Aanhoudende pijn is iets in de categorie ‘je zal het maar hebben’. Het is allesomvattend en allesbepalend. De pijnpuzzel van Rachel Zoffness gaat over de impact van aanhoudende pijn en de complexe, maar haalbare aanpak daarvan.
In het eerste deel van dit boek trekt Zoffness ten strijde. Niet in de eerste plaats tegen pijn – daarvoor kiest ze een meer genuanceerde manier. Haar strijd is tegen aannames. En zoals we weten, kost het weinig inspanning om een aanname te vormen en extreem veel om die ongedaan te maken. Dus gaat ze vol de strijd in.
Aannames over aanhoudende pijn zijn namelijk allesbehalve helpend. Er zit natuurlijk een – grotere of kleinere – waarheid in, anders hadden we ze al eerder vervangen. Maar Zoffness stelt dat zelfs artsen handelen vanuit hardnekkige aannames.
Twee belangrijke misverstanden over chronische pijn ontkracht
De belangrijkste en daarmee meest belemmerende aanname is dat pijn altijd is te herleiden tot een plek in het lichaam. Daar is dan schade, dat veroorzaakt pijn. Op het eerste gezicht een logische gedachte. Maar wanneer pijn aanhoudt – maanden, jaren – is schade vrijwel zeker niet de enige instandhoudende factor. En (blijven) zoeken naar de pijnlocatie zal eerder frustratie geven dan verlichting.
Zoffness ontkracht ook die andere aanname: als je aanhoudende pijn niet kunt lokaliseren, zit het tussen je oren. Dat suggereert dat je het allemaal inbeeldt, wat absoluut niet waar is.
Het biopsychosociaal model als wetenschappelijke verklaring voor pijn
Zoffness is een gerespecteerd wetenschapper. De uitleg over pijn, inclusief de praktische uitwerking, baseert ze op de wetenschappelijke consensus. Dus gaat het tweede deel van dit boek over het biopsychosociaal model. Hier wordt al snel duidelijk dat pijn die blijft een complex samenspel is tussen je lijf, je brein en je omgeving.
Ik vind dit deel het sterkste. Zoffness gaat tot in detail in op de aparte elementen én beschrijft goed de samenhang ertussen. Wat ook goed is, is dat ze door het beschrijven van het brede spectrum van pijn niet alleen een wetenschappelijk tegenwicht geeft voor de aannames uit het eerste deel. Het is ook een alternatief dat een goed, logisch gevoel geeft. En dat helpt bij het accepteren ervan. Niemand heeft zin in een alternatief dat je moet aannemen omdat het nu eenmaal zo is.
De uitgebreide voorbeelden van echte mensen zijn weliswaar een beetje lovend, maar geven wel inzicht in de realiteit van pijn en herstel.
Praktische handvatten voor omgaan met aanhoudende pijn
In het derde deel wordt dit boek pas echt praktisch. Alle informatie uit de eerste twee delen van dit boek komt samen in tips, schema’s en andere handreikingen.
Ik vind dat Zoffness verantwoordelijk omgaat met het risico dat de praktische aanpak als wondermiddel wordt gezien. Ze blijft realistisch: herstel is een proces, het gaat stap voor stap en soms ook stappen terug. En je hebt hulp nodig. Die hulp zit al in het sociale deel van het biopsychosociaal model – je hebt anderen keihard nodig.
Kritiek op de Amerikaanse schrijfstijl
Waar ik op blijf haken, is de kenmerkende Amerikaanse stijl van dit boek. De kern is ingebed, verborgen. Het lijkt alsof de auteur er geen vertrouwen in heeft dat ik haar boodschap ter harte neem. Kennis is het medicijn, dat met een overschot aan suiker op de lepel ligt. Terwijl het medicijn op zichzelf niet eens bitter is.
De bloemrijke voorzichtigheid maakt mij lui, het avontuur verdwijnt samen met mijn verantwoordelijkheid als lezer. Een goed boek houdt het risico in zich dat de lezer andere conclusies trekt.
De pijnpuzzel naast andere boeken over chronische pijn
De pijnpuzzel is een actueel boek – er is toenemende aandacht voor aanhoudende pijn en de aanpak hiervan. Drie Nederlandse boeken die ik in dit kader kan aanraden zijn Het Pijn Boek, Leven met pijn en Verklein je pijn.
De eerste geeft toegankelijke (wetenschappelijke) kennis, de tweede biedt een onderbouwde, praktische aanpak om met pijn te leren omgaan. De derde is een ervaringsverhaal, aangevuld met theorie.
De pijnpuzzel vult dit rijtje aanraders aan. Het is een makkelijk leesbaar boek dat de belangrijke boodschap over aanhoudende pijn op een menselijke manier duidelijk maakt.