Krappe arbeidsmarkt, hoge werkdruk, stijgend verzuim: organisaties kunnen het zich niet veroorloven dat mensen opbranden. Toch leggen we de oplossing voor overprikkeling vaak bij de medewerker zelf: wees veerkrachtiger, plan beter, ga slimmer om met stress. Maar wie werk en samenwerking anders inricht, hoeft achteraf minder te repareren. Daarom hoort overprikkeling op de HR-agenda, naast duurzame inzetbaarheid, verzuim en werkgeluk.
Deze boodschap staat centraal in mijn nieuwe boek Meer rust in de tent. In mijn praktijk zie ik dat prikkelgevoelige teamleden nogal eens worden afgeschilderd als ‘moeilijk’ en ‘lastig’. Ze kunnen eerder leeglopen op een werkdag die voor anderen nog goed te doen lijkt.
Ze zijn echter vaak niet het probleem, maar laten als eerste zien waar het werk schuurt: de kanaries in de kolenmijn. Het zijn de signaalgevers van de prikkelrijke werkdag. Als je hun signalen serieus neemt en met het team onderzoekt wat erachter zit, blijkt vaak dat meer collega’s energie, concentratie of productiviteit verliezen door dezelfde manier van werken.
Overprikkeling verminderen: kijk naar medewerker, team én organisatie
Daarom is het zo belangrijk om overprikkeling vanuit verschillende invalshoeken aan te vliegen. Zeker: je kunt op individueel niveau aan de slag. Een Persoonlijk Prikkelplan, dat ook in het boek Meer rust in de tent is opgenomen, vormt de basis. Maar vervolgens is het de kunst om te kijken of die prikkels ook andere medewerkers binnen het team ‘slopen’.
Kijk daarbij naar vijf veelvoorkomende bronnen van prikkeldruk:
- Onderbrekingen en ‘spoed’.
- De prikkelrijke werkplek.
- Overleg, overdracht en afstemmen.
- E-mail, chat en digitale prikkels.
- Een gebrek aan pauze en verwerkingstijd.
Minder digitale prikkels zorgt voor meer rust en focus
Een voorbeeld uit de praktijk: tijdens een teamtraining vertelden enkele prikkelgevoelige collega’s dat ze flink overprikkeld raakten van alle ‘spoedjes’. Omdat teamleden via Signal, e-mail, Teams én telefoon communiceerden, hielden collega’s voortdurend meerdere kanalen in de gaten en kwamen ze amper aan hun werk toe.
De manager stelde voor afspraken te maken. Gaat echte spoed bijvoorbeeld altijd telefonisch, dan kunnen andere meldingen uit. Dat geeft minder prikkels en meer rust en focus.
Tegelijkertijd is niet alles op teamniveau te regelen. Soms vraagt een oplossing iets van de organisatie. Denk aan het aantal concentratieplekken op kantoor, de beschikbaarheid van noise-cancelling koptelefoons, de inrichting van IT-systemen en het beleid rond hybride werken.
Organisaties kunnen signalen uit teams serieus nemen en het werk slimmer inrichten aan de hand van vier bouwstenen: beleid, ruimte, systemen en gedrag.
Een prikkelvrije werkplek is niet het doel
Het doel is niet om het werk prikkelvrij te maken. Prikkels horen erbij en kunnen energie geven: contact met collega’s, samen ideeën ontwikkelen of een uitdagende opdracht. Ook te weinig uitdaging of afwisseling kan energie kosten.
Het gaat om de juiste dosering: onnodige prikkeldruk verminderen en ruimte maken voor aandacht, verwerking en herstel. Zo wordt het werk beter werkbaar voor de medewerker die als eerste aan de bel trekt én voor het team als geheel.
Meer rust in de tent: praktische handvatten voor HR en leidinggevenden
Overprikkeling is niet alleen een kwestie van persoonlijke veerkracht. In Meer rust in de tent laat Suzanne Nieuwenhuijs-Mekking zien hoe medewerkers, teams en organisaties samen onnodige prikkeldruk kunnen verminderen. Een praktische gids voor HR-professionals en leidinggevenden die willen investeren in rust, focus en werkplezier. Bestel het boek bij Managementboek.