Werk is voor de meeste mensen meer dan alleen een manier om de kost te verdienen. Het biedt zekerheid, carrièreperspectieven en maatschappelijke erkenning, maar ook betekenis en sociale verbondenheid. Maar in ons werk draait het uiteindelijk vooral om productiviteit, efficiency en resultaten. En in veel organisaties heerst nog vaak de overtuiging dat lang en hard werken de enige weg is naar succes. Voor sommigen vormt werk zelfs hun identiteit, wat leidt tot een eenzijdige focus op werk. Maar het leven bestaat uit meer sporen dan het werkspoor alleen.
De klassieke vijfdaagse werkweek is misschien niet meer per se de standaard: vrouwen werken vaker in deeltijd en bij de overheid is 36 uur werken in een vierdaagse werkweek van negen uur vaak mogelijk. Toch ervaart een groot deel van de werkenden een hoge werkdruk, mede door structurele personeelstekorten. Uit onderzoek van RIVM en TNO (2022) blijkt dat 1,6 miljoen mensen klachten ervaren die onder burn-out vallen. 1,6 miljoen! En alsof dat nog niet schokkend genoeg is, toont het veel geciteerde Gallup-onderzoek aan dat slechts 16% van de Nederlandse werkenden vervulling in hun werk vindt.
Een veelzijdig leven met meerdere sporen
Genoeg reden om anders om te gaan met de balans tussen werk en alles wat daarnaast speelt: er is meer dan werk. In Meer dan werk laten Fauzia Mahomedradja en Rogier van der Wal zien dat een veelzijdig leven leidt tot meer balans, creativiteit en veerkracht. De dominantie van productiviteit, efficiency en groei in ons werk mag best doorbroken worden. Want het kan ook anders: ruimte maken voor werk en betekenis, rust, creativiteit en een veelzijdig leven.
Die meersporigheid kun je op verschillende manieren invullen. Daarbij kun je denken aan werk, zorg, creativiteit, vrijwilligerswerk, rust en gezondheid en zingeving. Het gaat daarbij natuurlijk om een combinatie die bij jou past. Zo zijn er mensen die twee deeltijdbanen combineren, of een baan met vrijwilligerswerk, met mantelzorg, met het volgen van een opleiding, met tijd voor huishouden en kinderen of even niets doen om zo de batterij weer op te laden.
Niet méér doen, maar bewuster kiezen
‘En wat betekent dit nu voor jou?’ Dat hangt af van de vraag hoeveel sporen je al bewandelt en hoe belangrijk je werk voor jou is, aldus de schrijvers. Dat zet me aan het denken en ik vraag me af of het niet zo is dat de meeste mensen al veel ballen in de lucht (moeten) houden. En zit daar eigenlijk vaak niet juist het probleem? Hoe pas je werk, gezin, huishouden, sport, vrienden, hobby’s, vrijwilligerswerk, mantelzorg en slaap allemaal in die week van 168 uur?
Daarin zijn de schrijvers duidelijk. Het gaat er namelijk niet om je agenda nog verder vol te stoppen en meer te doen, maar om bewuster keuzes te maken. Voldoende rust inbouwen is bijvoorbeeld ook belangrijk, want je kunt de boog niet de hele dag gespannen houden. Aandacht, reflectie en bewuste keuzes kunnen helpen om ruimte te maken voor wat er naast ons werk nog meer toe doet.
Praktische tips voor een veelzijdiger leven
Het boek biedt een diversiteit aan tips, adviezen en ideeën om de lezer op weg te helpen naar een veelzijdiger leven. Ze beloven dat je met slechts acht uur per week al mooie stappen kunt zetten. Acht uur die je vrijmaakt voor persoonlijke ontwikkeling, creativiteit, zorg, zingeving of rust. De (zeer belezen) schrijvers onderbouwen hun visie met talloze relevante boeken, artikelen en onderzoeken. Zo verkennen ze in hoofdstuk drie de verschillende sporen, terwijl hoofdstuk vier ingaat op vaardigheden die je kunnen helpen, zoals zelfinzicht, kritisch denken en verantwoordelijkheid nemen. Met een netwerk en een mentor groei je nog verder; je hoeft het immers niet alleen te doen.
Hoe ga je het nú aanpakken?
Hoofdstuk negen, het laatste hoofdstuk, draait om praktische toepassing. Ik was er stiekem al mee begonnen. Alhoewel stiekem: in de leeswijzer is te lezen dat je het boek mag openslaan bij elk hoofdstuk dat het beste bij jou aansluit. De vraag ‘Hoe gaan we het nú aanpakken?’ spreekt mij in ieder geval meteen aan. Lees dit hoofdstuk vooral helemaal, met name als de titel ‘Voor mensen die hier eigenlijk geen tijd voor hebben’ ook op jou van toepassing is.
Meer dan werk zet je aan het denken
Meer dan werk zet je aan het denken: hoe zit het bij mij? Hoeveel tijd besteed ik aan werk, zorg, creativiteit, vrijwilligerswerk, rust, gezondheid en zingeving? Welke sporen zijn voor mij relevant? Is het goed zo of zou ik iets willen veranderen? Zo ja, begin dan met maximaal één nieuw spoor tegelijk, adviseren de schrijvers. Want het gaat niet om minder werken, maar om bewuster kiezen. Met werk als onderdeel van een meersporig leven.