Literatuuronderzoek: de basis van gedegen wetenschappelijk werk

Elk serieus onderzoek begint met een grondige verkenning van wat er al bekend is. Literatuuronderzoek vormt de ruggengraat van scripties, proefschriften en professionele adviesrapporten. Wie de bestaande kennis niet kent, loopt het risico het wiel opnieuw uit te vinden of, erger nog, conclusies te trekken die al lang zijn weerlegd. Op deze pagina brengen we de belangrijkste boeken en inzichten samen over het systematisch zoeken, beoordelen en verwerken van wetenschappelijke literatuur.

Systematisch literatuuronderzoek in de rechtswetenschap

Binnen juridisch onderzoek gelden eigen regels voor het opsporen en wegen van bronnen. Twee auteurs hebben zich hierin gespecialiseerd en bieden praktische handvatten voor studenten en onderzoekers.

Literatuuronderzoek als onderdeel van de scriptie

Voor de meeste studenten is literatuuronderzoek onlosmakelijk verbonden met het schrijven van een scriptie. Het theoretisch kader dat daaruit voortkomt, bepaalt vaak de kwaliteit van het hele onderzoek. Verschillende auteurs bieden hiervoor praktische ondersteuning.

Academische vaardigheden: lezen, zoeken en verwerken

Voor eerstejaars studenten begint het vaak bij de basis: hoe zoek je eigenlijk relevante bronnen, en hoe beoordeel je of een artikel bruikbaar is? Diverse handboeken richten zich specifiek op deze fundamentele vaardigheden.

Verslaglegging binnen de psychologie

In de psychologie gelden strikte conventies voor het rapporteren van literatuuronderzoek, vaak volgens APA-richtlijnen. Peter Starreveld schreef hierover twee nauw verwante boeken.

Deskresearch en verwerking van bronnen

Niet elk onderzoek is wetenschappelijk van aard. Ook in bedrijfskundige en communicatiestudies speelt het analyseren van bestaande bronnen een grote rol, vaak aangeduid als deskresearch.

De klassieker onder de onderzoeksmethodeboeken

Sommige boeken hebben de tand des tijds doorstaan en gelden al decennia als referentiewerk. Voor bedrijfskundig onderzoek is dat onmiskenbaar het werk van Sekaran en Bougie.

Toepassing binnen specifieke vakgebieden

Literatuuronderzoek ziet er in elke discipline weer iets anders uit. Binnen de criminologie bijvoorbeeld gelden andere bronnen en zoekstrategieën dan binnen de psychologie of het recht.

Lezen, beoordelen en rapporteren

Literatuuronderzoek stopt niet bij het vinden van bronnen. Minstens zo belangrijk is het kritisch beoordelen van kwaliteit en het correct verwerken en rapporteren van de bevindingen.

Bredere onderzoeksvaardigheden

Tot slot loont het om literatuuronderzoek te plaatsen binnen het bredere geheel van onderzoeksvaardigheden. Onderstaande werken bieden dat overkoepelende perspectief.

Conclusie

Literatuuronderzoek is meer dan een verplicht hoofdstuk in een scriptie. Het is de manier waarop onderzoekers zich verhouden tot wat er al bekend is, en de basis waarop nieuwe kennis wordt gebouwd. Of het nu gaat om juridisch onderzoek, psychologie, criminologie of bedrijfskunde: de kern blijft hetzelfde. Zoek gericht, beoordeel kritisch en verwerk zorgvuldig. De boeken op deze pagina bieden voor elk vakgebied en elk niveau een passende leidraad, van de klassieker van Sekaran en Bougie tot gespecialiseerde gidsen voor juridisch of criminologisch onderzoek.