Filosofische fluisteraars, theologische techbro's, politieke rattenvangers

Filosofische opvattingen die in de stilte van de studeerkamer van een hoogleraar gedijen, kunnen een beschaving vernietigen. Gebeurt dat ook met de opvattingen van René Girard in de Verenigde Staten onder Trump? De Trump-regering en haar entourage beïnvloeden momenteel de hele wereldpolitiek en zetten de liberale democratie onder druk. Wil de liberale democratie in de eenentwintigste eeuw meer doen dan louter overleven, dan moet zij begrijpen waarin de aantrekkingskracht van alternatieve politieke visies schuilt en hoe hun opvattingen van het goede leven concurreren met de hare. Daarom kiest dit essay niet voor een economische, psychologische of geopolitieke benadering – de vertrouwde kaders in het medialandschap – van de ideeën die de Trump-regering en haar entourage over het goede leven aansturen, maar bewust voor een filosofische benadering, met bijzondere aandacht voor het religieuze register.

Vandaag verschijnen talloze artikelen over de band tussen het gedachtegoed van René Girard en dat van Trumps entourage en de Silicon Valley-techbro’s. Die bijdragen bieden interessante achtergrondinformatie over figuren als JD Vance, Marco Rubio en Peter Thiel, maar laten Girards ideeën zelf grotendeels onderbelicht. Dit essay onderzoekt daarom hoe zijn denken vandaag wordt gebruikt – of misbruikt – in de hoogste echelons van de Amerikaanse politiek.

Guido Vanheeswijck is emeritus hoogleraar aan de Universiteit Antwerpen en de KU Leuven. Hij is auteur van een omvangrijk oeuvre, met titels als De draad van Penelope, Onbeminde gelovigen en Tegendraadse beschouwingen. Dat laatste kreeg de prijs voor het beste spirituele boek.