In Een conflict. En dan? besteedt Macrander aandacht aan uiteenlopende soorten conflicten. Een op één, in het werk, in relaties en met je kinderen in heikele opvoedkwesties. Maar ook in organisaties: wat te doen bij teamgedoe? Het boek biedt inzichten voor wie zelf onderdeel is van een conflict, maar ook apart voor mensen die als mediator of bemiddelaar optreden in conflicten. Heel verrijkend vond ik het hoofdstuk over innerlijke conflicten. Wie kent niet de gedachten die door je hoofd kunnen spoken: had ik maar…? Heb je last van ‘kiespijn’ of ‘spijtpijn’? Hoe kun je je eigen mediator worden tussen dat engeltje en dat duiveltje op je schouders?
De zandloper
Centraal in haar werkwijze met conflicten, is haar model van de Zandloper, waarin het steeds gaat over behoeften, ofwel drijfveren. Bovenin deze loper begint het werk met zelfonderzoek naar je eigen behoeften. Wat is je eigen rol in het conflict? Welke behoeften komen er in het geding? Hoe ga je daarmee om?
Dit zelfonderzoek biedt de optie om uit een conflict te stappen. Niet om het te vermijden, maar om de oplossing eerst bij jezelf te zoeken. Pas als je dit helder hebt, is het tijd voor het dunste deel van de zandloper: daar vindt de verbinding plaats. En verbinding is mogelijk als alle partijen de behoeften van de ander, of anderen, erkennen.
Belangrijk in het gedachtengoed: behoeften zijn niet de oplossingen, die komen pas later aan bod, in het onderste deel van de Zandloper. Daar vindt het onderzoek plaats of er een oplossing voor het conflict mogelijk is die recht doet aan de behoeften van alle betrokkenen. Ofwel: van of-of naar en-en.
Vrije dans
Macrander verstaat de kunst om de methodieken die in Verbindende Communicatie worden toegepast, los te weken van vaste stappen en ‘zo hoort het’. Ze redeneert daarbij consequent vanuit de basis van het gedachtengoed en maakt het daarmee een vrije, praktisch toepasbare communicatiedans.
Dit bleek al uit haar meer algemene eerste boek, Verbindend Communiceren, hoe dan? en past ze hier specifiek toe op conflictsituaties. Met een diep besef van de menselijke conditie relativeert Macrander: ‘Als we eens beginnen met te accepteren dat we grotendeels chimpansees zijn en niet de rationele beschaafde wezens die we denken te zijn, dan hoeven wel niet zo te schrikken van emotioneel gedrag van onszelf en de ander.’
Praktijksituaties
Macrander illustreert haar verhaal met praktijksituaties, die -zoals ze zelf schrijft- regelrecht uit haar duim komen, maar die een uitgebreide ervaring met conflictbemiddeling laten zien. De cases zijn ook opdrachten voor de lezer: ze laat je eerst puzzelen en geeft later haar visie op situaties.
Een conflict. En dan? is een fijn boek voor iedereen die echt wil snappen hoe conflicten werken en hoe je ze kunt beëindigen. Ook geschikt voor wie niet bekend is met Verbindende - of Geweldloze - Communicatie, want Macrander neemt je hierin stap voor stap mee.
PS: ik realiseer me terdege dat een recensie een oordeel is. Zoals Macrander schrijft: Oordelen (ook positieve) […] creëren angst, schuld of schaamte. Marshall Rosenberg wees zelf ook steeds op het gevaar van complimenten. Daarom in de geest van Verbindende Communicatie: ik werd blij van dit boek omdat het me verdiepende inzichten gaf in de toepassing van het gedachtengoed. Mijn behoeften aan begrijpen en leren zijn daarmee vervuld.