de betrekking tussen de fiscus en de belastingplichtige
3.1 Inleiding
3.2 Het principe horizontaal toezicht in belastingzaken
3.2.1 De invoering van horizontaal toezicht
3.2.2 Enige kanttekeningen vooraf
3.2.3 De complianceverkenning
3.2.4 Partijen bij horizontaal toezicht
3.2.4.1 Algemeen
3.2.4.2 De belastingplichtige
3.2.4.3 De financieel dienstverlener
3.2.5 Het Tax Control Framework
3.2.5.1 Het Tax Control Framework als intern beheerssysteem
3.2.5.1.1 Risicobeheersing (niet enkel) vanuit de corporate governance-gedachte
3.2.5.1.2 De inrichting van het Tax Control Framework
3.2.5.2 Ontbreken normatief kader Tax Control Framework
3.2.5.3 Ontbreken normatief kader stelsel van kwaliteitsborging
3.3 Het handhavingsconvenant
3.3.1 Totstandkoming van het convenant
3.3.2 De inhoud van het convenant
3.3.2.1 Algemeen
3.3.2.2 De drie pijlers
3.3.2.3 Werken in de actualiteit
3.3.2.3.1 De afspraken uit het convenant
3.3.2.3.2 De (proactieve) informatieverplichting van de belastingplichtige
3.3.2.3.3 Inspannings- of resultaatsverplichtingen?
3.3.2.3.4 Afwikkeling van het verleden
3.3.2.4 De inhoud van het financieel dienstverlenersconvenant
3.3.2.4.1 Algemeen
3.3.2.4.2 De zorgplicht van de financieel dienstverlener met een convenant
3.3.3 De kwalificatie van het convenant
3.3.3.1 De overheid als contractspartij
3.3.3.2 Nadere duiding van het convenant: bevoegdhedenovereenkomst of gentlemen’s agreement
3.3.3.3 Juridische afdwingbaarheid
3.3.4 Beëindiging van het convenant
3.3.5 Overgangsperikelen
3.3.5.1 Van geen convenant naar convenant
3.3.5.2 Van convenant naar geen convenant
3.3.6 Openbaarheid van het convenant
3.4 Conclusie

HOOFDSTUK 4
Informatievergaring in een convenantsituatie
4.1 Inleiding
4.2 Het doen van aangifte in een convenantsituatie
4.2.1 Algemeen
4.2.2 De aanvaardbare aangifte
4.2.3 De omvang van de steekproef op de aangiftes
4.3 De proactieve informatieverplichting uit het convenant
4.3.1 Inleiding
4.3.2 Het verzoek om informatie
4.3.2.1 Geen verplichting tot spontane verstrekking van informatie
4.3.2.2 Voldoende duidelijk en concreet
4.3.2.3 Relevantie voor de belastingheffing
4.3.2.4 Een contractuele basis voor de proactieve informatieverplichting
4.3.2.5 De informatieverplichting van de financieel dienstverlener
4.3.2.6 Het informatieverzoek van de Belastingdienst op grond van het convenant
4.4 De administratieverplichting
4.4.1 Algemeen
4.4.2 Het TCF als deel van de administratie
4.4.2.1 Relevantie voor belastingheffing als vereiste
4.4.2.2 De administratie als open norm
4.4.2.3 Het TCF en/in de administratie
4.4.2.4 Inzage door de inspecteur
4.4.2.5 Knelpunt: de wettelijke bewaartermijn
4.5 Grenzen aan de informatieverplichtingen op grond van algemene beginselen van behoorlijk bestuur
4.5.1 Algemeen
4.5.2 Het evenredigheidsbeginsel
4.5.2.1 Algemeen
4.5.2.2 Proportionaliteit
4.5.2.3 Subsidiariteit
4.5.3 Het beginsel van fair play: een informeel verschoningsrecht voor de belastingadviseur
4.5.3.1 Algemeen
4.5.3.2 Inzage in fiscale adviezen in een convenantsituatie
4.5.3.3 Inzage in accountantsdossiers
4.6 Conclusie

HOOFDSTUK 5
Informatieverwerking in een convenantsituatie
5.1 Inleiding
5.2 De primitieve aanslag
5.2.1 Algemeen
5.2.2 Wettelijke vereisten
5.2.2.1 De hoogte van de aanslag
5.2.2.2 De aanslagtermijn
5.3 De navorderingsaanslag
5.3.1 Algemeen
5.3.1.1 Herstel van fouten in een convenantsituatie
5.3.1.2 Nieuw feit
5.3.1.2.1 De onderzoeksplicht van de inspecteur
5.3.1.2.2 Misslagen
5.3.1.3 Kwade trouw
5.3.1.3.1 Algemeen
5.3.1.3.2 Kwade trouw van de belastingplichtige met een convenant
5.3.1.3.3 Wetsvoorstel vereenvoudiging formeel verkeer met de Belastingdienst
5.3.1.3.4 De kwade trouw van de financieel dienstverlener met een convenant
5.3.1.3.5 Voortgangscontrole op de werkzaamheden van de financieel dienstverlener
5.4 De naheffingsaanslag
5.5 Conclusie

HOOFDSTUK 6
Handhaving in een convenantsituatie
6.1 Inleiding
6.2 Handhaving in systeemtoezicht
6.2.1 Algemeen
6.2.2 Instrumentkeuze
6.3 Fiscale handhaving
6.3.1 Inleiding
6.3.2 De discretionaire bevoegdheid van de inspecteur
6.3.3 Responsief handhaven
6.3.3.1 Algemeen
6.3.3.2 Verhouding correctie en beboeting
6.3.3.3 Responsief handhaven in een convenantsituatie
6.3.4 Verwijtbaarheid
6.3.4.1 Algemeen
6.3.4.2 Opzet en grove schuld
6.3.5 Pleitbaar standpunt
6.3.6 Vrijwillige verbetering
6.4 Nemo-teneturbeginsel
6.4.1 Algemeen
6.4.2 De transparantieparadox
6.5 Plegerschap
6.5.1 Algemeen
6.5.2 De medepleger
6.5.2.1 Algemeen
6.5.2.2 Medeplegen in een convenantsituatie
6.5.3 De feitelijk leidinggever
6.5.3.1 Algemeen
6.5.3.2 Feitelijk leidinggeven in een convenantsituatie
6.5.4 De medeplichtige
6.5.4.1 Algemeen
6.5.4.2 Medeplichtige in een convenantsituatie
6.6 Strafmaat
6.6.1 Algemeen
6.6.2 Straftoemeting bij fiscaal systeemtoezicht
6.6.3 Softe sancties
6.7 Het niet-voldoen aan informatieverplichtingen
6.7.1 Algemeen
6.7.2 Omkering en verzwaring van de bewijslast
6.7.2.1 Algemeen
6.7.2.2 De vereiste aangifte is niet gedaan
6.7.2.3 Overige inlichtingenverplichtingen
6.7.3 De civiele weg
6.7.3.1 Het afdwingen van gevorderde informatie op grond van art. 47 AWR
6.7.3.2 Het afdwingen van het voldoen aan de informatieverplichtingen uit het convenant
6.7.3.2.1 Algemeen
6.7.3.2.2 Wanprestatie
6.7.3.2.3 Onrechtmatige daad
6.8 Conclusie

HOOFDSTUK 7
Algemene beginselen van behoorlijk bestuur
7.1 Inleiding
7.2 Vertrouwensbeginsel
7.2.1 Inleiding
7.2.2 Opgewekt vertrouwen bij het formaliseren van de belastingschuld
7.2.2.1 Het doen van aangifte
7.2.2.2 De aanslag: standpunten
7.2.2.3 Het boekenonderzoek
7.2.3 Beleid
7.2.4 Toezeggingen
7.3 Gelijkheidsbeginsel
7.3.1 Algemeen
7.3.2 Gelijke gevallen?
7.3.3 Gelijke behandeling?
7.3.3.1 Naar de mate van ongelijkheid
7.3.3.2 De Leidraad
7.4 Zorgvuldigheidsbeginsel
7.4.1 Algemeen
7.4.2 Het formele zorgvuldigheidsbeginsel
7.4.3 Het materiële zorgvuldigheidsbeginsel
7.4.4 Gevolgen onzorgvuldig handelen inspecteur
7.5 Fair play-beginsel
7.6 Détournement de pouvoir
7.7 Resumé
7.8 Conclusie

HOOFDSTUK 8
Rechtsbescherming
8.1 Inleiding
8.2 De belastingrechter
8.2.1 Het gesloten stelsel van de AWR
8.2.2 Toegang tot de belastingrechter in een convenantsituatie
8.2.2.1 Algemeen
8.2.2.2 Geschillen onder het convenant als een voor bezwaar vatbare beschikking?
8.2.2.2.1 De weigering een convenant aan te gaan
8.2.2.2.2 Gerezen geschillen onder het convenant
8.2.3 De informatiebeschikking
8.2.4 De belastingaanslag
8.2.5 De toets door de rechter
8.2.6 Gelijkheid van partijen
8.3 De civiele rechter
8.3.1 Algemeen
8.3.2 Wanprestatie
8.3.3 Onrechtmatige daad
8.4 Overige (geschilbeslechtende) instanties
8.4.1 Klacht bij de Belastingdienst
8.4.2 De Nationale ombudsman
8.4.3 Mediation
8.4.4 Overig
8.4.4.1 Algemeen
8.4.4.2 Bindend-adviesovereenkomst
8.4.4.3 Arbitrage
8.5 Conclusie

HOOFDSTUK 9
Conclusie, analyse en aanbevelingen
9.1 Inleiding
9.2 Maatschappelijke context
9.3 Horizontaal toezicht in belastingzaken
9.4 Informatieverzameling
9.5 Informatieverwerking
9.6 Handhaving
9.7 Algemene beginselen behoorlijk bestuur
9.8 Rechtsbescherming
9.9 Beantwoording hoofdvraag en aanbevelingen
9.9.1 Beantwoording hoofdvraag
9.9.2 Aanbevelingen
Summary
Verkort aangehaalde literatuur (boeken)
Verkort aangehaalde literatuur (tijdschriften)
Lijst van aangehaalde jurisprudentie
Trefwoordenregister