trefwoord
Europese Centrale Bank
De Europese Centrale Bank (ECB) is sinds de invoering van de euro uitgegroeid tot een van de machtigste financiële instituties ter wereld. Wat begon als een instelling met een beperkt mandaat – prijsstabiliteit bewaken – is in de loop der jaren veranderd in een organisatie met verstrekkende bevoegdheden op het gebied van monetair beleid, bankentoezicht en crisisbestrijding. Deze pagina brengt boeken en artikelen samen die de rol, de macht en de controverses rond de ECB belichten, van de eurocrisis tot het hedendaagse toezicht op de bankensector.
Van monetaire autoriteit naar toezichthouder
De financiële crisis van 2008 en de daaropvolgende staatsschuldencrisis dwongen de ECB tot een rol die bij haar oprichting niet was voorzien. Waar zij oorspronkelijk uitsluitend verantwoordelijk was voor het monetaire beleid in de eurozone, werd zij vanaf 2014 ook de centrale toezichthouder op de grootste Europese banken binnen het Single Supervisory Mechanism (SSM).
-
Europa in crisisVerder lezen in het magazineDit artikel bespreekt hoe het Centraal Planbureau de schuldencrisis en de problemen binnen de Europese Monetaire Unie analyseerde, een periode waarin de ECB een cruciale rol kreeg toebedeeld.
Juridische grenzen van ECB-ingrijpen
De uitgebreide rol die de ECB tijdens de crisisjaren op zich nam, riep ook juridische vragen op. Was het opkopen van staatsobligaties en het verstrekken van noodliquiditeit wel verenigbaar met het oorspronkelijke mandaat van de bank? Juristen en economen bogen zich over deze vraagstukken.
De euro als splijtzwam
Niet iedereen is overtuigd van de zegeningen van de gemeenschappelijke munt. Economen als Joseph Stiglitz wezen op de spanningen die één rentestand en één wisselkoers voor zeer verschillende economieën met zich meebrengen, een thema dat nauw samenhangt met het beleid van de ECB.
-
Stiglitz: Het einde van het Europese experiment?Verder lezen in het magazineJeroen Ansink bespreekt Stiglitz's boek over hoe de euro, en daarmee het beleid van de ECB, volgens de econoom de toekomst van Europa bedreigt.
-
De euroVerder lezen in het magazinePeter van den Boom gaat in op Stiglitz's kritiek dat beleidsmakers te rigide vasthouden aan één rentestand voor alle eurolanden, een kernverantwoordelijkheid van de ECB.
Inflatie, schulden en de grenzen van centrale banken
De afgelopen jaren is de discussie verschoven naar inflatie en de vraag hoe onafhankelijk centrale banken eigenlijk kunnen opereren ten opzichte van de politiek. Ook alternatieve economische theorieën, zoals Modern Monetary Theory, bieden nieuwe perspectieven op de grenzen van overheidsuitgaven binnen de eurozone.
-
Edin Mujagić: ‘Alleen de centrale banken kunnen ons nog behoeden’Verder lezen in het magazineMacro-econoom Edin Mujagić betoogt dat alleen centrale banken, mits zij zich weten te ontworstelen aan politieke invloed, een langdurige periode van hoge inflatie kunnen afwenden.
-
De mythe van de staatsschuld - ‘Bijzonder leerzaam en relevant’Verder lezen in het magazineEen bespreking van Stephanie Kelton's invloedrijke boek over Modern Monetary Theory, dat een nieuw licht werpt op de begrotingsruimte van de EU en haar lidstaten.
De ECB en de bankencrisis
Tijdens en na de kredietcrisis groeide de kritiek op de manier waarop banken, mede met steun van de ECB, overeind werden gehouden. Sommige auteurs stellen dat deze steun eerder onderliggende problemen verhulde dan oploste.
Hester Bais
De centrale bank kocht niet alleen obligaties, maar kocht ook tijd – tijd die nooit werd gebruikt om de onderliggende problemen op te lossen.
Uit: Worst bank scenario
Lessen uit de crisisjaren
De ervaringen met de ECB tijdens achtereenvolgende crises bieden belangrijke lessen over de balans tussen monetaire stabiliteit, financieel toezicht en democratische verantwoording.
Een centrale bank die zowel monetair beleid voert als toezicht houdt op banken, moet transparant zijn over mogelijke belangenconflicten tussen deze twee rollen.
Uit: EU Banking Union and the Single Supervisory Mechanism-
Preventieve nationalisatiegolf van banken lijkt onvermijdelijkVerder lezen in het magazineJac. Kragt voorspelde al vroeg in de kredietcrisis een golf van preventieve banknationalisaties, een ontwikkeling die de rol van de ECB als toezichthouder sterk zou beïnvloeden.
Conclusie
De Europese Centrale Bank blijft een instelling die zowel bewondering als weerstand oproept. Haar dubbele rol als hoeder van prijsstabiliteit en toezichthouder op de bankensector maakt haar tot een onmisbare, maar ook omstreden speler in de Europese economie. De boeken en artikelen op deze pagina laten zien dat het debat over de macht, de grenzen en de verantwoordelijkheid van de ECB allerminst is afgesloten – en dat begrip van haar functioneren essentieel is voor iedereen die de Europese economie wil doorgronden.