trefwoord
Politionele acties: boeken over de Nederlands-Indonesische oorlog
De term 'politionele acties' klinkt onschuldig, bijna bureaucratisch. Niets is minder waar. Tussen 1947 en 1949 voerde Nederland twee grootschalige militaire offensieven uit in Indonesië om het koloniale gezag te herstellen na de onafhankelijkheidsverklaring van 1945. Wat destijds werd omschreven als een politieoptreden, wordt inmiddels internationaal erkend als oorlog, compleet met oorlogsgeweld, slachtoffers onder de burgerbevolking en diepe littekens die tot op de dag van vandaag doorwerken. Op deze pagina brengen we boeken samen die deze periode vanuit uiteenlopende invalshoeken belichten: persoonlijke getuigenissen van veteranen, literaire verwerkingen en gedegen historisch onderzoek.
Persoonlijke verhalen van militairen
Veel boeken over deze periode ontstaan uit de wens om een vader, oom of ander familielid recht te doen die als dienstplichtig militair naar Indonesië werd gestuurd. Deze verhalen geven een menselijk gezicht aan de droge feiten uit geschiedenisboeken.
Auteurs die schrijven over 'politionele acties'
Ook jongere generaties auteurs buigen zich over het dienstplichtverleden van hun voorouders, vaak met een scherp oog voor de morele worsteling die deze inzet met zich meebracht.
Literaire en familiehistorische verwerkingen
Naast feitelijke reconstructies verschijnen er ook boeken die de periode op een meer verhalende of persoonlijke manier benaderen, waarbij fictie en familiegeschiedenis elkaar raken.
Frank Vermeulen
Gevolgen voor Molukse gemeenschappen
Voor veel Molukkers vormden de politionele acties slechts het eerste van drie opeenvolgende conflicten die hun gemeenschap diep hebben getekend, met gevolgen die tot in Nederland doorwerkten.
Wetenschappelijk onderzoek naar oorlogsgeweld
Naast persoonlijke getuigenissen is er de afgelopen jaren ook grondig wetenschappelijk onderzoek verricht naar de aard en omvang van het Nederlandse geweld in Indonesië. Dit onderzoek heeft bijgedragen aan een genuanceerder, maar ook confronterender beeld van de periode.
Petra Groen
Rémy Limpach
Historisch onderzoek laat zien dat extreem geweld tijdens de politionele acties geen incidenten waren, maar onderdeel van een structureel patroon binnen de Nederlandse krijgsmacht.
Uit: Krijgsgeweld en kolonieDe bredere onafhankelijkheidsstrijd
Om de politionele acties goed te begrijpen, is het nodig ze te plaatsen binnen het grotere verhaal van de Indonesische revolutie en onafhankelijkheidsstrijd, die zich niet beperkte tot de twee Nederlandse offensieven alleen.
Het woord 'politioneel' suggereerde orde en recht, maar wie de rook van het geschut wegneemt, ziet een oorlog zoals elke andere: meedogenloos en verwoestend.
Uit: Grof geschut
Een pijnlijk hoofdstuk, eindelijk onder ogen gezien
De politionele acties vormen een van de meest omstreden episodes uit de Nederlandse geschiedenis van de twintigste eeuw. Decennialang bleef de term zelf al een verhullende werking houden, alsof het om een beperkte politiemaatregel ging in plaats van een grootschalig militair conflict. De boeken op deze pagina, van persoonlijke familiegeschiedenissen tot gedegen wetenschappelijk onderzoek, dragen bij aan een eerlijker en completer beeld. Ze tonen hoe oorlogsgeweld, koloniale overtuiging en menselijk leed onlosmakelijk met elkaar verweven raakten in een periode die nog altijd om erkenning en reflectie vraagt.