Recht op schoonheid

‘De David van Michelangelo zit in ieder mens.’

Vanuit die overtuiging bestreed Emilie Charlotte Knappert (1860-1952) de heersende opvatting dat schoonheid, kunst en ontwikkeling uitsluitend waren weggelegd voor de bevoorrechte klasse. Voor haar bood cultuur de allerarmsten de mogelijkheid hun waardigheid te hervinden. Daarmee groeide Knappert uit tot een van de belangrijkste sociaal-culturele hervormers. Als eerste vrouwelijke directeur van het Leidsche Volkshuis bracht zij arbeiderskinderen, fabrieksmeisjes en dienstmeisjes in aanraking met kunst, literatuur en muziek.

Ze hoopte de scherpe maatschappelijke tegenstellingen van haar tijd te verzachten. Socialisten verweten haar dat zij de economische verhoudingen ongemoeid liet. Conservatieve liberalen vonden haar juist veel te radicaal. Toch bleef zij vasthouden aan haar eigen overtuigingen. Ook binnen de vrouwenbeweging koos zij haar eigen weg. Waar tijdgenoten als Aletta Jacobs en Wilhelmina Drucker streden voor gelijke rechten, benadrukte Knappert de anderswaardigheid van vrouwen. Juist hun vermogen tot zorg en gemeenschapsvorming zag zij als onmisbaar voor de vernieuwing van de samenleving.

In deze biografie volgt Marcel de Jong haar levensweg, tegen de achtergrond van de maatschappelijke tegenstellingen, de vrouwenbeweging, het vrijzinnig protestantisme en het ontstaan van het maatschappelijk werk. Resultaat is het portret van een bevlogen, onafhankelijke en invloedrijke vrouw die zich ontwikkelde tot een vooraanstaand religieus-socialiste en zich inzette voor haar overtuiging dat ieder mens recht heeft op schoonheid. Kort voor haar dood schreef Henriëtte Roland Holst: ‘U kunt op uw oude dag zeggen: ik heb mijn taak volbracht.’