Het proportionaliteitsbeginsel in het schadeverzekeringsrecht

Alles of niets? Of een eerlijke oplossing van het geschil? Als lid van de Geschillencommissie Kifid heeft de auteur vele tientallen klachten behandeld die vaak betrekking hadden op de afwijzing van claims op een schadeverzekering. In een aantal gevallen deed de geschillencommissie uitspraak in de vorm van (meestal) een bindend advies dat werd gepubliceerd op de website www.kifid.nl, maar in veel klachten werd een oplossing bereikt door bemiddeling, dus zonder uitspraak. Kifid behandelde in 2024 ruim 3.350 klachten en loste de helft daarvan op door bemiddeling. Het resultaat van de bemiddeling was vaak een gedeeltelijke uitkering, maar ook bijvoorbeeld verlaging van de terugvordering van door de verzekeraar gemaakte kosten van onderzoek van een claim of verkorting van de termijn van registratie van persoonsgegevens van de betrokkene in externe waarschuwingssystemen. Daarbij speelde de toepassing van het proportionaliteitsbeginsel een belangrijke rol.

De auteur behandelt in dit boek de grondslag van het proportionaliteitsbeginsel dat in het contractenrecht al vele jaren in brede zin is erkend en toepassing heeft gevonden. Ook heeft het proportionaliteitsbeginsel zich ontwikkeld tot algemeen beginsel van (schade)verzekeringsrecht, waarbij geen sprake is van terughoudendheid bij toepassing van de beperkende werking van redelijkheid en billijkheid bij consumentencontracten. Hij bepleit daarom dat verzekeraars bij de afhandeling van schadeclaims en bij vermeend frauduleus handelen van de wederpartij uit eigen beweging het proportionaliteitsbeginsel toepassen als de omstandigheden van het geval daartoe voldoende aanleiding geven. Verzekerden en met name hun belangenbehartigers, zoals rechtsbijstandverleners, doen er verstandig aan om in de bezwaarprocedure bij de verzekeraar zelf een voorstel te formuleren waarbij het proportionaliteitsbeginsel in de motivering daarvan is meegenomen.