trefwoord
Raad van State: adviseur en hoogste bestuursrechter van Nederland
De Raad van State is een van de oudste en meest gezaghebbende instituties van de Nederlandse staat. Als Hoog College van Staat vervult het orgaan een dubbele rol: het adviseert regering en parlement over wetgeving, en het spreekt als hoogste algemene bestuursrechter recht in geschillen tussen burgers en overheid. Deze twee taken, ondergebracht in respectievelijk de Afdeling advisering en de Afdeling bestuursrechtspraak, maken de Raad van State tot een instituut dat zowel op de achtergrond meedenkt over wetgeving als op de voorgrond knopen doorhakt in concrete zaken. Op deze pagina brengen we boeken en artikelen samen die dit veelzijdige orgaan van verschillende kanten belichten.
Jurgen de Poorter
Constitutionele toetsing en de adviesfunctie
Minder zichtbaar voor het grote publiek, maar niet minder belangrijk, is de adviserende taak van de Raad van State. Voordat een wetsvoorstel de Tweede Kamer bereikt, buigt de Afdeling advisering zich erover. Deze functie raakt aan fundamentele vragen over de verhouding tussen wetgever, regering en rechter.
Auteurs die schrijven over 'raad van state'
De stikstofuitspraken: een keerpunt in het bestuursrecht
Geen recente uitspraak van de Raad van State heeft zo veel maatschappelijke impact gehad als die over het Programma Aanpak Stikstof, in mei 2019. De gevolgen voor vergunningverlening, bouwprojecten en landbouwbeleid waren enorm. Sjef van Put ontleedt deze uitspraken tot in detail.
De uitspraken van mei 2019 vormen niet alleen een juridische, maar ook een bestuurlijke aardverschuiving in de wijze waarop met stikstofdepositie wordt omgegaan.
Uit: De Stikstofuitspraken van de Raad van State
Jurisprudentie als ruggengraat van het bestuursrecht
De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (ABRvS) is verreweg de belangrijkste bron van jurisprudentie in het Nederlandse bestuursrecht. Van omgevingsrecht tot vergunningverlening: wie het bestuursrecht wil begrijpen, komt vroeg of laat uitspraken van de ABRvS tegen.
Raymond Schlössels
-
Het onbegrepen bestuur - Sterk overzichtswerk en een waardevolle bestuurlijke gidsVerder lezen in het magazineDit overzichtswerk over decentraal bestuur laat zien hoe gemeenten, provincies en waterschappen functioneren, een nuttige aanvulling op kennis over de rol van de Raad van State in het bredere bestuurlijke bestel.
Specifieke rechtsgebieden onder het vergrootglas
De invloed van de Raad van State beperkt zich niet tot algemene beginselen. In tal van specifieke rechtsgebieden, van omgevingsrecht tot sanctierecht, geeft de rechtspraak van de ABRvS richting aan de praktijk.
Het ongevraagde advies van de Afdeling advisering over bestraffende sancties laat zien dat de Raad van State niet alleen reageert op wetsvoorstellen, maar ook proactief aandacht vraagt voor knelpunten in de rechtsstaat.
Uit: Bestraffende sancties in het strafrecht en het bestuursrechtKritische reflectie: de toeslagenaffaire
Niet elk hoofdstuk over de Raad van State is een lofzang. De rol van het college in de juridische afhandeling van de toeslagenaffaire staat inmiddels symbool voor een periode waarin strikte wetstoepassing ten koste ging van individuele burgers.
Conclusie
De Raad van State is meer dan een ver-van-huis-instituut: het is de plek waar wetgeving wordt getoetst voordat ze wet wordt, en waar burgers hun recht kunnen halen tegenover de overheid. De boeken en artikelen op deze pagina laten zien hoe veelzijdig deze rol is, van de ophef rond stikstof tot de stille precisie van constitutionele toetsing, van jubilerende jubileumbundels tot kritische reflectie op de toeslagenaffaire. Samen vormen ze een compleet beeld van een instituut dat, ondanks zijn eeuwenoude geschiedenis, dagelijks midden in de actualiteit staat.
