Zonnepanelen installeren, groene stroom kopen, vegetarisch eten, elektrisch rijden, weinig vliegen, helemaal niet meer vliegen, een korte kassabon vragen, een bamboetandenborstel gebruiken en geen terrasverwarming aanzetten voor een biertje in december.
Natuurlijk helpt het als we met z’n allen een aantal dingen uit deze lijst doen. Maar de wereld redden doen we er helaas niet mee. Een toekomst die uitsluitend op dit soort maatregelen is gebaseerd, is geen echte toekomstvisie. Om goed te leven, onze aarde leefbaar te houden en als soort te overleven, is een veel diepere transitie nodig. We hebben andere verhalen nodig. Verhalen voorbij de toekomst.
Waarom stoppen met fossiele energie niet voldoende is
Ik heb lang gedacht dat het vanzelf goed zou komen. Als we maar genoeg zonnepanelen zouden plaatsen, de Noordzee zouden vullen met windmolens en duurzame energie goedkoop genoeg zou worden.
Ook dacht ik lange tijd dat het klimaatprobleem de grootste uitdaging was waar we als mensheid voor staan, en dat de energietransitie – het vervangen van fossiele door duurzame energie – die uitdaging wel zou oplossen. Helaas is dat beeld te beperkt.
De instortende biodiversiteit, de stikstofcrisis, de grondstoffencrisis, de energiecrisis en de watercrisis: alles hangt met alles samen. Juist omdat deze crises onderling verbonden zijn, kan de energietransitie - waar ik inmiddels al twintig jaar aan werk - niet de enige oplossing zijn voor het klimaatprobleem.
Dat inzicht liet me niet onberoerd. Als we al zoveel moeite hebben om één probleem aan te pakken waarvan we de urgentie al decennialang kennen, hoe kunnen we dan al die andere crises tegelijk het hoofd bieden?
We weten inmiddels al ruim vijftig jaar dat het klimaat verandert. De Club van Rome waarschuwde ervoor, het Kyotoprotocol stamt uit de jaren negentig en Al Gore won in 2006 een Oscar voor An Inconvenient Truth. Bijna twintig jaar later is die waarheid nog altijd ongemakkelijk. Want ondanks alle inspanningen stijgt de mondiale CO₂-uitstoot nog steeds. Jaar na jaar.
Symptomen bestrijden is niet genoeg
In al die jaren zag ik telkens hetzelfde patroon. Elke nieuwe technologie en elk nieuw beleidsinstrument loste een symptoom op, terwijl het onderliggende probleem bleef bestaan.
Gaandeweg realiseerde ik me dat de echte blokkade niet in de techniek of de politiek zit, maar in de verhalen die we onszelf vertellen over vooruitgang, economische groei en onze plaats in de natuur.
In Verhalen voorbij de toekomst bouw ik voort op het denken van Charles Eisenstein. Zijn uitgangspunt is even eenvoudig als krachtig: symptomen rusten op systemen, en systemen rusten op verhalen. Wie alleen symptomen bestrijdt, laat het systeem én het verhaal daaronder ongemoeid.
Zeven verhalen die onze toekomst bepalen
Mijn boek is opgebouwd rond zeven verhalen die onze samenleving diepgaand beïnvloeden: onze relatie met de natuur, ons geloof in technologie, ons ongebreidelde optimisme, het aandeelhouderskapitalisme, onze omgang met energie, ons individualisme en onze obsessie met economische groei.
Neem bijvoorbeeld het verhaal over technologie. Het oude verhaal vertelt ons dat innovatie ons uiteindelijk wel zal redden. Er komt vanzelf een uitvinding die het probleem oplost.
Het nieuwe verhaal erkent dat technologie onmisbaar is, maar nooit voldoende. Zonder een fundamenteel andere omgang met groei, consumptie en grondstoffen zal geen enkele technologische doorbraak de onderliggende problemen oplossen.
Zo breekt ieder hoofdstuk een oud verhaal af en bouwt het stap voor stap aan een nieuw perspectief. Niet als een kant-en-klare waarheid, maar als een uitnodiging. Die nieuwe verhalen kan ik niet alleen schrijven. Dat is een gezamenlijke opgave. Daarom nodig ik iedere lezer uit om daar actief over mee te denken.
Voor iedereen die de samenhang wil begrijpen
Dit boek is geschreven voor iedereen die voelt dat er iets fundamenteel wringt, maar de samenhang tussen de verschillende crises nog niet scherp ziet. Ik nodig je uit om met andere ogen naar onze tijd te kijken, verbanden te ontdekken en zelf mee te schrijven aan de verhalen die onze toekomst kunnen vormgeven.
Nieuwsgierig geworden naar de ideeën achter een duurzame toekomst die verder gaat dan technologische oplossingen alleen? Ontdek hoe Verhalen voorbij de toekomst laat zien welke verhalen onze samenleving sturen – en hoe nieuwe verhalen ruimte kunnen maken voor echte verandering. Bestel het boek eenvoudig bij Managementboek.