Een besluit ontstaat vaak al voordat iemand doorheeft dat er iets te beslissen valt. Want waar veel mensen denken dat feiten en argumenten de uitkomst bepalen, sturen ook communicatie, sfeer, tijd, hiërarchie en zelfs de ruimte stevig mee. Precies daar raken Van Emmeriks inzichten mijn vakgebied: gedrag en keuzes ontstaan nooit in een vacuüm.
Allesbehalve een droge handleiding voor vergadertijgers
In mijn kast staan best veel boeken waar ik in hoofdstuk één al struikelde over een ingewikkelde en theoretische schrijfstijl. Om mezelf meer pijn te besparen, leg ik zo’n boek vaak ongelezen weg. Maar niet dit boek.
Ik las De beslisarchitect van begin tot eind, dankzij de combinatie van sterke inhoud en een fijne, heldere schrijfstijl. Gedragseconoom Van Emmerik maakt psychologie begrijpelijk zonder haar plat te slaan. Persoonlijke ervaringen en herkenbare voorbeelden geven de theorie kleur.
Elk hoofdstuk eindigt met een praktische samenvatting. Die samenvattingen werken goed, maar zijn ook gevaarlijk voor lezers zoals ik. Ze zijn namelijk zo bruikbaar dat je zou kunnen denken dat je de rest kunt overslaan. Niet doen. Juist de verhalen en voorbeelden laten de inzichten landen.
9 belemmeringen
Om tot goede besluitvorming te komen, ontrafelt Van Emmerik 9 belemmeringen. Los van elkaar zijn ze herkenbaar. Samen laten ze vooral zien hoeveel er al mis kan gaan voordat het uiteindelijke besluit op tafel ligt. Want waar in menig directiekamer wordt gedacht dat een besluit wordt gemaakt op basis van intelligentie en objectiviteit, kan het zelfs de stoelopstelling zijn die de beslissende factor is.
Voor deze recensie laat ik mijn licht schijnen op 5 van de 9 belemmeringen.
De valkuil van wensdenken
Het is menseigen: in de hoop dat iets lukt, negeren we maar al te graag feiten, risico’s en gammele aannames. Niet omdat ze onwaar zijn, maar omdat ze niet passen bij de uitkomst waarop we hopen.
Vrij vertaald is Van Emmeriks advies: doe niet aan wensdenken, maar ga doemdenken. Dus bedenk wat maakt dat een oplossing faalt. Daarna kun je kijken hoe je dat voorkomt. Zo verandert hoop in een beter onderbouwd besluit.
Onze afkeer van verlies
Mensen doen harder hun best om iets niet kwijt te raken dan om iets vergelijkbaars te winnen. Dat kennen we onder meer uit het werk van psycholoog Daniel Kahneman. Mooi detail: uit eigen onderzoek van de auteur bleek dat dit bij controllers soms nét even anders lag.
Van Emmerik raadt daarom aan om inzichtelijk te maken wat mensen bang zijn te verliezen en daarover het gesprek aan te gaan.
De woorden die we zeggen en schrijven
Van Emmeriks oproep om te stoppen met vaagtaal kan ik alleen maar toejuichen. Want alleen met concrete taal weet iedereen wat er wordt besloten en waarom. Ook waarschuwt hij voor de kennisvloek: wat voor jou glashelder is, kan voor een ander nog klinken als bestuurlijke erwtensoep.
Het decor waarin we acteren
Licht, geluid, sfeer en opstelling beïnvloeden hoe veilig en vrij een gesprek voelt. Het doet er dus toe om het ‘decor’ af te stemmen op het doel van je gesprek. Superinteressant. Ik had hier nog wel veel meer over willen lezen, zoals over de invloed van geur, kleurpsychologie en temperatuur op besluitvorming.
De beperkte tijd die we hebben
Van Emmerik schrijft dat we dagelijks honderden keuzes maken. Ik mik op veel meer: wel tienduizenden per dag. Van de hoeveelheid tandpasta op je tandenborstel tot de aanschaf van een nieuwe auto. Alleen hoeft een besluit over tandpasta natuurlijk niet evenveel tijd te kosten als een besluit over een auto.
De auteur raadt dan ook aan om vooraf te bepalen hoeveel tijd een besluit waard is. Een meeting van 60 minuten vult zich namelijk makkelijk, ook als 15 minuten genoeg was geweest. Note to myself: hier kan ik zelf nog wel een efficiëntieslag maken.
De beslisarchitect daagt beslissers uit te doemdenken, de stoelendans te doen en de tijd slim te benutten. Maar vooral: anders te kijken naar hoe het beste besluit tot stand komt. Absoluut waardevol voor leidinggevenden, adviseurs en teams die regelmatig besluiten nemen en dat beter en efficiënter willen doen.
Over Nicol Tadema
Ze schreef 5 boeken, waaronder de bestsellers: 101 beïnvloedingstechnieken (Longlist 2026) en De 7 magische woorden. Ook is Nicol gecertificeerd Cialdini Coach, Online influencer en Influence Practitioner.