trefwoord
Mededingingsrecht: eerlijke concurrentie als fundament van de markt
Mededingingsrecht regelt de spelregels tussen ondernemingen onderling en tussen ondernemingen en de overheid. Het verbiedt kartels, misbruik van een economische machtspositie en ongeoorloofde staatssteun. Zonder dit rechtsgebied zouden markten verworden tot speelterreinen van de machtigen. Zowel op Europees als op nationaal niveau zijn er uitgebreide regels die toezichthouders en rechters in staat stellen om in te grijpen wanneer concurrentie verstoord dreigt te raken.
Of het nu gaat om een kartelzaak in de bouwsector, een fusie tussen techreuzen of prijsafspraken in de verzekeringssector: het mededingingsrecht raakt steeds meer domeinen van de economie. Op deze pagina vindt u de belangrijkste boeken, auteurs en artikelen die dit dynamische rechtsgebied in kaart brengen.
Het Europese en Nederlandse kader
Mededingingsrecht kent in Nederland twee lagen: het nationale recht, vastgelegd in de Mededingingswet, en het Europese recht, verankerd in de artikelen 101 en 102 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU). De Autoriteit Consument en Markt (ACM) handhaaft het Nederlandse recht; de Europese Commissie houdt toezicht op grensoverschrijdende zaken. In de praktijk lopen beide stelsels sterk parallel, al zijn er nuances die voor de jurist van groot belang zijn.
Johan Willem van de Gronden
Het mededingingsrecht staat nooit stil: Europese rechtspraak en wetgeving stuwen de ontwikkeling voort, terwijl nationale autoriteiten hun eigen koers varen binnen de Europese kaders.
Uit: Mededingingsrecht in de EU en Nederland
Auteurs die schrijven over 'mededingingsrecht'
Handhaving: van boetes tot schadevergoeding
De handhaving van het mededingingsrecht kent twee sporen. Publiekrechtelijk kunnen de ACM en de Europese Commissie hoge boetes opleggen aan ondernemingen die de regels overtreden. Privaatrechtelijk kunnen benadeelde partijen — afnemers, concurrenten, consumenten — schadevergoeding eisen voor de schade die zij door een kartelinbreuk hebben geleden. Sinds de implementatie van de Richtlijn Kartelschade (2014/104/EU) is dit private spoor aanzienlijk versterkt. Beide sporen vullen elkaar aan, maar roepen ook spanningen op, zoals bij het clementiebeleid.
-
Het einde van concurrentie? - 'De moeite van het lezen meer dan waard'Verder lezen in het magazineHoogleraar Cor Molenaar analyseert hoe grote platforms de traditionele concurrentieverhoudingen fundamenteel veranderen. Een prikkelend essay dat de vraag opwerpt of klassieke mededingingsrechtelijke instrumenten nog volstaan in een door algoritmen gestuurde economie.
De ECN+-richtlijn: meer slagkracht voor nationale autoriteiten
Met de ECN+-richtlijn (2019/1) heeft de Europese wetgever de bevoegdheden van nationale mededingingsautoriteiten aanzienlijk versterkt. Autoriteiten als de ACM kregen meer onderzoeksmiddelen, strengere sanctiemogelijkheden en een betere positie in grensoverschrijdende zaken. De richtlijn moest de effectiviteit van het Europese handhavingsnetwerk (ECN) verhogen. Of zij dat doel ook werkelijk bereikt, is de vraag die centraal staat in recent proefschriftonderzoek.
Naida Dzino-Jasarevic
-
Paul de Bijl: ‘Machtsconcentratie van online platforms is een gevaar’Verder lezen in het magazinePaul de Bijl waarschuwt voor de gevaren van doorgeschoten platformmacht en legt uit waarom bestaande mededingingsrechtelijke instrumenten tekortschIeten bij het beteugelen van grote digitale platforms. Relevant voor iedereen die nadenkt over regulering van de platformeconomie.
Mededinging en publieke belangen
Een van de meest gevoelige vraagstukken in het mededingingsrecht is de verhouding tot publieke belangen. Mededingingsregels zijn in essentie gericht op efficiëntie en consumentenwelvaart. Maar wat als naleving van die regels strijdt met andere maatschappelijke doelen, zoals toegankelijke zorg, duurzaamheid of sociale cohesie? De Europese rechtspraak en wetgeving worstelen al decennia met deze spanning, en een eenduidig antwoord is er nog steeds niet.
Mart Kneepkens
Mededinging in de digitale economie
De opkomst van grote digitale platforms heeft het mededingingsrecht voor nieuwe uitdagingen gesteld. Traditionele marktdefinities voldoen niet langer wanneer diensten gratis worden aangeboden en data de eigenlijke handelswaar is. De Europese Commissie heeft hierop gereageerd met nieuwe instrumenten, zoals de Digital Markets Act, maar de vraag blijft of het klassieke mededingingsrecht in staat is de macht van techreuzen effectief te beteugelen.
-
Handboek Platformeconomie - Beleid en strategie voor de digitale samenlevingVerder lezen in het magazineHet Handboek Platformeconomie biedt beleidsmakers en strategen concrete handvatten voor regulering van digitale platforms. Het artikel bespreekt hoe overheden de balans kunnen vinden tussen innovatie en eerlijke concurrentie in de platformsector.
Clementie en private handhaving: een gespannen verhouding
Clementie — het beleid waarbij karteldeelnemers boetevermindering krijgen als zij meewerken aan het onderzoek — is een effectief instrument voor de publieke handhaving van het mededingingsrecht. Maar het botst met de belangen van gedupeerde partijen die via civiele procedures schadevergoeding willen verhalen. Als clementiedocumenten in handen komen van eisers in schadezaken, neemt de bereidheid tot samenwerking met toezichthouders af. Dit spanningsveld is een van de centrale dilemma's in de hedendaagse handhavingspraktijk.
Clementie en private handhaving hoeven elkaar niet uit te sluiten, maar vereisen een zorgvuldig ontworpen juridisch kader dat de vertrouwelijkheid van clementieverklaringen beschermt zonder benadeelden het recht op schadevergoeding te ontnemen.
Uit: The Relation Between Leniency and Private Enforcement-
De winstparadox - ‘Schokkend boek, waarvan we niet mogen wegkijken’Verder lezen in het magazineJan Eeckhout toont in De Winstparadox aan hoe marktmacht van grote bedrijven leidt tot bovenmatige winsten ten koste van werkenden en consumenten. Een economisch onderbouwde aanklacht die het belang van actief mededingingsbeleid onderstreept.
Mededinging en duurzaamheid: recht in beweging
Bedrijven willen steeds vaker samenwerken om duurzaamheidsdoelstellingen te halen: gezamenlijke inkoop van groene energie, afspraken over het terugdringen van plastic verpakkingen of gezamenlijke investeringen in schone technologie. Het mededingingsrecht staat zulke samenwerking niet per definitie in de weg, maar stelt wel grenzen. De ACM en de Europese Commissie hebben hier richtsnoeren voor gepubliceerd, maar de rechtspraktijk is nog volop in ontwikkeling.
-
De vloek van Big TechVerder lezen in het magazineDe opkomst van techmiljardairs rond Donald Trump roept vragen op over de bereidheid van de Amerikaanse overheid om grote techbedrijven aan te pakken. Een kritisch stuk over de politieke dimensie van mededingingsbeleid in het digitale tijdperk.
Conclusie: mededingingsrecht als levend rechtsgebied
Mededingingsrecht is geen statisch vakgebied. Het ontwikkelt zich mee met de economische werkelijkheid: de opkomst van digitale platforms, de groeiende aandacht voor duurzaamheid en de internationale dimensie van kartels maken het rechtsgebied complexer én relevanter dan ooit. Studenten vinden op deze pagina toegankelijke inleidingen en uitgebreide referentiewerken; juristen in de praktijk treffen gespecialiseerde studies aan over handhaving, schadevergoeding en sectorspecifieke vraagstukken. Of u nu voor het eerst kennismaakt met het mededingingsrecht of al jaren in dit vakgebied werkzaam bent: de literatuur op deze pagina helpt u verder.