Met alle discussie over de wolf in Nederland zou je bijna vergeten wat een bijzonder dier de wolf eigenlijk is. Patricia Pasquin helpt ons daar graag aan herinneren in haar boek Wat wolven ons leren. Pasquin is psycholoog en bracht een aantal jaren door in een wolvenreservaat. Door het contact met de dieren leerde ze niet alleen veel over zichzelf, maar kwam ze ook tot belangrijke inzichten die haar verder brachten in haar werk als psycholoog.
De wolf als gids voor menselijk gedrag
Dat mensen veel kunnen leren van het contact met dieren, weten we maar al te goed. Niet voor niks gebruiken coaches dieren als onderdeel van hun begeleiding. Dat gaat meestal om vriendelijkere soorten, zoals paarden, gelukkig. Als er iets duidelijk wordt uit de verhalen van Pasquin, is het dat het omgaan met wolven niet voor iedereen is weggelegd.
Wolven zijn jagers: slim, sluw en sterk. Ze beschrijft uitgebreid hoe er steeds zorgvuldig gekeken wordt of een verzorger past bij het koppel wolven dat verzorgd moet worden. In veel gevallen is er training en coaching nodig van eerdere verzorgers om ervoor te zorgen dat er geen gevaarlijke situaties ontstaan. Pasquin laat hiermee, bedoeld of onbedoeld, al een belangrijke les zien. We moeten er niet automatisch van uitgaan dat alles passend te krijgen is. We moeten zorgvuldig kiezen waar en aan wie we onze tijd besteden.
Wat wolven ons leren over gedrag, rollen en de invloed van onze omgeving
In het boek vertelt Pasquin steeds aan de hand van haar ervaring met een specifieke wolf een les die zij leerde. Vaak over menselijk gedrag, over het leven of over hoe invloed op jezelf en anderen vorm krijgt. De verhalen zijn stuk voor stuk indrukwekkend, niet in de laatste plaats omdat haar eigen leven soms in gevaar is. Het meest indrukwekkend vond ik echter de beschrijvingen van de karakters van de wolven. Het maakt je nederig om te lezen hoeveel deze mensen van de dieren weten, hoe ze hun omgang aanpassen voor elk individueel dier en hoe zij proberen het dier zoveel mogelijk in zijn waarde te laten.
Een van de mooiste verhalen vond ik de geschiedenis van Sabine. Een wolf die in haar familieroedel de onderste plek in de rangorde had. Pasquin laat mooi zien dat dat geen oordeel is over het dier zelf, en dat de plek onderaan de rangorde een belangrijke functie heeft. Iemand moet die invullen. Als Sabine vervolgens in een ander koppel terechtkomt, verandert haar rol en verandert haar leven. Het laat feilloos zien hoe de omgeving voor een groot deel bepaalt hoe we ons gedragen en wat ons overkomt. In een wereld waarin we steeds meer toeschrijven aan individueel succes of verlies, geeft dat een belangrijke spiegel.
Van wolvenverhalen naar levenslessen: de brieven aan de lezer
Elk verhaal besluit Pasquin met een brief aan de lezer. In deze brieven vertaalt ze haar ervaring met de wolf in lessen waar de lezer in het ‘normale’ leven mee aan de slag kan. Soms zijn die praktisch van aard, soms zijn de lessen meer filosofisch. Het mooie is dat de brief aan de lezer niet altijd 100% aansluit op het voorafgaande verhaal. Alsof Pasquin zelf wat afstand heeft genomen en daardoor tot nieuwe inzichten is gekomen. Juist daarom was de brief aan de lezer elke keer een kleine verrassing.
Wat wolven ons leren is geen standaard managementboek. Je vindt er geen pasklare antwoorden of zelfhulpinzichten. Het geeft je een spiegel om na te denken over de wereld en jouw rol daarin. Op kleine schaal in je gezin of organisatie en op grote schaal in de verhouding tussen mens en natuur. Een boek om even los te komen van de dagelijkse zorgen en te reflecteren op het leven.