Eindelijk. Een goed boek over dat ene onderdeel van recruitment: het selectiegesprek. En dan nog wel over de bewezen beste optie: het gestructureerde interview.
Auteur Wim Thielemans ziet ondernemers, recruiters en hele organisaties op een traditionele manier goedbedoelde gesprekken houden als onderdeel van de selectieprocedure. Die inzet wil hij belonen. Hij ziet ook dat die goedbedoelde gesprekken totaal niet effectief zijn. Dat wil hij bestrijden.
Het spanningsveld tussen overtuigen en motiveren
Wim zit dus in een lastig parket. Als hij op de zeepkist klimt en preekt over de futiliteit van het traditionele sollicitatiegesprek, raakt hij zijn lezers kwijt. Die voelen zich gekrenkt omdat ze toch veel inzet tonen. Als hij te veel ingaat op de positiviteit van de inzet, sust hij mensen en komen ze niet tot verandering.
Dit spanningsveld is merkbaar doorheen dit hele boek. Thielemans wil met Reinventing interviews overtuigen, motiveren én doceren over het gestructureerde interview. Een onmogelijke opgave.
Ik snap de insteek van Thielemans wel. Het bewijs voor de effectiviteit van gestructureerde interviews is al lang bekend. Het zijn grote namen die dat bewijs leveren. Daniel Kahneman bijvoorbeeld. Die benoemt het zowel in Thinking, fast and slow als in Ruis. Toch is de meest voorkomende reactie op het gestructureerde interview huiverig, afwijzend. Zelfs Jesse Geul bekent in Waarom (n)iemand bij je wil werken dat hij vooroordelen had tegen deze vorm.
Een zorgvuldige opbouw van het gestructureerde interview
De kern van Reinventing interviews is een solide, uitgebreide aanpak voor werken met gestructureerde interviews. Thielemans gaat volgens een logisch procedé te werk. Hij begint met de algemene uitgangspunten en bouwt verder door betrokken partijen toe te voegen en de job te analyseren. Pas later in dit boek gaat hij in op de gespreksopbouw en -details.
De analyse van de job is de basis van het latere gesprek. Thielemans hanteert een model, een canvas dat alle nodige aspecten beslaat. Met de letters van die aspecten geeft hij dit model het acroniem CACTUS. Het canvas is een van de sterke punten van dit boek. Voorbereiding is het halve werk, zoveel is duidelijk.
Praktische tips voor betere sollicitatiegesprekken
Ook sterk is de uitwerking van het daadwerkelijke gesprek. Thielemans hamert op focus - je kunt niet tegelijk zoeken naar een ‘klik’ en bepalen of iemand geschikt is voor de job. De aandachtspunten en tips die hij geeft, zijn bijzonder waardevol.
Een derde krachtig punt is wanneer Thielemans ingaat op misverstanden, bezwaren en eventuele moeiten rondom gestructureerd interviewen. Hij neemt de lezer bij voorbaat serieus en gebruikt dat om cruciale informatie te geven. Hier leer je over uitgangspunt, vorm en voordeel.
Kritiek op een goed recruitmentboek
Laat ik duidelijk zijn: ik vind dat iedereen die te maken heeft met recruitment Reinventing interviews zou moeten lezen. Dat betekent niet dat ik er geen kritiek op heb.
Thielemans’ CACTUS-model komt uitstekend tot zijn recht in de voorbereiding en opbouw van de gesprekken. Hij stapt alleen in de valkuil om het acroniem en het beeld (van de cactus) in het hele boek in te zetten. Onderdelen met subtitels als ‘Cactusarm IV’ maken mij het spoor bijster. Het is alsof ik zelf de aanwezige structuur moet herlabelen.
Om de combinatie van overtuigen en motiveren vorm te geven, gebruikt Thielemans een arsenaal aan middelen. Aanvullende teksten, blauw in kaders. Voorbeelden en toelichting, sommige in de vorm van fictieve casussen. Maar het meest opvallende deel van de overtuiging komt van ‘de job’.
Om de noodzaak van het gestructureerde interview duidelijk te maken, maakt Thielemans een persona van het werk zelf. De baan, de job, krijgt het woord en vindt een goede selectie wel erg belangrijk. Het legt de focus buiten de actoren, op die manier wordt er niemand gekwetst. Het is ook ludiek, een vorm van franje die voor mij iets te veel is.
Een waardevolle kern voor recruiters én twijfelaars
Wanneer ik alle franje elimineer, blijft de waardevolle kern van Reinventing interviews over. Die franje heeft dan ook een functie voor een andere doelgroep. Thielemans hoefde mij niet te overtuigen. Gestructureerde interviews zijn veruit de beste manier om je sollicitatiegesprekken te voeren. Maar gewoonte en psychologische reflexen zitten soms in de weg.
De franje (de voorbeelden en invalshoeken) kan ook twijfelaars aanspreken. En alles dat iemand over de streep kan helpen, is welkom.