Waterschepen

Op 12 december 2025 vond het zeventiende Glavimans symposion, de Dag van de historische maritieme archeologie in Nederland, plaats in het Scheepvaartmuseum in Amsterdam.

Het centrale onderwerp van het symposion was het waterschip. Het betreft een scheepstype dat gedurende zes eeuwen op de Zuiderzee heeft gevaren en waarvan de scheepsbouwkundige karakteristieken in iconografische en scheepsarcheologische bronnen eenduidig zijn. Deze schepen worden gekenmerkt door hun scherpe rompvorm, het ontbreken van zijzwaarden en een waterhoudend compartiment centraal in het schip om de gevangen vis levend naar de markt te brengen. Hun zware constructie en goede zeileigenschappen maakten ze geschikt voor diverse andere functies, zoals sleepdiensten en het transport van soldaten.

De afronding van de opgraving van een vroeg zestiende-eeuws waterschip in Zeewolde vormde een van de aanleidingen voor dit thema. Het symposion begon met een film over deze opgraving. Daarnaast is op deze dag een tentoonstelling over waterschepen geopend. Hiermee heeft het Scheepvaartmuseum invulling gegeven aan de ambitie om meer gebruik te gaan maken van scheepsarcheologische bronnen. Een grote verscheidenheid aan onderwerpen die met het waterschip verband houden is tijdens het symposion aan bod gekomen: dendrochronologie, het onderzoek van visresten en historisch onderzoek.

Als bestuur hebben we ernaar gestreefd om naast het centrale thema een breed programma aan te bieden met ook aandacht voor recent onderzoek, waarbij zowel vrijwilligers, professionals en studenten met een maritiem-archeologische of historische achtergrond aan het woord konden komen. Dit jaar hebben we voor het eerst de mogelijkheid geboden voor posterpresentaties. Al deze presentaties hebben geleid tot bijdragen in deze publicatie.

Het symposion en de bijbehorende bundel met de bijdragen van deze dag bieden een platform waar nieuwe inzichten kunnen worden uitgewisseld en bediscussieerd. De Dag van de historische maritieme archeologie in Nederland is niet alleen bedoeld voor archeologen, historici en scheepsbouwkundigen, maar ook voor studenten en vrijwilligers in de (onderwater)archeologie, gezien hun steeds belangrijker wordende rol in het archeologisch bestel.

De Glavimans Stichting stimuleert het interdisciplinair scheeps­wrakken­onderzoek in Nederland.