trefwoord

Sociaal contract: de onzichtbare afspraak die onze samenleving draagt

Het sociaal contract is een van de oudste en tegelijk meest actuele begrippen uit de politieke filosofie. Het verwijst naar de impliciete overeenkomst tussen burgers en overheid: wij geven een deel van onze vrijheid op, in ruil voor bescherming, rechtszekerheid en een functionerende samenleving. Filosofen als Hobbes, Locke en Rousseau legden hier eeuwen geleden de fundamenten voor, maar het concept is springlevend. Vandaag de dag gaat het debat over de vraag of dit contract nog wel houdbaar is, nu vertrouwen tussen burger en staat onder druk staat en nieuwe crises om nieuwe afspraken vragen. Op deze pagina brengen we filosofische klassiekers, actuele maatschappijkritiek en praktische juridische toepassingen samen.

De filosofische wortels van het sociaal contract

Om het hedendaagse debat te begrijpen, is kennis van de klassieke contracttheorie onmisbaar. Hobbes, Locke en Rousseau verschilden sterk van mening over wat mensen in de natuurstaat dreef om een gezamenlijke orde te vormen, maar deelden het uitgangspunt dat legitiem gezag voortkomt uit instemming.

Frank Rebel
Basisboek politieke filosofie
€ 20,95
Op voorraad
Nu besteld, dinsdag in huis
Gratis verzonden
In de spotlight
Pauline Westerman
Recht als raadsel
Pauline Westerman wijdt een volledig hoofdstuk aan het maatschappelijk contract als grondslag voor politieke en juridische autoriteit, en plaatst het in een breder rechtsfilosofisch kader. Boek bekijken
€ 83,–
Op voorraad
Nu besteld, dinsdag in huis
Gratis verzonden
PW
Over de auteur

Pauline Westerman

Als hoogleraar rechtsfilosofie aan de Rijksuniversiteit Groningen behoort Pauline Westerman tot de belangrijkste Nederlandse denkers over de grondslagen van recht en gezag. Haar werk verbindt klassieke contracttheorie met actuele rechtsfilosofische vraagstukken. Meer over Pauline Westerman
Govert Den Hartogh Frans Jacobs Theo Van Willigenburg
Wijsgerige ethiek
€ 29,90
Op voorraad
Nu besteld, dinsdag in huis
Gratis verzonden
Past door de brievenbus

Auteurs die schrijven over 'sociaal contract'

Het sociaal contract staat onder druk

Waar de klassieke filosofen vooral de legitimiteit van gezag analyseerden, richten hedendaagse auteurs zich op de vraag of het bestaande contract nog wel recht doet aan de huidige verhoudingen. Groeiend wantrouwen, digitalisering en groeiende ongelijkheid zetten het oude pact tussen burger en staat op scherp.

In de spotlight
Peter Willemse
Een ander sociaal contract
1 beoordeling
Peter Willemse roept op tot een publieke discussie over noodzakelijke hervormingen in de Grondwet. Zijn analyse van staatsrecht en bestuurskunde leidt tot een pleidooi voor een ander sociaal contract. Boek bekijken
€ 18,90
Op voorraad
Nu besteld, dinsdag in huis
Peter Willemse
Over de auteur

Peter Willemse

Als accountant, onderzoeker en politiek filosoof combineert Peter Willemse scherpe analyse met concrete voorstellen voor hervorming. Zijn werk vormt een directe bijdrage aan het actuele debat over herziening van het sociaal contract. Meer over Peter Willemse

De verhoudingen tussen overheid, markt en samenleving zijn fundamenteel veranderd; het is tijd voor een sociaal contract dat daarbij past.

Uit: Veenbrand
Kim Putters
Veenbrand
1 beoordeling
Kim Putters, voormalig directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau, analyseert in Veenbrand de sluimerende spanningen in de Nederlandse samenleving en pleit voor een nieuw sociaal contract tussen overheid, markt en burger. Boek bekijken
€ 20,–
Op voorraad
Nu besteld, dinsdag in huis
Gratis verzonden

Pleidooien voor een nieuw sociaal contract

Verschillende auteurs gaan verder dan analyse alleen en formuleren concrete voorstellen voor herziening. Hun invalshoeken lopen uiteen van duurzaamheid tot kansengelijkheid, maar de rode draad is dat het oude contract niet langer voldoet aan de eisen van deze tijd.

In de spotlight
Jan Jonker
Transitie van betekenis
In Transitie van betekenis pleit Jan Jonker voor een revisie van het sociale contract als voorwaarde voor echte maatschappelijke transitie. Een confronterend boek dat vraagt om fundamentele keuzes. Boek bekijken
€ 22,50
Op voorraad
Nu besteld, dinsdag in huis
Gratis verzonden
Past door de brievenbus
Jan Jonker
Over de auteur

Jan Jonker

Jan Jonker, emeritus hoogleraar duurzaam ondernemen, geldt als een van de meest invloedrijke Nederlandse denkers over transitie en duurzaamheid. In zijn werk verbindt hij de noodzaak van systeemverandering expliciet aan herziening van het sociaal contract. Meer over Jan Jonker
preview · door auteur Jan Jonker
Werken aan een nieuw maatschappelijk contract
Dit artikel duidt waarom Jan Jonker meent dat onze samenleving vastloopt in goede bedoelingen zonder werkelijke verandering, en hoe herziening van het maatschappelijk contract daarbij een sleutelrol speelt. Lees de preview
Sander Schimmelpenninck
Sander en de brug
10,–
€ 9,95
Nu besteld, dinsdag in huis
Jurgen Masure
Mens voorbij markt
€ 29,50
Op voorraad
Nu besteld, dinsdag in huis
Gratis verzonden
De les uit dit boek

Belastingheffing is niet zomaar een technische kwestie, maar de praktische uitwerking van het sociaal contract: wie meebetaalt, mag ook meebeslissen en rekent op bescherming.

Uit: De sterkste schouders
Reinier Kooiman
De sterkste schouders
Reinier Kooiman verbindt in De sterkste schouders het vraagstuk van belastingheffing direct aan het sociaal contract tussen burger en overheid, en laat zien hoe fiscaal beleid draait om verdeling van lasten en lusten. Boek bekijken
€ 24,99
Op voorraad
Nu besteld, dinsdag in huis
Gratis verzonden

Het sociaal contract in de praktijk: van Grondwet tot samenlevingscontract

Naast het grote filosofische en maatschappelijke debat kent het begrip ook een heel concrete, juridische toepassing. In het familievermogensrecht wordt met een samenlevingscontract een eigen, kleinschalige vorm van sociaal contract vastgelegd: afspraken tussen partners over vermogen, zorg en verantwoordelijkheden.

Autar M.W. Huijzer W.M. Schrama
Compendium Ongehuwd samenleven
€ 94,60
Levertijd ongeveer 16 werkdagen
Gratis verzonden
Past door de brievenbus
In de spotlight
Bernard Schols Heidi Klijsen
Voorkom ruzie in bed
1 beoordeling
In Voorkom ruzie in bed behandelen Bernard Schols en Heidi Klijsen de juridische aspecten van ongehuwd samenwonen, waaronder het samenlevingscontract als alternatief voor huwelijkse voorwaarden. Boek bekijken
€ 22,99
Op voorraad
Nu besteld, dinsdag in huis
Gratis verzonden
Past door de brievenbus
Bernard Schols
Over de auteur

Bernard Schols

Bernard Schols, hoogleraar successierecht en oud-notaris, combineert juridische precisie met toegankelijke verhalen. Samen met Heidi Klijsen maakte hij complexe materie rond samenwonen en nalatenschap begrijpelijk voor een breed publiek. Meer over Bernard Schols
Wouter Burgerhart Wilbert Kolkman Leon Verstappen
Handboek Familievermogensrecht 2020-2021
€ 616,99
Op voorraad
Nu besteld, dinsdag in huis
Gratis verzonden

Digitalisering en het sociaal contract onder druk

Ook buiten de klassieke politieke filosofie wordt het sociaal contract ter discussie gesteld. Nieuwe technologieën en digitale protocollen veranderen de manier waarop macht en legitimiteit tot stand komen, iets waar Rousseau zich geen voorstelling van had kunnen maken.

Ingrid Guardiola
De macht van protocollen
1 beoordeling
Ingrid Guardiola plaatst digitale protocollen tegenover Rousseau's sociaal contract en concludeert dat het klassieke sociale pact onder ernstige druk staat door technologische ontwikkelingen. Boek bekijken
€ 27,99
Nu besteld, dinsdag in huis
Gratis verzonden
Past door de brievenbus

Conclusie: een contract dat telkens opnieuw wordt onderhandeld

Het sociaal contract is geen statisch gegeven, maar een voortdurend onderhandeld evenwicht tussen vrijheid en bescherming, individu en gemeenschap, burger en overheid. Van de klassieke filosofie van Hobbes en Rousseau tot actuele pleidooien voor herziening van de Grondwet, en van grote maatschappelijke vraagstukken tot het kleinschalige samenlevingscontract tussen partners: steeds gaat het om dezelfde kernvraag. Welke afspraken maken wij met elkaar, en houden die nog stand onder de druk van nieuwe tijden? De boeken en artikelen op deze pagina laten zien dat dit debat springlevend is, en dat herziening van het sociaal contract wellicht niet een uitzondering, maar juist de regel is.

Boeken over 'sociaal contract' koop je bij Managementboek.nl

Producten over 'sociaal contract'

De bestsellers

  1. 1 Recht als raadsel
    Recht als raadsel
    € 83,–
  2. 2 Voorkom ruzie in bed
  3. 3 Onbegrepen overheid
    Onbegrepen overheid
    € 25,90
  4. 4 Transitie van betekenis
  5. 5 Wat we gemeen hebben

Deel dit artikel

Wat vond u van dit artikel?

0
0

Producten

    Auteurs

      Trefwoorden

        Artikelen