Wat verstaan jullie precies onder gunnend leiderschap?
Gunnend leiderschap gaat over het geven van vrijheid en vertrouwen aan medewerkers, zodat ze kunnen groeien en zich kunnen ontwikkelen. Door elkaar iets te gunnen, de ruimte te geven, kan je jezelf én de ander vooruitgang bieden. Iedereen wordt er beter van. Dat geldt niet alleen voor leiders en managers, maar net zo goed voor werknemers.
Gunnen is op zich natuurlijk niet nieuw, maar het heel bewust inzetten als instrument, dat is denk ik wel nieuw. Meer gunnend leiderschap zorgt voor meer werkplezier, zingeving, passie en flow om ons heen. Het concept van gunnend leiderschap had ik al in 2011 bedacht, maar ik heb het nooit verder handen en voeten gegeven. Ik sprak hierover met Michiel, en die had dezelfde ideeën. Het klikte, met als gevolg ons boek Gunnend leiderschap.
Veel mensen kennen jou nog van jouw ontvoering in 2002, toen je 607 dagen vast zat in Dagestan. Je werkte, opgesloten in een donkere grot, bewust aan je eigen gunfactor richting je Dagestaanse ontvoerders, schrijf je. Hoe deed je dat en wat leverde het op?
Mijn ontvoerders kenden mij natuurlijk niet en moesten in het begin niks van mij hebben. Ik besloot me aan mijn omgeving aan te passen en er het beste van te maken. Ik bedacht heel functioneel dat ik moest gaan werken aan mijn gunfactor, zodat ze zich wat meer om mij zouden gaan bekommeren.
Op een gegeven moment wilden mijn ontvoerders dat ik tegen hen ging boksen. Super eng natuurlijk, want ik kon ze niet vertrouwen en ze waren met een overmacht. Ik wilde niet maar had geen keus. Ik liep al snel een blauw oog op, maar ik heb ook één van die ontvoerders een blauw oog geslagen. Dat dwong respect af, en de ontvoerders stelden zich daarna anders op. Ze gunden mij meer speelruimte, ook letterlijk. De verhouding werd over en weer oprechter, na zestien maanden kwam een van de ontvoerders zelfs met wentelteefjes aanzetten.
Jullie noemen vier pijlers van gunnend leiderschap: sfeer, nieuwsgierigheid, ontwikkeling en impact. Het hoofdstuk Sfeer is het langste hoofdstuk..
Ja, want sfeer is superbelangrijk. Het doet meer dan je denkt. Om te kunnen gunnen is het van belang om een omgeving te creëren waarin iedereen zich mag en durft uit te spreken. Waar men naar elkaar luistert, zelfreflectie omarmt en waar leren en ontwikkelen centraal staan. Door een goede sfeer maak je meer ruimte voor creativiteit, voelen mensen zich meer met elkaar verbonden en halen ze eerder het beste uit zichzelf en anderen.
Daarbij is een veilige werkomgeving cruciaal voor de sfeer. Als de sfeer goed is, is er ruimte voor open en eerlijke discussies, waarbij je elkaar durft aan te spreken op elkaars fouten. Zolang er binnen een organisatie een angstcultuur heerst, durven mensen elkaar geen feedback te geven. Als jij als baas werknemers straft voor hun fouten, als je nieuwe ideeën al te snel afkapt, gunnen zij jou ook niet hun beste werkpotentieel. Door als leider meer ruimte te gunnen aan je medewerkers, gun je jezelf uiteindelijk betere medewerkers.
Gunnend leiderschap is volgens jullie een goed antwoord op de trend dat werknemers steeds meer in de verdrukking komen?
Zeker. Veel werknemers werken binnen systemen die schuren met onze waarden, die energie kosten en werknemers kapot kunnen maken. Denk aan het toenemende aantal burnouts, de grote inkomensverschillen, maar ook aan al die overbodige onzinbanen waar we maar geen afscheid van durven te nemen.
We zien ook dat de betrokkenheid van medewerkers bij hun organisatie gestaag afbrokkelt: zo blijkt uit onderzoek van Gallup dat de wereldwijde medewerkersbetrokkenheid in 2023 nog 23% was, maar een jaar later 21%; en in Europa was dat slechts 13%. Zo’n lage betrokkenheid van medewerkers zorgt voor meer verzuim en verloop, en leidt zeker niet tot hogere winsten.
Door de opkomst van AI worden soft skills van medewerkers belangrijker. En die floreren, schrijven jullie, juist bij gunnend leiderschap?
AI zal steeds meer taken en denkwerk van de mens overnemen, en complexe problemen kunnen oplossen. Het enige waarmee wij ons als mens dan nog kunnen onderscheiden, zijn onze soft skills, denk aan compassie, ethiek, flexibiliteit en creativiteit. Je zou kunnen zeggen: AI gaat ons uit ons cognitieve deel duwen, terug in ons lichaam. Wat voel je, wie ben je?
Hoogopgeleid zijn betekent als gevolg van AI steeds minder, hoe je gewaardeerd wordt zal steeds meer afhangen van je soft skills. En die floreren inderdaad bij gunnend leiderschap. Je ziet de arbeidsmarkt nu al veranderen, unieke soft skills van zowel leiders als werknemers worden steeds belangrijker.
Tot slot nog even persoonlijk: ben jij uiteindelijk veranderd door die ontvoering?
Die vraag krijg ik geregeld. Ik ben rustiger geworden, word niet snel nerveus. Tegelijk ben ik veel ondernemender geworden, ik zet makkelijk nieuwe stappen in mijn leven. Zo heb ik de stichting Free a girl opgericht, die zich inzet voor meisjes die ontvoerd zijn en bijvoorbeeld in het sekswerk verzeild zijn geraakt. En ik heb een paar jaar geleden met twee vrienden een boksschool geopend in Rotterdam. Ik boks zelf al vanaf mijn jeugd, boksen geeft me zelfvertrouwen en kracht. Je leert omgaan met tegenslag, hoe je uit moet delen, incasseren en ontwijken. Boksen is een mooie metafoor voor het leven.
Daarnaast ben je gaan schrijven.
Ja, en met veel plezier. Gunnend leiderschap is mijn vierde boek. Verder geef ik geregeld lezingen en workshops; dan houd ik het publiek voor hoe ze los kunnen komen van patronen die hen in de weg zitten. Dat vindt niemand makkelijk, er kan immers van alles in de weg zitten. Hoe bereik je meer mentale vrijheid? Hoe kan je jezelf ontgijzelen en jezelf vrijmaken? Het is de kunst om met doorzettingsvermogen aan je mentale weerbaarheid te blijven werken, in alle mogelijke omstandigheden.