‘Ik gun mensen dat ze iets meer de psychologenbril opzetten’

De rituele dans

Danny Mullenders vertelt in het gesprek over een directeur die zijn team wil betrekken bij het nieuwe jaarplan. ‘Dus wat doet hij? Hij stuurt een mail uit met dat jaarplan erin en zegt: schiet er eens op. Maar er zat al een strik omheen. Het was af. Dan speelt ook historie. Hij werkt al jaren met die vier mannen in zijn team. En dan hoor ik later terug dat ze los van elkaar zeggen: Daar gaan we weer. De directeur noemt zijn collega's behoorlijk reactief. Maar wat is zijn eigen aandeel in dat gedrag?’

 Mullenders spreekt van de rituele dans: ingesleten verwachtingen die zichzelf telkens bevestigen. ‘Jij neemt je iets nieuws voor om te proberen, dus dat doe je. Maar die ander ziet iets compleet anders en die reageert op wat hij ziet. De ander heeft zijn patronen al met jou, dus die doet iedere keer hetzelfde.’

Patronen doorbreken is makkelijker gezegd dan gedaan

Als voorbeeld deelt Mullenders een teamsessie die hij zelf begeleidt. En ook daar laat het patroon zich moeilijk doorbreken. De deelnemers zouden met elkaar spreken over hun 360-gradenfeedback. ‘En wat gebeurt er vervolgens? We gaan het hebben over de methodiek van die 360 en we hebben het niet over elkaar.’ Hij erkent dat hij daarin zelf meeging: ‘Ik heb me laten verleiden om over betrouwbaarheid, validiteit, die hele tool eigenlijk met die groep te ontleden. Terwijl in het moment had ik het gevoel: dit gaat niet goed.’

Hoe kom je dan verder? Mullenders haalt een gedachte van Jobbeke de Jong aan: geef de relatie een stoel aan tafel. Kijk samen naar de interactie, in plaats van te bepalen wie er fout zit.

Eén woord verandert het gesprek

Tijdens de podcast gebeurt iets vergelijkbaars. Danny Mullenders zegt in een langer antwoord: ‘We zijn heerlijk in stereotypen aan het praten, jong en oud.’

Daarop merkt host Willem van Leeuwen dat hij niet meer luistert naar het echte antwoord, omdat die ene zin bij hem als een oordeel binnenkomt. 

Wanneer hij dat uitspreekt, vraagt Mullenders: ‘Wat had voor jou gewerkt? Had jij wel willen luisteren? Kunnen luisteren?’

Juist op dit moment wordt duidelijk wat Mullenders bedoelt met de psychologenbril: niet meteen invullen waarom de ander iets zegt, maar ook onderzoeken wat je eigen reactie met het gesprek doet.

Zijn advies is om eerst een vraag te stellen voordat je een oordeel vormt. Door oprecht nieuwsgierig te zijn naar wat de ander bedoelt, ontstaat ruimte om elkaar beter te begrijpen en bestaande patronen te doorbreken.

Luister de volledige aflevering van De Boekenpraktijk waarin Danny Mullenders aan de hand van zijn boek Wat je niet ziet laat zien hoe we elkaar onbewust vastzetten in gedragspatronen en hoe je die kunt doorbreken.