In talloze directiekamers wordt op dit moment dezelfde belofte gedaan. Met AI kan het efficiënter, goedkoper en met minder mensen. De rekensom lijkt onweerstaanbaar: investeer in technologie, en de mensen die je daarmee kunt missen, vallen vanzelf weg.
Ik geloof dat die rekensom niet klopt. En in mijn boek Modern leiderschap is geen algoritme laat ik zien waarom.
Sinds 2018 ben ik expert nieuwe technologie voor de Europese Commissie. Daarnaast begeleid ik advocatenkantoren, financiële instellingen en onderwijsinstellingen bij de invoering van AI. Wat ik daar week na week zie, is dit: de organisaties die het meeste uit AI halen, zijn juist de organisaties die méér in hun mensen investeren. Niet minder.
Dat klinkt tegendraads. Toch is het de kern van mijn boek, en ik onderbouw het als een nuchtere businesscase.
Technologie versterkt wat er al is
Technologie is namelijk een multiplier. Ze versterkt wat je al doet: het goede én het minder goede. Geef AI aan een team met scherp oordeelsvermogen en heldere afspraken, en je ziet de waarde door het dak gaan. Geef diezelfde AI aan een organisatie die haar twijfels wegautomatiseert en niemand meer aanwijst als het misgaat, en je vermenigvuldigt je problemen.
Dezelfde tool, een totaal andere uitkomst. Het verschil zit niet in de techniek. Het zit in de mensen.
Leiderschap laat zich niet automatiseren
Er is namelijk een soort werk dat geen systeem van je overneemt. AI kan analyseren, voorspellen en adviseren. Maar wie draagt de verantwoordelijkheid als dat advies verkeerd blijkt? Welk signaal volg je op, en welk signaal leg je naast je neer omdat je de context kent die nergens in de data staat?
Dat is leiderschap. En leiderschap laat zich niet vatten in een algoritme.
Van snoeien naar zaaien
Hoe je dan wél waarde uit AI haalt, vat ik samen in één beeld: van snoeien naar zaaien.
Snoeien is weghalen wat niet werkt. Het levert op de korte termijn iets op, maar bij echte verandering loopt het vast.
Zaaien is het tegenovergestelde. Je cultiveert nieuwe capaciteiten, plant tien experimenten en rekent erop dat er drie groeien. Dat vraagt meer lef én meer discipline. Maar het is de enige manier waarop ik AI duurzaam zie renderen.
Investeren in mensen is een zakelijke keuze
De vraag die ik bestuurders het vaakst stel, is simpel: kunnen we het ons nog veroorloven om niet te investeren in mensen?
Jarenlang was dat een ethische vraag. Vandaag is het vooral een zakelijke. Want hoe meer machines overnemen, hoe schaarser - en dus waardevoller - het menselijke wordt: oordeelsvermogen, verbinding, moed en een moreel kompas.
Wat menselijk is, wordt waardevoller.
Een kompas voor modern leiderschap
Wat levert je dat op? Na het lezen kijk je anders naar je eigen AI-investeringen. Je herkent waar je organisatie aan het snoeien is, terwijl ze zou moeten zaaien. Je stelt bij elke nieuwe tool eerst de vraag die de meeste organisaties overslaan: wat vraagt dit van onze mensen, en wat geeft het hun terug?
Je hebt bovendien een concreet kompas om dat antwoord te vertalen naar keuzes: van de verdeling van je opleidingsbudget tot de vraag wie verantwoordelijk is als een algoritme meebeslist. Je leert AI niet te zien als vervanging van mensen, maar als versterking ervan. En je weet welke menselijke capaciteiten je daarvoor moet ontwikkelen.
Modern leiderschap is geen algoritme is geschreven voor iedereen wiens werk verandert door technologie. Voor de bestuurder die kiest waar het geld naartoe gaat, de HR-leider die nieuwe capaciteiten moet ontwikkelen en de professional die relevant wil blijven in een wereld die je niet kunt voorspellen. Het biedt een praktisch kompas voor de keuzes die je nu al moet maken.
Want de toekomst van je organisatie wordt niet bepaald door de technologie die je koopt. Ze wordt bepaald door de mensen die ermee werken én door de leider die dat begrijpt.
Nieuwsgierig hoe je AI inzet zonder het menselijke uit het oog te verliezen? Lees Modern leiderschap is geen algoritme van Jolanda ter Maten en ontdek hoe je technologie én menselijk leiderschap samen laat werken aan duurzame waarde. Bestel het boek bij Managementboek.