trefwoord
Existentie: over de zin van ons bestaan
Wat maakt een leven de moeite waard? Hoe verhoud je je tot vergankelijkheid, leegte en vrijheid? Existentie is een van de meest fundamentele thema's in de filosofie en psychologie. Het gaat niet alleen om het feit dát we bestaan, maar ook om de manier waarop we dat doen. Of het nu om een persoonlijk zoektocht gaat, een psychiatrische blik of de bestaansreden van een organisatie: existentiële vragen raken aan alles wat ons wezenlijk bezighoudt.
De boeken op deze pagina belichten existentie vanuit verschillende invalshoeken: filosofisch, psychologisch, literair en organisatorisch. Samen bieden ze een breed palet aan denkers en inzichten over wat het betekent te leven.
Overleven of werkelijk leven?
Er is een verschil tussen functioneren en floreren. Paul van Tongeren onderzoekt dit onderscheid in zijn werk met de nuchtere vasthoudendheid van een filosoof die jarenlang nagedacht heeft over ethiek en levenskunst. Zijn benadering sluit aan bij een lange traditie van denkers die zich afvragen hoe we ons bestaan zo kunnen inrichten dat het ook echt de naam 'leven' verdient.
Paul van Tongeren
Wie zijn leven als kunst beschouwt, erkent dat het niet voltooid is, maar altijd in wording. Dat is geen zwakte, maar de voorwaarde voor een werkelijk leven.
Uit: Leven is een kunst
-
Quo Vadis? - 1000 rondjes te gaanVerder lezen in het magazineIn deze persoonlijke reflectie op het boek Quo Vadis? beschrijft de auteur hoe hij zijn resterende levensweken visualiseert door ze als cirkels op papier te zetten. Een concreet en ontroerend voorbeeld van hoe de bewustwording van vergankelijkheid existentieel denken in beweging kan zetten.
Existentiële vragen als het houvast wegvalt
Wanneer traditionele kaders — religie, gemeenschap, vaste rollen — verdwijnen, komen de grote vragen met extra kracht naar boven. Wie ben ik? Waarom leef ik? Hoe ga ik om met verlies en angst? Esther van Fenema is als psychiater en auteur bijzonder goed gepositioneerd om deze vragen te verkennen. Ze combineert medische kennis met een scherpe filosofische blik en is niet bang om ongemakkelijke posities in te nemen.
Esther van Fenema
-
UiteindelijkVerder lezen in het magazineDit artikel bespreekt het boek Uiteindelijk, dat ingaat op de existentiële vragen rondom het levenseinde — van jezelf of van naasten. Het raakt aan een thema dat we liever vermijden, maar dat onlosmakelijk deel uitmaakt van ons bestaan. Een waardevolle aanvulling op de boeken over existentie.
De filosofische traditie: is het leven de moeite waard?
Existentiële vragen zijn zo oud als de filosofie zelf. Lang voor de existentialisten van de twintigste eeuw stelde Arthur Schopenhauer de vraag of het menselijk leven überhaupt in overeenstemming te brengen is met het begrip van een gelukkig bestaan. Zijn werk geldt als een van de meest eerlijke en compromisloze beschouwingen over de menselijke conditie.
-
Quo Vadis? - ‘Dwingt reflectie af bij de lezer’Verder lezen in het magazineManfred Kets de Vries kijkt in Quo Vadis? zijn eigen sterfelijkheid strak in de ogen. Recensent Elmas Duduk wijst erop dat het boek reflectie afdwingt bij de lezer: over de zin van het leven in het algemeen en het eigen bestaan in het bijzonder. Een indringend boek over ouder worden en betekenis.
Existentie in de verbeelding
Literatuur biedt een eigen toegang tot existentiële vragen. In fictieboeken kunnen personages de grenzen van hun bestaan verkennen op manieren die filosofische teksten soms niet bereiken — door het concrete, het gevoelsmatige, het verhalende. De rest is naakt van Emma Zuiderveen is een voorbeeld van hoe de roman als vorm kan dienen om fundamentele vragen over het bestaan te stellen.
-
Wat maakt de mens?Verder lezen in het magazineWat maakt de mens? bespreekt een boek van Kirsten Poortier, Erik Myin en Peter-Paul Verbeek over wat ons mens maakt in een digitaal tijdperk. Deze vraag raakt direct aan existentie: wie zijn wij, wat onderscheidt ons, en hoe navigeren we in een wereld die ons voortdurend hervormt?
Existentie in organisaties: de bestaansreden van een bedrijf
Existentie gaat niet alleen over het individu. Ook organisaties worstelen met vragen over bestaansreden en zingeving. Waarom bestaan wij? Wat is onze bijdrage? In het ALERT-model van Mark Govers en Tom Peeters vormt existentie een van de vijf kernelementen. Organisaties die deze vraag niet serieus nemen, lopen het risico te opereren zonder koers.
Existentiële leegte verdwijnt niet door afleiding. Groter dan ik leert dat het uithouden van grote vragen — zonder snel antwoord — zelf al een vorm van moed is. Wie leert te leven met onzekerheid over de zin, vindt juist daarin een steviger fundament dan degene die vlucht in schijnzekerheden.
Uit: Groter dan ikConclusie: existentie als levenslange vraag
Existentie is geen probleem dat je oplost. Het is een thema dat je een leven lang vergezelt, in verschillende gedaanten: als persoonlijke zoektocht, als filosofisch vraagstuk, als organisatorische opdracht of als literair experiment. De boeken en artikelen op deze pagina bieden geen pasklare antwoorden, maar wel het gereedschap om de vragen scherper te stellen en bewuster te leven.
Of je nu voor het eerst kennismaakt met existentiële filosofie of op zoek bent naar verdieping: de werken van denkers als Paul van Tongeren en Esther van Fenema bieden een waardevolle gids in het nadenken over wat het betekent om te bestaan.
