Mijn vrouw en ik bedachten samen met onze huisvriendin annex private relatietherapeut Yvonne ooit de term ‘je favoriete kutgevoel’. Dat gevoel waar je een bloedhekel aan hebt, maar dat je in relaties op de een of andere manier feilloos opnieuw weet te vinden. In Diepe liefde – het geheim van relaties die blijven groeien laat relatietherapeut Anne de Jong helder zien waar dat vandaan komt – en vooral wat je kunt doen om daarmee niet steeds opnieuw in dezelfde dans terecht te komen.
De Jong schrijft direct, toegankelijk en tegelijkertijd genuanceerd en precies. Gevoelig, zonder dat het week wordt. Ze is open over haar eigen geschiedenis en haar relatie met Ray, beter bekend als schrijver Kluun. Daarnaast volgt ze verschillende prototypische stellen, geïnspireerd op ervaringen uit haar praktijk, die zich in verschillende fases van hun relatie bevinden. Fragmenten uit die relatietherapie maken de theorie in het fraai en vriendelijk vormgegeven boek herkenbaar en levend.
Vier fases van de liefde
Structuur helpt om inzicht te krijgen in het complexe gebied van liefdesrelaties. De Jong beschrijft vier fases van de liefde: verliefdheid, ontnuchtering, verdieping en diepe liefde. Dat geeft een heldere routekaart voor het boek, zonder dat het normerend wordt. Fase vier is geen eindstation waar ieder ‘goed’ stel zo snel mogelijk moet zien te belanden. Het is een proces van innerlijke én relationele ontwikkeling.
Kwetsbaarheid en beschermingsmechanismen
Een van de pijlers van het boek is de stapsgewijze uitleg over hoe onze kwetsbare delen in de loop van ons leven ontstaan en wat er gebeurt wanneer oude pijn wordt geraakt. De heldere metafoor van een slak die zich terugtrekt in zijn huisje maakt dat mooi inzichtelijk. Onder harde emoties aan de buitenkant zit vaak iets zachts aan de binnenkant. Achter boosheid kan verdriet zitten. Achter afstand de angst om afgewezen te worden. De Jong maakt inzichtelijk hoe we onszelf vervolgens beschermen door te vechten, bevriezen, vleien of vluchten. Door het hele boek heen verstaat De Jong de kunst om complexe psychologische begrippen, zoals coping- en defensiemechanismen, helder te maken voor lezers met minder achtergrond op dit vlak.
De interactie-8: samen tegen het patroon
Een voorbeeld hiervan is de interactie-8: een model waarmee zichtbaar wordt hoe partners aan de buitenkant op elkaar reageren, terwijl aan de binnenkant iets heel anders gebeurt. Twee mensen die allebei verlangen naar contact kunnen elkaar zo juist steeds verder kwijtraken.
De Jong geeft heel concrete aanwijzingen om uit het patroon van de interactie-8 te blijven. Vecht samen tegen de interactie, niet tegen elkaar. Herken jullie vaste patroon. Spreek een codewoord, inside joke of non-verbaal signaal af om het patroon te onderbreken. En kijk later samen terug.
Vier vaardigheden voor een sterke relatie
Voor dat samen terugkijken op patronen zijn vaardigheden nodig. De Jong werkt er vier uit: eerlijk vertellen, echt luisteren, lief blijven doen en echt accepteren.
Bij eerlijk vertellen legt ze het begrip ‘jezelf ondertitelen’ mooi uit: vertellen wat er vanbinnen gebeurde voordat je reflexmatig reageerde. Wat dacht je? Wat voelde je? Wat had je nodig? Lief blijven doen gaat over blijven uitreiken, waardering tonen en nieuwsgierig blijven. Een link naar een kaartenset met 100 verdiepende vragen is fijn. Net als andere QR-codes in het boek om jezelf en je relatie beter te leren begrijpen.
Bij de vaardigheid ‘echt accepteren’ stelt De Jong uiteindelijk een voor het boek kenmerkende, eenvoudige en heldere vraag: ‘Als iets niet te veranderen is en je kunt het niet werkelijk accepteren, kun je dan uit liefde gaan?’
Terugkijken om elkaar beter te begrijpen
Mooi vind ik ten slotte het terugkijkgesprek. Iets anders dan een ruzie uitpraten, bijleggen of bepalen wie er gelijk had. Het is een leergesprek: wat gebeurde er tussen ons, wat gebeurde er in mij en wat werd er in jou geraakt? Zo leer je niet alleen je partner beter kennen, maar ook jezelf.
Een praktisch boek over duurzame relaties
Diepe liefde is daarmee veel meer dan een boek voor stellen bij wie het schuurt. Het is waardevol voor ieder liefdesstel dat patronen wil herkennen en doorbreken. En eigenlijk voor iedereen die beter wil begrijpen hoe relaties tussen mensen werken. Welke zelfkennis heb je nodig? Hoe word je relatiebewuster? En welke vaardigheden helpen om een relatie niet alleen vol te houden, maar duurzaam te bouwen?
Een helder, menselijk en praktisch boek over misschien wel de moeilijkste relationele beweging: jezelf blijven laten zien, juist wanneer alles in je roept om jezelf te beschermen.