trefwoord

Informed consent: het recht op geïnformeerde toestemming

Informed consent vormt de hoeksteen van de relatie tussen patiënt en zorgverlener. Het principe houdt in dat een patiënt pas toestemming kan geven voor een medische behandeling nadat hij of zij volledig en begrijpelijk is geïnformeerd over de aard van de ingreep, de risico's en de alternatieven. Wat eenvoudig klinkt, blijkt in de praktijk weerbarstig: hoe informeer je een patiënt die in paniek is, wilsonbekwaam blijkt of simpelweg de medische taal niet begrijpt? Op deze pagina vindt u boeken en artikelen die dit vraagstuk vanuit juridisch, ethisch en praktisch perspectief belichten.

De juridische basis: WGBO en informed consent

In Nederland is informed consent wettelijk verankerd in de Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO). Deze wet regelt niet alleen de informatieplicht van de arts, maar ook het toestemmingsvereiste van de patiënt. De digitalisering van de zorg en nieuwe technologieën zetten dit klassieke kader echter onder druk.

Johan Legemaate Brenda Frederiks Willemijn Krugers Dagneaux Brigit Toebes Kristof van Assche Thierry Vansweevelt Emke Plomp Corrette Ploem Marieke Bak
Een toekomstbestendige WGBO
€ 55,–
Nu besteld, zaterdag in huis
Gratis verzonden
Past door de brievenbus
Eric Tjong Tjin Tai
Asser 7-IV Opdracht
€ 136,–
Op voorraad
Voor 17:00 besteld, morgen in huis
Gratis verzonden
Past door de brievenbus
In de spotlight
Johan Legemaate
Beter (met) gezondheidsrecht
In dit boek bespreekt Legemaate het zelfbeschikkingsrecht van patiënten, waarvan informed consent een centraal onderdeel vormt, en reflecteert hij op de ontwikkeling van het gezondheidsrecht. Boek bekijken
€ 30,50
Nu besteld, zaterdag in huis
Gratis verzonden
JL
Over de auteur

Johan Legemaate

Johan Legemaate geldt als een van de belangrijkste gezondheidsjuristen van Nederland. Als hoogleraar gezondheidsrecht en jarenlang adviseur van de KNMG heeft hij het denken over patiëntenrechten, waaronder informed consent, sterk beïnvloed. Meer over Johan Legemaate

Auteurs die schrijven over 'informed consent'

Toestemming op de intensive care en bij wilsonbekwaamheid

Niet elke patiënt is in staat om zelfstandig een weloverwogen beslissing te nemen. Op de intensive care of bij cognitieve beperkingen ontstaat de vraag wie namens de patiënt mag beslissen en onder welke voorwaarden. Dit raakt direct aan het concept van wilsbekwaamheid, dat onlosmakelijk verbonden is met informed consent.

Erwin J.O. Kompanje John Bakker A.R.J. Girbes
Klinische ethiek op de IC
Toestemming voor behandeling krijgt een eigen hoofdstuk in dit boek over klinische ethiek, met specifieke aandacht voor de complexe besluitvorming op de intensive care. Boek bekijken
€ 19,99
Nu besteld, zaterdag in huis
Irma Hein Adger Hondius
Wilsbekwaamheid in de medische praktijk
Dit boek koppelt informed consent direct aan wilsbekwaamheid en behandelt het gebruik van de MacCAT-T, een instrument om te beoordelen of een patiënt in staat is tot weloverwogen toestemming. Boek bekijken
€ 51,95
Nu besteld, zaterdag in huis
Gratis verzonden
De les uit dit boek

Wilsbekwaamheid is geen vaststaand gegeven maar een beoordeling die per situatie en per beslissing opnieuw gemaakt moet worden; een patiënt kan wilsbekwaam zijn voor de ene keuze en niet voor de andere.

Uit: Wilsbekwaamheid in de medische praktijk

Informed consent in tucht- en aansprakelijkheidsrecht

Wanneer het misgaat in de zorg, komt informed consent vaak terug als juridisch twistpunt. Heeft de arts voldoende geïnformeerd? Kon de patiënt op basis daarvan een weloverwogen keuze maken? Deze vragen spelen een belangrijke rol in zowel het tuchtrecht als het civiele aansprakelijkheidsrecht.

Shosha N.P. Wiznitzer
Defensieve dokters?
Dit boek onderzoekt defensief handelen door artsen en gebruikt informed consent als belangrijke casus in zowel civiele als tuchtrechtelijke procedures. Boek bekijken
€ 99,50
Nu besteld, zaterdag in huis
Gratis verzonden

  • Recensie | Peter Vermeulen
    De mondige patiënt
    Dit artikel onderzoekt de mythe van de 'mondige patiënt' en laat zien dat informatie na een diagnose vaak slecht beklijft, wat de praktische uitvoering van informed consent bemoeilijkt.
    Verder lezen in het magazine

Informed consent in internationaal perspectief

Hoewel informed consent als principe wereldwijd wordt erkend, verschilt de concrete invulling per land en rechtssysteem. Internationale vergelijkingen bieden waardevolle inzichten in hoe andere landen omgaan met patiëntenrechten en medisch-ethische dilemma's.

In de spotlight
André den Exter
European Health Law
Een volledig hoofdstuk is gewijd aan informed consent, dat door het hele boek heen terugkeert als fundamenteel patiëntenrecht binnen het Europese gezondheidsrecht. Boek bekijken
€ 77,20
Op voorraad
Voor 23:00 besteld, morgen in huis
Gratis verzonden
AE
Over de auteur

André den Exter

André den Exter bekleedt de Jean Monnet Chair on European Union health law en is een autoriteit op het gebied van internationaal en Europees gezondheidsrecht. Meer over André den Exter
Ook van André den Exter
André den Exter
International Health Law & Ethics
€ 49,–
Op voorraad
Voor 21:00 besteld, morgen in huis
Gratis verzonden

Informed consent vereist niet alleen adequate informatie, maar ook vrijwillige instemming zonder enige vorm van dwang of misleiding.

Uit: International Health Law & Ethics

Toestemming buiten de spreekkamer: dwang en drang

Informed consent speelt niet alleen een rol bij reguliere medische behandelingen, maar ook in situaties waarin sprake is van drang of dwang, zoals in de jeugdzorg of verslavingszorg. Hier wordt de vrijwilligheid van de toestemming nog nadrukkelijker op de proef gesteld.

D.S. Verkroost
Met zachte drang
Dit boek identificeert het ontbreken van echte informed consent als kernprobleem in drangtrajecten, waarbij toestemming vaak slechts schijnbaar vrijwillig tot stand komt. Boek bekijken
€ 104,95
Nu besteld, zaterdag in huis
Gratis verzonden
De les uit dit boek

Drang zonder volledige vrijwilligheid is geen informed consent, ook al lijkt een cliënt formeel in te stemmen; de machtsverhouding tussen hulpverlener en cliënt moet altijd worden meegewogen.

Uit: Met zachte drang

Toestemming bij medisch-wetenschappelijk onderzoek

Een bijzondere toepassing van informed consent is te vinden in de farmaceutische en medische onderzoekswereld. Proefpersonen moeten vrijwillig en op basis van volledige informatie instemmen met deelname aan onderzoek, een proces dat strikt wordt gereguleerd.

Rudolf Van Olden Henk Jan Out Paul Van Meurs
Handboek farmaceutische geneeskunde
Dit handboek beschrijft de informed consent-procedure als essentieel onderdeel van ethisch verantwoord medisch-wetenschappelijk onderzoek, inclusief de praktische stappen die onderzoekers moeten doorlopen. Boek bekijken
€ 77,95
Nu besteld, zaterdag in huis
Gratis verzonden

Conclusie

Informed consent is meer dan een juridische formaliteit: het is de praktische vertaling van het zelfbeschikkingsrecht van de patiënt. Of het nu gaat om een routinebehandeling, een ingreep op de intensive care, deelname aan wetenschappelijk onderzoek of een drangtraject in de jeugdzorg, telkens draait het om dezelfde vraag: heeft deze persoon voldoende begrepen waarmee hij instemt, en deed hij dat werkelijk uit vrije wil? De boeken en artikelen op deze pagina laten zien dat het antwoord op die vraag nooit vanzelfsprekend is, en dat voortdurende reflectie door zorgverleners, juristen en beleidsmakers noodzakelijk blijft.

Boeken over 'informed consent' koop je bij Managementboek.nl

Producten over 'informed consent'

Deel dit artikel

Wat vond u van dit artikel?

0
0

Producten

    Auteurs

      Trefwoorden

        Artikelen