Je loopt als ondernemer of leider soms in een mentale ambush zonder dat je het doorhebt.
Een ambush (hinderlaag) is iets waarvan je wilt vermijden dat je erin terechtkomt. Meestal heb je pas door dat je erin loopt als je er al in zit. Het hoeft niet zozeer te zijn dat je niet weet wat je kunt doen of dat je niet in actie bent. Het probleem is dat je blindelings gelooft in een reden of verklaring die je jezelf geeft.
Het is het moment waarop je je eigen redenen en verklaringen niet in twijfel trekt en denkt rationeel te kiezen, terwijl je in werkelijkheid wordt geleid door je bescherm- en behoudmodus in plaats van je groeimodus.
Wat ik bij de mariniers leerde over een ambush
Bij de mariniers werd ik getraind om mogelijke ambushlocaties te herkennen en te vermijden. En wanneer je toch in een ambush belandde, om er zo snel mogelijk uit weg te bewegen.
In het afgelopen decennium heb ik vele ondernemers en leiders in een mentale ambush zien lopen of zichzelf daarin zien vasthouden, zonder dat ze het doorhadden. Ze lieten zich ambushen door hun eigen brein.
Hoe en waarom gebeurt dit keer op keer?
Als mens, en in het bijzonder als ondernemer en leider, kom je voor situaties te staan waarin je, zonder dat je het direct doorhebt, zelf de beperkende factor bent. Hoe dit komt?
We benaderen een situatie onbewust vanuit een beschermmodus. Zelfs als we de focus hebben op bijvoorbeeld de groei van onze onderneming of midden in die groei zitten.
De huidige situatie wordt vaak verklaard aan de hand van redenen en omstandigheden die we buiten onszelf leggen. Daardoor raken we steeds verder verwijderd van grip en regie.
Een groeiplan met onverwachte gevolgen
Zo sprak ik een ondernemer die liquiditeitsproblemen ervaarde. Deze waren ontstaan na de inzet van een groeiplan voor de onderneming.
Ergens verklaarbaar en misschien zelfs logisch, maar niet gecalculeerd.
Deze ondernemer wilde de liquiditeitsuitdaging oplossen, maar accepteerde in eerste instantie de situatie vanuit de logische redenering dat deze over een jaar anders zou zijn.
Toen ik hem vroeg: ‘Is dat zo of denk je dat dat zo is, dat de situatie over een jaar anders is?’, was zijn antwoord: ‘Dat denk ik.’
Vervolgens zei ik: ‘Uiteraard is het mogelijk dat het over een jaar anders is, maar is het ook waarschijnlijk, op basis van je ervaring nu? En had je deze liquiditeitsuitdaging bijvoorbeeld ook voorzien?’
Zijn antwoord op beide vragen was nee. Nee, niet waarschijnlijk en nee, niet gecalculeerd.
Deze man had een financiële achtergrond en op het moment dat ik hem vroeg welke mogelijkheden hij nu zag om het tij te keren, gaf hij meerdere opties.
Hij had geen gebrek aan kennis of mogelijkheden. Hij had zichzelf vastgezet in een overtuiging over hoe het moest.
‘En nu die uitdaging er wel is, wat wil je?’
‘Van de liquiditeitsuitdaging af en de groei behouden.’
‘Is dat ook op een andere manier mogelijk dan de weg die je nu bewandelt?’
Op die vraag was het antwoord: ‘Wellicht wel.’
Waarom je de oplossing soms zelf niet meer ziet
Door de jaren heb ik gezien dat ondernemers en leidinggevenden die vastlopen vaak zelf de antwoorden in huis hebben. Als je doorvraagt, kunnen ze vaak zelf de oplossingen aandragen om een situatie of patroon te doorbreken.
Waarom zie je als mens deze antwoorden zelf niet direct? Omdat je onbewust hoogstwaarschijnlijk in die bescherm- en behoudmodus staat in plaats van in een groeimodus.
Deze bescherm- en behoudmodus zorgt ervoor dat er niet echt ruimte is om te denken en te kijken. Hierdoor blijven we hangen in de eerste redenen en verklaringen. Die trekken we niet in twijfel. Daardoor komt wat we weten er niet uit en blijven we onze redenen en verklaringen als waarheid zien.
Van beschermmodus naar groeimodus
Het shiften van een beschermmodus naar een groeimodus kun je trainen en ontwikkelen. Ook kun je steeds meer inzicht opdoen en de signalen leren herkennen, zodat je niet in de mentale ambush loopt. Of er in ieder geval niet langer in blijft dan nodig.
Alleen al het besef dat je brein mogelijk in een bescherm- en behoudmodus staat, kan je helpen.
Hoe?
Door je eigen redenen en verklaringen om iets wel of niet te doen ter discussie te stellen zodra ze opkomen.
‘Is dat zo of denk je dat het zo is?’
Ontgrendel je denken en creëer opnieuw ruimte voor groei
In Ontgrendel jezelf laat Mark Tetteroo zien hoe ondernemers en leiders hun mentale ambushes kunnen herkennen en doorbreken. Wie leert schakelen van beschermen en behouden naar groeien, vergroot de ruimte voor andere keuzes en nieuwe mogelijkheden. Bestel Ontgrendel jezelf bij Managementboek.