Hoop en wanhoop
Joden in Amstelveen, 1930-1970
Paperback NL 2026 1e druk 9789463729475Samenvatting
Amstelveen geldt vandaag als de tweede joodse plaats van Nederland, met een rijk en veelzijdig gemeenschapsleven. Opmerkelijk genoeg is deze gemeenschap relatief jong: haar wortels liggen in de jaren dertig. In deze joodse stadsbiografie reconstrueert Bart Wallet de ontstaansgeschiedenis van
joods Amstelveen en onderzoekt waarom juist hier een bloeiende gemeenschap kon ontstaan en voortbestaan. Hij belicht de bijzondere dynamiek van een voorstad, waar joodse identiteit en sociaaleconomische kansen samenkwamen. Duits-joodse vluchtelingen en Nederlandse joden werkten daarbij nauw samen. De hoop van het nieuwe joodse leven sloeg om in wanhoop in de oorlogsjaren. Dit boek toont de ‘moordroutes’ en de ‘routes van overleven’ die de Amstelveense joden aflegden.
In de naoorlogse periode leidden de komst van plattelandsjoden en de trek van joden uit Amsterdam tot een opmerkelijke wederopbouw. Terwijl in heel Nederland joodse gemeenten de deuren moesten sluiten, bruiste het joodse leven in Amstelveen. Zo ontstaat een indringend portret van een gemeenschap die geleidelijk aan uit de schaduw van Amsterdam kroop en een geheel eigen weg vond.
Specificaties
Lezersrecensies
Inhoudsopgave
Introductie 11
Amstelveen 13
Joden 15
Opzet 18
Dankbetuiging 21
DEEL I OPBOUW 1930-1940 23
Inleiding 25
1 Joden in Amstelveen 29
De uitbreiding van Amstelveen 31
De eerste generatie Amstelveense joden 36
Sociaal profiel 43
Spraakmakende nieuwkomers 51
Lokale participatie 59
2 Duitse joden in Nieuwer-Amstel 65
De Duitse joden als probleem 65
Nederland en de Duitse joden 69
De eerste vluchtelingen 72
Voortdurende vluchtelingenstroom 79
Sociaaleconomisch profiel 86
3 Naar georganiseerd joods leven 95
Joden zonder gemeenschap 95
Zelforganisatie 100
De pioniers 101
De Joodsche Vereeniging Amstelveen 104
Een eigen synagoge 108
Joodse activiteiten 111
4 De joodse kwestie 114
Economische crisis en politieke onrust 114
De NSB Nieuwer-Amstel 116
Ideologische strijd 122
De NSB-Nieuwer-Amstel en de joden 126
DEEL II ONDERGANG 1940-1945 133
Inleiding 135
5 De oorlog begint 139
Naar een uitweg 141
Omschakeling 146
Joden na de capitulatie 150
6 Isolement 155
Februaristaking 157
Registratie 160
Joods leven 161
Arisering joodse bedrijven 165
Joods onderwijs 169
Verhouding tussen joden en niet-joden 170
7 Naar een Amstelveen zonder joden 176
Joodse ruimtes 176
De rode lijn van burgemeester Haspels 177
Roof 180
Gedwongen vertrek 183
Joden in Amsterdam en Amstelveen 185
Burgemeester Westendorff 187
Collaboratie en voortgaande roof 190
8 Moordroutes 194
De Holocaust in Nederland 197
Politieke kampen 203
Auschwitz 204
Sobibor 211
Theresienstadt 212
Bergen-Belsen 213
Tröbitz 216
Midden-Europa 217
Moord in veelvoud 218
9 Routes van overleven 219
Legale migratie 221
Vlucht 223
Gemengd huwelijk 225
‘Ontjoodsen’ 227
Onderduik 229
Collaboratie 233
Terugkeer uit de kampen 235
Routes van overleven 236
10 Verborgen joden 241
Een samenleving onder druk 241
De organisatie van onderduik 242
Tussen illegaliteit en legaliteit 246
Hongerwinter 249
Onderduik in Amstelveen 251
DEEL III WEDEROPBOUW 1945-1970 253
Inleiding 255
11 De bevrijding 258
12 Terugkeer en rechtsherstel 263
Terugkeer 263
Op zoek naar familie 264
Roof en rechtsherstel 268
Zuivering 272
Terug in de samenleving 277
Tussenperiode vol twijfel en onzekerheid 279
13 Een nieuw joods centrum 281
In de marge 281
Tussen Mokum en mediene 283
De Algemeen Joodse Vereniging Amstelveen e.o. 288
Een nieuwe synagoge 291
Een nieuwe geestelijk leider 300
Naar een eigen Joods Cultureel Centrum 303
Joods leven in een suburb 306
Conclusie 309
Bronnen 316
Bijlage: Namen van joodse oorlogsslachtoffers uit Amstelveen 325
Noten 333
Index op persoonsnamen 353
Rubrieken
- advisering
- algemeen management
- coaching en trainen
- communicatie en media
- economie
- financieel management
- inkoop en logistiek
- internet en social media
- it-management / ict
- juridisch
- leiderschap
- marketing
- mens en maatschappij
- non-profit
- ondernemen
- organisatiekunde
- personal finance
- personeelsmanagement
- persoonlijke effectiviteit
- projectmanagement
- psychologie
- reclame en verkoop
- strategisch management
- verandermanagement
- werk en loopbaan
