Hoe groter je wordt, hoe meer je moet organiseren. Maar als je niet uitkijkt, organiseer je ook het experimenteren eruit. En juist tijdens het experimenteren zijn bij ons de beste ideeën ontstaan.
Ik werk bij Ivy Global, dat jong technisch talent aan opdrachten in het bedrijfsleven koppelt. We werken al twaalf jaar met zelfsturing en zijn in die tijd van een klein team tot een organisatie van ruim 150 mensen uitgegroeid. Mijn collega Maarten Reith vroeg me ooit: ‘Denk je dat wij over tien jaar een geoliede machine zijn?’ Ik moest lachen. ‘Nee,’ zei ik, ‘dat hoop ik niet.’
Dit gesprek past goed bij hoe we in 2014 zijn begonnen. We wilden vooral meer vrijheid. Er lag geen uitgewerkt model klaar en we hadden ook geen idee hoe zelfsturing er tien jaar later uit moest zien. We probeerden iets en achteraf bleek pas of het een goed idee was geweest.
Zelfsturing vraagt om structuur om vrijheid te behouden
Met een klein team kun je veel op gevoel regelen, maar zodra je groeit, lukt dat steeds minder. Dingen die eerst vanzelf duidelijk waren, moet je ineens afspreken.
Bij Ivy betekende dat dat we gaandeweg meer structuur toevoegden. Wie kan ergens zelf over beslissen? Wanneer moet je iemand anders erbij betrekken? We hadden op dat soort vragen in het begin lang niet altijd een helder antwoord.
We kwamen erachter dat meer vrijheid soms juist om meer duidelijkheid vraagt. Veel van wat we nu doen, is op die manier ontstaan: iets proberen, merken waar het schuurt en het aanpassen. Zelfsturing is nooit af, het is een meerkoppige draak. Hak je er een kop af, dan groeit er ergens anders weer een terug. Dat klinkt vermoeiend en dat is het soms ook, maar het is vooral een heel leerzaam gevecht.
Sommige experimenten zijn verdwenen, andere bestaan nog steeds, maar vaak in een heel andere vorm dan waarmee we waren begonnen.
Twintig experimenten uit twaalf jaar zelfsturing bij Ivy
Die ontwikkeling vormt de basis van het boek Gek idee, doen we!.
Joost Minnaar, medeoprichter van Corporate Rebels, schrijft in zijn voorwoord dat veel boeken over zelfsturing beginnen bij een theorie of raamwerk. Dit boek is anders, want het is een verslag van de experimenten waar we gewoon mee zijn begonnen.
Joost schrijft: ‘Ben je ondernemer en wil je weten hoe je een organisatie bouwt zonder zelf baas te worden, lees dit boek. Niet omdat Ivy het perfecte voorbeeld is, perfectie was namelijk nooit het punt. Het punt is om te vertrekken en op reis te gaan.’
In Gek idee, doen we! staan twintig experimenten uit twaalf jaar Ivy: zelf je salaris bepalen, besluiten nemen zonder traditionele manager, de directeur een jaar op vakantie. Soms werkte iets verrassend goed, soms kwamen we er vrij snel achter dat het idee toch niks was.
Juist dat wilde ik opschrijven, want als je naar de huidige vorm van een organisatie kijkt, zie je niet hoeveel versies van diezelfde organisatie daaraan voorafgingen.
Het boek over zelfsturing dat ik zelf had willen lezen
Toen we begonnen met Ivy, had ik graag gelezen hoe andere organisaties dit soort problemen in de praktijk oplossen. Inclusief de keuzes die later weer werden teruggedraaid en de ideeën die pas na drie pogingen begonnen te werken.
Dat is wat Gek idee, doen we! uiteindelijk is geworden. Geen stappenplan dat je kunt kopiëren, maar twintig experimenten waar je inspiratie en ideeën uit kunt halen voor je eigen organisatie.
De titel komt trouwens ook gewoon uit hoe we werken. Iemand oppert iets waar de meeste bedrijven eerst een risicoanalyse en een PowerPoint over draagvlak tegenaan zouden gooien. Bij ons denken we: ‘Eigenlijk best een gek idee. Doen we!’
Ik hoop dat dat over tien jaar nog steeds zo gaat. Als we tegen die tijd alsnog een perfect geoliede machine zijn geworden, hebben we waarschijnlijk iets verkeerd gedaan.
Hoe organiseer je zelfsturing zonder het experimenteren uit je organisatie te organiseren? In Gek idee, doen we! deelt Erik de Jong twintig praktijkexperimenten uit twaalf jaar Ivy Global – inclusief wat werkte, wat mislukte en wat onderweg veranderde. Inspiratie voor ondernemers en leiders die meer vrijheid en eigenaarschap willen creëren. Bestel Gek idee, doen we! bij Managementboek.